Tên lửa Trường Chinh của Trung Quốc nổ tung sau 90 giây, thiệt hại hơn 1 tỷ NDT
Tên lửa Trường Chinh 7A của Trung Quốc gặp sự cố ngay trong giai đoạn đầu chuyến bay, chưa đầy 90 giây sau khi rời bệ phóng. Vụ việc khiến vệ tinh liên lạc ChinaSat-4B, được ước tính trị giá hơn 1 tỷ nhân dân tệ, bị phá hủy và có thể tác động đến một số kế hoạch phóng tiếp theo.
Tên lửa bốc cháy ngay sau khi rời bệ phóng
Khoảng 20h ngày 10/8 theo giờ Bắc Kinh, Trường Chinh 7A được phóng từ Trung tâm phóng vệ tinh Văn Xương trên đảo Hải Nam. Phương tiện cao khoảng 60 m mang theo vệ tinh ChinaSat-4B, với nhiệm vụ đưa thiết bị này lên quỹ đạo Trái đất tầm cao.
Đây là lần thứ 18 Trường Chinh 7A được sử dụng cho một sứ mệnh kể từ chuyến bay đầu tiên của dòng tên lửa này vào năm 2020.
Tuy nhiên, chuyến bay lần này nhanh chóng kết thúc trong sự cố. Chưa đầy 90 giây sau khi rời mặt đất, tên lửa bất ngờ bốc cháy, tạo thành một quả cầu lửa lớn kèm theo cột khói đen trên bầu trời. Các đoạn video được người dân và những người theo dõi vụ phóng ghi lại cho thấy phương tiện đã bị phá hủy khi đang bay.
Khoảng 3 giờ sau vụ việc, Tân Hoa Xã xác nhận sứ mệnh không thành công. Theo thông báo, tên lửa gặp "sự cố bất thường trong quá trình bay". Nguyên nhân cụ thể chưa được công bố và cơ quan chức năng Trung Quốc đang tiến hành điều tra.
Hình ảnh hồng ngoại được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy tên lửa dường như bị gãy ở khu vực gần phần trên trước khi tan rã.
Đoạn video tên lửa phát nổ sau khi rời bệ phóng đang lan truyền trên mạng xã hội.
Một số chuyên gia và nhà quan sát không gian nhận định sự cố có thể xảy ra vào thời điểm Max-Q, tức giai đoạn tên lửa phải chịu tải trọng khí động học lớn nhất khi tăng tốc xuyên qua khí quyển.
Nếu nhận định này chính xác, hệ thống chấm dứt chuyến bay có thể đã được kích hoạt sau khi phát hiện bất thường nhằm phá hủy phương tiện. Tên lửa cùng vệ tinh được cho là đã rơi xuống Biển Đông.
ChinaSat-4B trị giá hơn 1 tỷ nhân dân tệ bị phá hủy
Mục tiêu chính của chuyến bay là đưa ChinaSat-4B lên quỹ đạo cao. Đây là vệ tinh được thiết kế để phục vụ các hoạt động phát thanh, truyền hình và cung cấp dịch vụ thông tin liên lạc.
Trung Quốc hiện chưa công bố đầy đủ thông số kỹ thuật cũng như giá thành của vệ tinh này. Tuy nhiên, một số nguồn tin ước tính ChinaSat-4B có giá trị hơn 1 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 148 triệu USD.
Với mức định giá này, ChinaSat-4B thuộc nhóm những vệ tinh có giá trị lớn do Trung Quốc chế tạo.
Thiết kế của ChinaSat-4B được cho là tương tự ChinaSat-4A, vệ tinh được đưa lên quỹ đạo vào năm 2024 và hiện hoạt động ở độ cao khoảng 36.000 km. Nhà thiên văn học Jonathan McDowell cho biết ChinaSat-4A có khối lượng khoảng 5 tấn khi phóng.
Một số vệ tinh ChinaSat mang số hiệu thấp hơn được cho là có thể đảm nhiệm cả các nhiệm vụ liên lạc quân sự. Tuy nhiên, vai trò cụ thể của ChinaSat-4B chưa được phía Trung Quốc công bố.
Việc sứ mệnh thất bại đồng nghĩa các năng lực liên lạc dự kiến được vệ tinh này cung cấp sẽ bị trì hoãn.
Trường Chinh 7A từng có lịch sử thất bại
Trường Chinh 7A là một trong những tên lửa đẩy thế hệ mới của Trung Quốc, được phát triển nhằm phục vụ các nhiệm vụ đưa vệ tinh lớn lên quỹ đạo cao.
