WHO công bố loại thịt gây ung thư số 1, làm tăng tỷ lệ mắc bệnh tới 32%: Những người càng bận càng hay ăn
Là lựa chọn hàng đầu cho những bữa ăn nhanh, nhưng loại thịt này đang được WHO xếp vào Nhóm 1, nhóm chất có thể gây ung thư ở người.
Báo Người Đưa Tin đưa tin với tiêu đề: "WHO công bố loại thịt gây u:ng th:ư số 1, làm tăng tỷ lệ mắc bệnh tới 32%: Những người càng bận càng hay ăn", nội dung được đăng tải như sau:
Một nghiên cứu gần đây được công bố vào đầu năm 2026 cho thấy nhiều chất bảo quản thông thường được sử dụng trong thực phẩm chế biến công nghiệp có liên quan đến nguy cơ u:ng th:ư gia tăng. Các chất bảo quản này được tìm thấy trong các sản phẩm thực phẩm như thịt nguội, dăm bông và phô mai.
Thịt nguội chế biến sẵn có phải là chất gây u:ng th:ư không?
Thịt nguội, dăm bông, xúc xích, salami hay thịt hun khói đều thuộc nhóm thịt chế biến sẵn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các sản phẩm này được xếp vào Nhóm 1, nhóm chất có thể gây u:ng th:ư ở người.
Kết luận trên được đưa ra sau nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ u:ng th:ư, đặc biệt là u:ng th:ư đại trực tràng. Ngoài ra, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp và rối loạn chuyển hóa cũng gia tăng.
Thịt nguội, dăm bông là món ăn quen thuộc nhưng lại gây u:ng th:ư
Thực phẩm chế biến sẵn là gì?
Thực phẩm siêu chế biến hay chế biến sẵn là các sản phẩm thực phẩm có chứa chất bảo quản và phụ gia nhằm tăng cường hương vị và màu sắc, cải thiện kết cấu, kéo dài thời hạn sử dụng và ổn định các thành phần. Khoảng 70% sản phẩm thực phẩm trong các cửa hàng tạp hóa ở Mỹ là thực phẩm siêu chế biến.
Kết quả từ nghiên cứu năm 2026 về chất bảo quản và u:ng th:ư
Nghiên cứu này dựa trên dữ liệu sức khỏe được tổng hợp từ hơn 100.000 người trưởng thành ở Pháp, trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2023. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng. việc tiêu thụ nhiều một số loại chất bảo quản làm tăng nguy cơ mắc u:ng th:ư. Nghiên cứu đã tìm thấy “nhiều mối liên hệ tích cực giữa việc tiêu thụ các chất bảo quản được sử dụng rộng rãi trong thực phẩm công nghiệp và tỷ lệ mắc u:ng th:ư cao hơn”. Cụ thể, các chất bảo quản này được phát hiện làm tăng nguy cơ u:ng th:ư tuyến tiền liệt và u:ng th:ư vú.
Mặc dù không phải tất cả các chất bảo quản đều làm tăng nguy cơ u:ng th:ư, nhưng sáu trong số các chất bảo quản được nghiên cứu có liên quan đến nguy cơ u:ng th:ư gia tăng. Các chất bảo quản này là kali sorbat, kali metabisulfit, natri nitrit, kali nitrat và axit axetic.
Tỷ lệ gây u:ng th:ư từ chất bảo quản
Nhiều chất bảo quản nêu trên được tìm thấy trong các loại thịt chế biến sẵn. Chẳng hạn, natri nitrit là một loại muối hóa học thường được sử dụng trong thịt xông khói, dăm bông và các loại thịt nguội nói chung. Nghiên cứu cho thấy nó có liên quan đến việc tăng 32% nguy cơ u:ng th:ư tuyến tiền liệt. Kali nitrat, có cấu trúc gần giống với natri nitrit, được phát hiện làm tăng 13% nguy cơ mắc u:ng th:ư nói chung và tăng 22% nguy cơ mắc u:ng th:ư vú.
Các hợp chất sorbat, đặc biệt là kali sorbat, thường được sử dụng trong rượu vang, bánh nướng, pho mát và nước sốt để ngăn ngừa nấm mốc, nấm men và một số vi khuẩn. Chúng được phát hiện làm tăng nguy cơ mắc u:ng th:ư nói chung lên 14% và nguy cơ u:ng th:ư vú lên 26%. Kali metabisulfit, cũng được sử dụng trong sản xuất rượu vang, có liên quan đến việc tăng 20% nguy cơ u:ng th:ư vú và tăng 11% nguy cơ mắc tất cả các loại u:ng th:ư.
Các chất axetat được sử dụng trong thực phẩm như thịt, nước sốt, bánh mì và phô mai. Chúng có liên quan đến nguy cơ mắc u:ng th:ư vú cao hơn 25% và tăng 15% nguy cơ mắc u:ng th:ư nói chung.
