Nữ NSND qua đời vì tai biến khi vừa bước sang tuổi 50: Đám tang đông nghẹt người, xe xếp tràn một con phố ở Hà Nội
Nữ nghệ sĩ là người có công rất lớn trong việc đem giá trị của nền văn hóa, âm nhạc thế giới đến với Việt Nam.
Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung, tên thật Đoàn Lê Dung, sinh năm 1951 tại Quảng Ninh, là một trong những giọng ca nữ cao nổi bật của nền âm nhạc Việt Nam. Từ một cô bé xuất thân trong gia đình không có truyền thống nghệ thuật, bà từng bước khẳng định tên tuổi bằng tài năng, quá trình đào tạo bài bản và nhiều giải thưởng trong nước, quốc tế.
Lê Dung sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc dù gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Năm 8 tuổi, bà được nhạc sĩ Đức Huyên phát hiện và dìu dắt theo con đường ca hát. Từ đó, bà bắt đầu tham gia biểu diễn, thu thanh tại Đài Tiếng nói Việt Nam và xuất hiện trong nhiều chương trình nghệ thuật ở địa phương.
Năm 17 tuổi, Lê Dung chính thức theo nghệ thuật chuyên nghiệp khi gia nhập Đoàn Văn công Quân khu Tả Ngạn. Trước đó, bà từng thi đỗ Đại học Y nhưng quyết định gác lại việc học để theo đuổi đam mê ca hát.
Năm 1976, bà chuyển về công tác tại Đoàn Ca múa Tổng cục Chính trị. Sau đó, Lê Dung có một năm theo học thanh nhạc tại Trường Âm nhạc Việt Nam, nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Đến năm 1982, sau khi đạt danh hiệu Thủ khoa, tên tuổi của nữ ca sĩ dần được đông đảo công chúng yêu nhạc biết đến.
Sở hữu chất giọng nữ cao trữ tình hiếm có, trong trẻo, đầy đặn và kỹ thuật chuẩn mực, Lê Dung có khả năng thể hiện nhiều dòng nhạc khác nhau. Từ opera, bán cổ điển, nhạc tiền chiến, nhạc cách mạng đến nhạc nhẹ, bà đều để lại dấu ấn riêng.
Nhiều ca khúc gắn liền với tên tuổi Lê Dung như Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi, Trường ca sông Lô của Văn Cao, Xa khơi của Nguyễn Tài Tuệ... trở thành những tác phẩm được nhiều thế hệ khán giả nhớ đến qua giọng hát của bà.
Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, Lê Dung cũng đạt nhiều thành tích tại các cuộc thi âm nhạc quốc tế. Bà từng giành Giải Tư tại cuộc thi Những nghệ sĩ hát opera trẻ quốc tế ở Sofia (Bulgaria), Giải Mùa xuân tại Bình Nhưỡng (CHDCND Triều Tiên) và Giải Người hát dân ca hay nhất tại một cuộc thi âm nhạc quốc tế tổ chức ở Liên Xô cũ.
Nhạc sĩ Phú Quang từng dành những lời đánh giá cao cho giọng hát của Lê Dung: “Ở Lê Dung hội tụ quá nhiều điểm hoàn hảo: phát âm tiếng Việt chuẩn, giọng hát đẹp và kỹ thuật bậc thầy. Theo quan điểm của tôi, Lê Dung là ca sĩ có học nhất Việt Nam".
Năm 1984, khi 33 tuổi, Lê Dung được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Chín năm sau, bà tiếp tục được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân khi mới 42 tuổi.
Hai cuộc hôn nhân và những trắc trở đời riêng
Nếu sự nghiệp nghệ thuật của Lê Dung ghi dấu bằng nhiều thành tựu, cuộc sống riêng của bà lại trải qua không ít biến động.
Trong cuộc hôn nhân đầu tiên, Lê Dung có một người con trai. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân không kéo dài. Năm 1991, bà kết hôn lần thứ hai với nhà thơ Hồng Thanh Quang. Mối quan hệ này kéo dài khoảng 6 năm trước khi hai người chia tay.
