Giới đầu cơ Trung Quốc đã “dọn đường” cho cú sập của giá vàng và bạc thế nào?
Cú sụp đổ kinh hoàng của vàng và bạc vào thứ Sáu tuần trước không chỉ là hệ quả từ các chính sách của Washington. Những manh mối đầu tiên của đợt bán tháo này thực chất đã bắt nguồn từ các sàn giao dịch tại Thượng Hải và Thâm Quyến, nơi các nhà đầu tư nhỏ lẻ Trung Quốc đẩy thị trường vào một trạng thái hưng phấn quá mức.
Theo báo Dân Việt đưa tin Giới đầu cơ Trung Quốc đã “dọn đường” cho cú sập của giá vàng và bạc thế nào? Nội dung như sau:
Trong vòng chưa đầy 20 giờ đồng hồ vào ngày thứ Sáu tuần trước, giá bạc lao dốc tới 40 USD/ounce, tương đương mức giảm 26% – lớn nhất trong lịch sử thị trường bạc.
Giá vàng hạ xuống dưới 4.900 USD/ounce, giảm tới khoảng 8-11% trong phiên so với mức đỉnh kỷ lục gần 5.600 USD/ounce thiết lập trước đó. Đây được coi là mức giảm lớn nhất trong nhiều thập kỷ và là cú sụt lớn nhất kể từ đầu những năm 1980.
Chất xúc tác trực tiếp cho cú sập này là thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự định đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), khiến đồng USD bật tăng mạnh và đảo ngược làn sóng đầu cơ vào kim loại quý.
Tuy nhiên, theo các nhà giao dịch và phân tích thị trường, mầm mống của cú sụp đổ đã được gieo từ trước đó - khi dòng tiền đầu cơ khổng lồ từ Trung Quốc đẩy giá vàng, bạc và nhiều kim loại khác tăng theo quỹ đạo “dốc đứng”, tách rời khỏi các yếu tố cung - cầu cơ bản.
Từ cơn say tăng giá đến cú rơi lịch sử
Trong nhiều tuần liên tiếp, các nhà giao dịch kim loại trên khắp thế giới gần như không rời mắt khỏi màn hình, khi giá từ vàng, bạc cho tới đồng, thiếc liên tục lập đỉnh mới. Động lực chính đến từ làn sóng tiền nóng của giới đầu cơ Trung Quốc, từ nhà đầu tư cá nhân cho tới các quỹ cổ phiếu lớn chuyển sang đánh cược vào hàng hóa.
Và rồi, chỉ trong vài giờ, đà tăng đó đảo chiều thành một trong những cú sập dữ dội nhất từng thấy trên thị trường hàng hóa.
Ngoài bạc và vàng, thị trường đồng cũng chao đảo sau khi giá vượt 14.500 USD/tấn rồi nhanh chóng sụp đổ.
“Trong suốt sự nghiệp của tôi, đây chắc chắn là điều điên rồ nhất từng chứng kiến. Vàng vốn là biểu tượng của sự ổn định, nhưng những biến động kiểu này thì hoàn toàn không ổn định”, ông Dominik Sperzel, Giám đốc giao dịch của Heraeus Precious Metals, một trong những nhà tinh luyện kim loại quý hàng đầu thế giới, nói.
Cảnh báo đã có từ trước
Dù thông tin về ông Warsh là “giọt nước tràn ly”, nhiều chuyên gia cho biết thị trường kim loại quý đã bị kéo căng quá mức sau nhiều tuần tăng không nghỉ và sớm muộn cũng cần điều chỉnh. Tuy vậy, tốc độ và quy mô của cú rơi vẫn khiến giới giao dịch choáng váng, nhất là với một thị trường lớn và thanh khoản cao như vàng.
Tại châu Âu và Mỹ, các nhà giao dịch làm việc gần như 24/7, không muốn bỏ lỡ phiên châu Á – nơi diễn ra những biến động dữ dội nhất. Tuần trước, tại hội nghị tiền xu lớn nhất thế giới ở Đức, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp chỉ biết đứng lặng nhìn điện thoại, theo dõi thị trường sụp đổ trong im lặng.
Bà Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại của MKS PAMP, mô tả thị trường hôm thứ Sáu bằng những từ như “phi mã”, “hỗn loạn” và “không thể giao dịch”. Theo bà, tháng 1/2026 sẽ đi vào lịch sử như tháng biến động dữ dội nhất của kim loại quý.
Vai trò then chốt của giới đầu cơ Trung Quốc
Đà tăng của vàng đã hình thành trong nhiều năm, khi các ngân hàng trung ương tích cực mua vàng để giảm phụ thuộc vào đồng USD, và tăng tốc mạnh trong năm ngoái khi nhà đầu tư phương Tây đổ tiền vào các tài sản chống mất giá tiền tệ.
Nhưng trong những tuần gần đây, thị trường bước sang giai đoạn đầu cơ thuần túy, được thúc đẩy bởi làn sóng mua mạnh từ Trung Quốc. Khi giá tăng, các quỹ giao dịch theo xu hướng và hệ thống giao dịch tự động tiếp tục “đu bám”, đẩy thị trường càng thêm nóng.