Kết luận rút ra từ nghiên cứu
Vì nghiên cứu năm 2026 là một nghiên cứu quan sát, kết quả không khẳng định bất kỳ mối quan hệ nhân quả trực tiếp nào. Tuy nhiên, kết quả phù hợp với những dữ liệu hiện có. Thịt chế biến sẵn như dăm bông, thịt nguội từ lâu đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) coi là chất gây u:ng th:ư và có liên quan đến u:ng th:ư đại trực tràng.
Điều quan trọng là phải ăn chúng một cách điều độ để hạn chế tiếp xúc với các chất bảo quản. Các tác giả cũng kêu gọi các nhà sản xuất thực phẩm hạn chế các chất bảo quản không cần thiết và khuyến nghị người tiêu dùng nên lựa chọn các loại thực phẩm chế biến sẵn tối thiểu.
Báo Góc nhìn Pháp lý cũng có bài viết đưa thông tin tương tự với tiêu đề "Loại thịt rất nhiều gia đình hay ăn hàng ngày: Thủ phạm ít người ngờ gây u:ng th:ư":
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Nghiên cứu u:ng th:ư Quốc tế (IARC), thịt chế biến như xúc xích, bacon, thịt xông khói được xếp vào nhóm chất gây u:ng th:ư loại 1. Thịt đỏ (bò, lợn, cừu) nằm trong nhóm 2A, tức có thể làm tăng nguy cơ u:ng th:ư, đặc biệt là u:ng th:ư đại trực tràng, dưới một số điều kiện.
Đáng lo ngại là khi chiên rán, nướng, áp chảo ở nhiệt độ cao, thịt sinh ra nhiều hợp chất gây u:ng th:ư như heterocyclic amines (HCA) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH). Chẳng hạn: một miếng ức gà chiên có thể chứa hàng trăm microgam HCA; bít tết chín kỹ chứa nhiều chất gây u:ng th:ư hơn bít tết chín vừa; phần cháy xém trên thịt nướng than là nơi tập trung chất gây u:ng th:ư cao nhất.
Chưa hết, dầu chiên rán nhiều lần, thịt chiên lại càng tích lũy chất gây u:ng th:ư, thậm chí gấp đôi. Như vậy, vấn đề không phải là thịt, mà là cách chế biến và ăn uống.
Ăn thịt rán nhiều – hệ quả cho cơ thể
Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, ăn nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến ở nhiệt độ cao lâu dài có liên quan rõ ràng đến nhiều loại u:ng th:ư.
Người thường xuyên ăn thịt chiên rán sau 3–6 tháng có thể gặp:
Gánh nặng tiêu hóa tăng: thực phẩm chiên nhiều dầu mỡ khó tiêu, làm chậm nhu động ruột, dẫn đến đầy bụng, táo bón, thậm chí viêm dạ dày mạn tính.
Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: ăn quá nhiều thịt rán dầu mỡ làm giảm lợi khuẩn, tăng hại khuẩn, suy giảm chức năng hàng rào ruột, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tiêu hóa.
Tăng viêm mạn tính: yếu tố viêm trong máu (CRP, IL-6) tăng cao – dấu hiệu tiền u:ng th:ư.
Nguy cơ bệnh chuyển hóa: liên quan đến tăng mỡ máu, kháng insulin, gan nhiễm mỡ, tạo nền tảng cho u:ng th:ư.
Một nghiên cứu trên The Lancet Oncology cho thấy, ăn thịt chế biến >50g/ngày làm tăng 18% nguy cơ u:ng th:ư đại trực tràng so với người bình thường.
Làm sao để ăn thịt an toàn?
Ăn thịt không phải là vấn đề, nhưng ăn đúng cách mới bảo vệ sức khỏe:
Kiểm soát lượng thịt đỏ: không quá 350–500g/tuần, ưu tiên nạc bò, thăn lợn.
Tránh chiên rán, nướng ở nhiệt cao: thay bằng luộc, hấp, hầm, áp chảo nhiệt thấp.
Hạn chế thịt chế biến: xúc xích, bacon, thịt xông khói, thịt hộp nên ăn ít, không dùng thường xuyên.
Kết hợp rau củ: rau lá xanh, cà chua, cà rốt giàu chất chống oxy hóa, giúp trung hòa phần nào chất gây u:ng th:ư.
Dầu chiên rán chỉ dùng một lần: không tái sử dụng nhiều lần ở nhiệt cao.
Thứ tự ăn uống hợp lý: ăn rau trước, thịt sau để giảm hấp thu dầu mỡ, kiểm soát đường huyết.
Bác sĩ nhấn mạnh: nếu đã có triệu chứng khó chịu đường tiêu hóa, đi ngoài ra máu, tiêu hóa chậm hoặc gia đình có tiền sử u:ng th:ư đại trực tràng, hãy đến bệnh viện khám sớm tại khoa Tiêu hóa để tầm soát và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ u:ng th:ư.