Nhà thơ Hồng Thanh Quang từng chia sẻ với Dân Việt rằng tình yêu giữa ông và Lê Dung bắt đầu trong bối cảnh nhận nhiều ý kiến phản đối. Tuy vậy, ông cho rằng đó là mối tình được hình thành từ sự chân thành.
"Tôi bắt đầu mối tình ấy ai cũng phản đối, cả dư luận xã hội và những người yêu quý mình. Hồi đấy tôi chơi thân với hai người là anh Đăng Bảy (dịch giả lúc ấy đang làm ở báo Văn Nghệ) và anh Quốc Dũng (học ở Cuba về, hồi đấy là người dịch tiếng Tây Ban Nha). Anh Đăng Bẩy kể lại với tôi là khi anh Bẩy nói về việc tôi yêu Lê Dung (và bị nhiều người can ngăn) thì anh Dũng bảo: "Chúng mày buồn cười nhỉ, ngăn cái gì, đời mình chắc gì hạnh phúc hơn mà ngăn nó".
Ông nói thêm: "Tức là, tôi mới hiểu con người ta, ai cũng thế thôi, trong khi chúng ta sống theo những quy luật đời thường thì trong trái tim chúng ta le lói một điều, biết đâu vẫn có hạnh phúc khác thường. Và khi nhìn thấy một thằng bé là tôi lúc đấy làm rất chân thành, ai cũng muốn may ra nó thành công thì sao. Tất nhiên cũng như mọi thí nghiệm xã hội cao cả khác, cuối cùng đến lúc nào đó phải quay trở về đời thường. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng những bột phát, những dâng hiến, những hứng khởi của thời thanh xuân là vô nghĩa".
Ca sĩ Ngọc Anh, một trong những học trò của Lê Dung, cũng từng nhắc đến cuộc đời và tình yêu của cô giáo bằng những lời đầy cảm xúc: “Cô Lê Dung yêu để chết, còn tôi yêu để sống. Cô yêu quá say đắm, dốc hết tâm sức nên dẫn đến đau tim, đau não. Cô ra đi vì huyết áp tăng, nhưng tôi biết, nỗi đau tình yêu mới là nguyên nhân sâu xa khiến cô gục ngã.”
Ra đi ở tuổi 50, để lại dấu ấn sâu đậm
Tháng 1/2001, đúng dịp mùng 6 Tết, NSND Lê Dung qua:doi sau một cơn t:ai bi:ến mạch máu não, hưởng dương 50 tuổi. Sự ra đi đột ngột của nữ nghệ sĩ khiến giới nghệ thuật và công chúng bàng hoàng.
Theo lời kể của bác sĩ Trần Quốc Thắng, người từng công tác tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô, Lê Dung nhập viện sau khi đi diễn về và tắm khuya. Các bác sĩ đã nỗ lực điều trị nhưng nữ nghệ sĩ không qua khỏi sau đó vài ngày.
Sự ra đi của Lê Dung để lại khoảng trống lớn trong đời sống âm nhạc thời điểm đó. Tại lễ tang, những bản thu giọng hát của bà được phát lên, khiến nhiều người đến tiễn biệt không khỏi xúc động.
Bác sĩ Trần Quốc Thắng cũng kể lại rằng lễ tang Lê Dung thu hút rất đông người đến viếng. Dọc phố Trần Khánh Dư, nơi có nhà tang lễ, xe của người đến tiễn đưa nữ nghệ sĩ nối dài.
Thời điểm Lê Dung qua:doi, truyền thông và mạng xã hội chưa phát triển như hiện nay. Tuy nhiên, thông tin về sự ra đi của bà vẫn nhanh chóng nhận được sự quan tâm của công chúng ở nhiều nơi.
Những dòng người đến tiễn biệt cho thấy sức ảnh hưởng của Lê Dung đối với khán giả và giới nghệ thuật. Dù cuộc đời dừng lại ở tuổi 50, những bản thu và dấu ấn nghệ thuật của nữ nghệ sĩ vẫn được nhắc lại như một phần đáng nhớ của nền âm nhạc Việt Nam.
Mai Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 14/08/2026 | 15:40)