“Chúng tôi đã nhận ra từ ba đến bốn tuần trước rằng đây không còn là giao dịch dựa trên nền tảng cơ bản, mà là giao dịch theo đà", ông Jay Hatfield, Giám đốc đầu tư của Infrastructure Capital Advisors, cho biết.
Bạc - thị trường nhỏ, biến động lớn
Biến động dữ dội nhất xảy ra ở bạc – một thị trường tương đối nhỏ, với tổng giá trị cung hàng năm chỉ khoảng 98 tỷ USD, so với 787 tỷ USD của vàng.
Trong ngày thứ Sáu tuần trước, quỹ ETF bạc lớn nhất thế giới iShares Silver Trust (SLV) ghi nhận hơn 40 tỷ USD giá trị giao dịch, cao hơn cả Apple và Amazon cộng lại. Trước đó chỉ vài tháng, con số này hiếm khi vượt 2 tỷ USD.
Hoạt động trên thị trường quyền chọn cũng bùng nổ, với nhiều nhà đầu tư cá nhân coi đây là cách “đánh nhanh” để kiếm lợi nhuận lớn. Khi lượng quyền chọn mua tăng quá mạnh, thị trường rơi vào tình trạng “ép mua”, khiến giá tăng và giảm đều nhanh đến chóng mặt.
“Chúng tăng rất nhanh, và rồi cũng giảm nhanh y hệt như vậy”, ông Alexander Campbell, cựu trưởng bộ phận hàng hóa của Bridgewater Associates, nhận xét.
“Trung Quốc bán ra, và thế giới gánh hậu quả”
Khi đồng USD bật tăng và thông tin về ông Warsh lan ra, nhà đầu tư Trung Quốc bắt đầu chốt lời, đảo ngược mô hình quen thuộc là giá tăng trong phiên châu Á. “Trung Quốc bán ra, và giờ chúng ta đang chịu hậu quả”, ông Campbell nói.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, theo nhiều nhà phân tích, lại phụ thuộc vào Trung Quốc. Giới đầu tư đang theo dõi sát thời điểm thị trường Thượng Hải mở cửa để xem liệu nhu cầu có quay trở lại sau cú sốc hay không.
Dù vậy, trước Tết Nguyên đán – mùa mua vàng truyền thống – một số ý kiến cho rằng nhịp điều chỉnh này có thể tạo cơ hội mua vào. Tuy nhiên, các ngân hàng Trung Quốc đã bắt đầu siết chặt các sản phẩm tích lũy vàng bán lẻ, cảnh báo rủi ro và áp hạn mức giao dịch nhằm hạ nhiệt cơn sốt kim loại quý.
“Vàng vẫn tương đối vững, tôi thấy nhiều người tranh thủ mua trang sức và vàng miếng trước Tết. Nhưng với bạc, tâm lý chung là đứng ngoài quan sát" ông Liu Shunmin, Giám đốc quản trị rủi ro của Shenzhen Guoxing Precious Meta nhấn mạnh.
Báo Người lao động đưa tin với tiêu đề: "Báo cáo mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới về thị trường vàng", nội dung được đăng tải như sau:
Nhu cầu vàng cao nhất từ trước tới nay
Theo Báo cáo Xu hướng Nhu cầu Vàng cả năm 2025 của Hội đồng Vàng Thế giới, tổng nhu cầu vàng năm 2025 đạt mức cao nhất từ trước tới nay, lên tới 5.002 tấn. Với đà tăng trưởng mạnh mẽ, quý 4 đã khép lại một năm tăng trưởng ấn tượng của thị trường vàng, khi bất ổn địa chính trị và kinh tế kéo dài đã thúc đẩy dòng vốn đầu tư chảy mạnh vào vàng, đưa giá trị đầu tư cả năm lên tới 555 tỉ USD.
Người dân xếp hàng chờ mua bán vàng ở Hà Nội. Ảnh: Dương Ngọc
Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho biết: "Các nhà đầu tư trên toàn cầu tiếp tục bổ sung vàng vào danh mục đầu tư, nhờ vai trò trú ẩn an toàn, lợi ích đa dạng hóa danh mục cũng như đà tăng trưởng ấn tượng của vàng. Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương cũng tiếp tục duy trì xu hướng mua vàng ổn định."
Nhu cầu đầu tư vàng toàn cầu đạt mức cao kỷ lục 2.175 tấn, trở thành động lực chính cho một năm tăng trưởng đầy ấn tượng, với hàng loạt kỷ lục được thiết lập của vàng. Trên phạm vi toàn cầu, nhà đầu tư tìm kiếm kênh trú ẩn an toàn và đa dạng hóa danh mục đã đẩy mạnh rót vốn vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng, với lượng mua ròng đạt 801 tấn trong cả năm.