Tên lửa dài hơn 60 m, trong đó hai tầng đầu được phát triển dựa trên Trường Chinh 7. Phương tiện còn được trang bị tầng thứ ba sử dụng nhiên liệu hydro lỏng và oxy lỏng. Theo thiết kế, Trường Chinh 7A có khả năng đưa tải trọng lên tới 7 tấn tới quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh (GTO).
Dòng tên lửa này từng gặp thất bại ngay trong chuyến bay đầu tiên vào tháng 3/2020. Tuy nhiên, một năm sau đó, Trường Chinh 7A đã thực hiện thành công nhiệm vụ và tiếp tục duy trì chuỗi chuyến bay tương đối ổn định trong những năm tiếp theo.
Trước sự cố ngày 10/8, Trường Chinh 7A đã thực hiện thành công nhiều nhiệm vụ đưa vệ tinh liên lạc, vệ tinh viễn thám và các thiết bị chuyển tiếp dữ liệu lên quỹ đạo cao.
Chuyến bay gần nhất diễn ra ngày 29/7/2026, khi một tên lửa cùng dòng đưa vệ tinh Tianlian-3 (01) lên quỹ đạo địa tĩnh.
Nhờ chuỗi nhiệm vụ thành công, Trường Chinh 7A được xem là một phương tiện quan trọng trong chương trình phóng các tải trọng lớn lên quỹ đạo cao của Trung Quốc.
Đáng chú ý, chuyến phóng ngày 10/8 trước đó được kỳ vọng lập kỷ lục về thời gian chuẩn bị. Truyền thông Trung Quốc cho biết khoảng cách chỉ 12 ngày so với chuyến bay Trường Chinh 7A trước đó sẽ là thời gian chuẩn bị ngắn nhất của dòng tên lửa này, đồng thời nằm trong nhóm nhanh nhất của chương trình Trường Chinh thế hệ mới.
Sự cố xảy ra ngay sau đó khiến Trung Quốc không chỉ mất một vệ tinh có giá trị cao mà còn có thể phải điều chỉnh kế hoạch khai thác Trường Chinh 7A.
Nguy cơ tác động đến những sứ mệnh tiếp theo
Hiện chưa thể xác định vụ phóng thất bại sẽ ảnh hưởng đến lịch trình không gian của Trung Quốc ở mức độ nào. Điều này phụ thuộc đáng kể vào kết quả điều tra nguyên nhân sự cố.
Tên lửa Zhuque-3 của LandSpace, dự kiến được phóng từ Cửu Tuyền vào sáng 11/8 trong lần thử thứ hai nhằm thu hồi tên lửa quỹ đạo đầu tiên của Trung Quốc, đã được hoãn trước thời điểm dự kiến.
Trong khi đó, Trung Quốc còn có kế hoạch thực hiện sứ mệnh Chang'e-7 tới khu vực cực nam Mặt Trăng. Nhiệm vụ này dự kiến được phóng từ Văn Xương vào ngày 24/8 bằng tên lửa Trường Chinh 5.
Đáng chú ý, Trường Chinh 5 sử dụng các động cơ thuộc cùng dòng YF-100 với Trường Chinh 7A. Do đó, nếu cuộc điều tra xác định nguyên nhân vụ nổ liên quan đến động cơ, các sứ mệnh sử dụng cùng dòng động cơ có thể phải tiến hành kiểm tra bổ sung và chịu tác động về tiến độ.
Ngược lại, nếu vấn đề xuất phát từ cấu trúc hoặc một hệ thống riêng của Trường Chinh 7A, ảnh hưởng đối với Trường Chinh 5 và những nhiệm vụ khác có thể được hạn chế.
Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) cũng vận hành Trường Chinh 7 phiên bản tiêu chuẩn để thực hiện các chuyến bay vận chuyển hàng hóa tới trạm vũ trụ Thiên Cung ở quỹ đạo thấp. Mẫu tên lửa này có tầng lõi được chia sẻ với biến thể 7A.
Các chuyến tiếp tế cho trạm Thiên Cung hiện được thực hiện với chu kỳ khoảng 8 tháng. Nhiệm vụ gần nhất diễn ra vào tháng 5, do đó chuyến tiếp tế tiếp theo dự kiến vào khoảng tháng 1/2027.
Cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa đưa ra kết luận chính thức về nguyên nhân khiến Trường Chinh 7A gặp sự cố. Kết quả điều tra sẽ quyết định liệu sự việc chỉ giới hạn ở một phương tiện cụ thể hay có thể kéo theo những ảnh hưởng rộng hơn đối với các dòng tên lửa và sứ mệnh có liên quan.
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 11/8/2026 | 15h01)