Bên cạnh dòng vốn vào các quỹ ETF, nhu cầu vàng vật chất, chủ yếu là vàng miếng và vàng xu, cũng tăng mạnh, với tổng nhu cầu toàn cầu đạt 1.374 tấn, tương đương 154 tỉ USD. Hai thị trường lớn là Trung Quốc (tăng 28% so với cùng kỳ) và Ấn Độ (tăng 17% so với cùng kỳ) ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, chiếm hơn 50% tổng nhu cầu của phân khúc này.
Hoạt động mua vàng miếng và vàng xu tại hầu hết các thị trường ASEAN tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm. Thái Lan ghi nhận mức đầu tư vàng cao nhất kể từ năm 2018, với giá trị đầu tư đạt mức cao nhất trong 12 năm qua, lên tới 6 tỉ USD. Indonesia cũng duy trì hoạt động đầu tư vàng cao ổn định trong nhiều quý gần đây.
Việt Nam là trường hợp ngoại lệ
Việt Nam là trường hợp ngoại lệ đáng chú ý trong khu vực ASEAN. Nhu cầu đầu tư vàng giảm 15% so với cùng kỳ năm trước, từ 8,2 tấn trong quý 4 năm 2024 xuống còn 7 tấn trong quý 4 năm 2025. Đây là quý thứ sáu liên tiếp ghi nhận mức suy giảm so với cùng kỳ và là mức thấp của quý 4 kể từ năm 2021.
Hạn chế về nguồn cung là một phần nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này. Theo các nguồn tin trong ngành, tình trạng khan hiếm vàng miếng SJC đã gây áp lực lên thị trường, đồng thời đẩy mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá quốc tế lên trên 550 USD/ounce (tương đương hơn 16 triệu đồng/cây). Trong bối cảnh các lựa chọn đầu tư vàng bị thu hẹp, nhu cầu đối với vàng nhẫn 24K, một hình thức đầu tư thay thế đã gia tăng.
Trong bối cảnh giá vàng liên tục lập đỉnh, nhu cầu về vàng trang sức trên toàn cầu suy yếu như dự báo trong suốt năm, giảm 18% so với năm 2024. Tuy nhiên, tổng giá trị nhu cầu vàng trang sức lại tăng 18% so với cùng kỳ, lên 172 tỉ USD, qua đó cho thấy phân khúc này vẫn thu hút người tiêu dùng.
Nhiều cửa hàng trên "Phố vàng" Trần Nhân Tông (Hà Nội) luôn đông đúc từ nhiều tháng nay. Ảnh: Dương Ngọc
Dữ liệu về nhu cầu vàng trang sức tại các nước ASEAN cho thấy diễn biến tương đồng trước mặt bằng giá vàng ở mức kỷ lục. Nhu cầu vàng trang sức tại Việt Nam giảm 29% so với cùng kỳ năm trước, từ 3,3 tấn trong quý 4 năm 2024 xuống còn 2,4 tấn trong quý 4 năm 2025. Nhu cầu giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, trong khi giá trị tiêu thụ ghi nhận mức tăng đáng kể.
Nhu cầu mua vàng của các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2025, với 863 tấn vàng chính thức được bổ sung vào kho dự trữ. Mặc dù tổng nhu cầu cả năm thấp hơn ngưỡng 1.000 tấn ghi nhận trong ba năm trước đó, hoạt động mua vàng của khối ngân hàng trung ương vẫn là yếu tố quan trọng, đóng góp đáng kể vào bức tranh tổng thể về nhu cầu vàng toàn cầu.
Tổng nguồn cung vàng cũng đạt mức cao kỷ lục, chủ yếu nhờ sản lượng vàng khai thác tăng lên 3.672 tấn, trong khi nguồn cung từ vàng tái chế chỉ tăng nhẹ 3% và vẫn ở mức thấp dù giá vàng ở mức cao.
Bà Louise Street, Chuyên gia nghiên cứu thị trường cấp cao tại Hội đồng Vàng Thế giới nhận định:
Năm 2025 ghi nhận nhu cầu vàng tăng vọt cùng với đà leo thang của giá vàng. Người tiêu dùng và nhà đầu tư đều gia tăng mua và nắm giữ vàng trong bối cảnh rủi ro kinh tế và địa chính trị ngày càng trở thành "trạng thái bình thường mới". Nhu cầu đầu tư giữ vai trò chủ đạo, khi giới đầu tư đẩy mạnh mua vàng qua nhiều kênh khác nhau, trong khi các phân khúc khác đóng vai trò hỗ trợ. Nhu cầu vàng trang sức chỉ giảm 18% so với năm 2024, bất chấp giá vàng tăng tới 67%, qua đó cho thấy người tiêu dùng vẫn sẵn sàng mua vàng ở mức giá cao. Các ngân hàng trung ương cũng tiếp tục thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc gia tăng dự trữ vàng.
"Với tình hình bất ổn kinh tế và địa chính trị không có dấu hiệu hạ nhiệt trong năm 2026, đà tăng trưởng mạnh mẽ của nhu cầu vàng nhiều khả năng sẽ tiếp diễn. Ngay trong tháng đầu tiên của năm, giá vàng đã lần đầu tiên vượt mốc 5.000 USD/ounce, qua đó khẳng định vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh nhiều bất định".
