Lời khuyên tới tất cả những người thích xem phim ngắn, video ngắn bằng AI
Những video ngắn được tạo bằng AI với tiết tấu nhanh, tình tiết liên tục đảo chiều đang khiến nhiều người dễ dàng xem hết tập này đến tập khác. Thói quen tưởng chỉ để giải trí vài phút có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và gây mỏi mắt nếu kéo dài.
Các nền tảng mạng xã hội ngày càng xuất hiện nhiều phim ngắn và video được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Mỗi nội dung thường chỉ kéo dài vài chục giây đến vài phút, nhưng được xây dựng với hàng loạt tình tiết bất ngờ, cao trào liên tiếp và kết thúc bỏ ngỏ.
Chính cách dẫn dắt này khiến người xem dễ bị cuốn vào việc liên tục chuyển sang tập tiếp theo. Không ít người ban đầu chỉ định xem trong ít phút nhưng sau đó có thể dành hàng giờ trước màn hình, thậm chí kéo dài đến 2-3 giờ sáng.
Tuy nhiên, việc chỉ xem vào ban ngày cũng không đồng nghĩa với không có tác động tiêu cực. Theo các chuyên gia, vấn đề đáng chú ý nằm ở cường độ k:ích th:ích liên tục mà loại nội dung này tạo ra đối với não bộ và đôi mắt.
Não bộ liên tục bị k:ích th:ích bởi những tình tiết dồn dập
Chuyên gia tâm thần học Yang Congcai tại Đài Loan (Trung Quốc) cho rằng một đặc điểm phổ biến của nội dung AI là đưa tình tiết cao trào lên rất sớm. Người xem liên tục phải tiếp nhận những diễn biến mới, bất ngờ và khó đoán, khiến hệ thần kinh duy trì trạng thái k:ích th:ích trong thời gian dài.
So với nhiều video ngắn thông thường, phim AI còn có thể xuất hiện hình ảnh chuyển động thiếu tự nhiên, bối cảnh phi logic hoặc những chi tiết bất thường. Khi đó, não không chỉ theo dõi câu chuyện mà còn phải xử lý hàng loạt yếu tố thiếu nhất quán trong hình ảnh và nội dung.
Việc tiếp nhận quá nhiều k:ích th:ích như vậy có thể khiến não nhanh mệt mỏi. Nếu thường xuyên xem các nội dung phi thực tế, người xem cũng có nguy cơ dần quen với những hình ảnh và cách xây dựng thiếu logic, từ đó hình thành nhận thức lệch khỏi thực tế.
Nhà tâm lý học Bruce Hood (Anh) lý giải rằng những tình tiết chưa được giải đáp có thể k:ích th:ích não giải phóng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác mong đợi và phần thưởng. Khi các k:ích th:ích kiểu này xuất hiện liên tục, người xem có thể ngày càng cần những nội dung mạnh hơn để duy trì sự hứng thú.
Hệ quả không nhất thiết biểu hiện bằng mất ngủ. Một số người có thể nhận thấy mình khó tập trung lâu vào công việc hoặc học tập, dễ chán những hoạt động thông thường và cảm thấy bồn chồn khi không có điện thoại bên cạnh.
Mắt chịu áp lực khi xem video quá lâu
Không chỉ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, việc tập trung nhìn màn hình trong thời gian dài còn tạo áp lực lớn cho mắt, kể cả khi người dùng xem vào ban ngày và ở nơi đủ ánh sáng.
Bác sĩ Chiang Chun Chi, Giám đốc Trung tâm Nhãn khoa, Bệnh viện Đại học Y khoa Trung Quốc (Đài Loan, Trung Quốc), cảnh báo nhìn màn hình điện thoại liên tục trên 60 phút có thể liên quan đến Hội chứng thị giác do sử dụng máy tính (Computer Vision Syndrome).
Đặc biệt, khi theo dõi những nội dung có tốc độ chuyển cảnh nhanh, người xem thường tập trung cao độ và chớp mắt ít hơn. Tần suất chớp mắt có thể giảm từ khoảng 18 lần/phút xuống còn 4-5 lần/phút.
Khi đó, lớp nước mắt bảo vệ bề mặt nhãn cầu dễ bay hơi, khiến mắt nhanh khô và khó chịu. Những biểu hiện có thể xuất hiện gồm:
- Khô, rát hoặc cảm giác cộm mắt.
- Nhìn mờ tạm thời do mắt phải điều tiết liên tục.
- Đau quanh hốc mắt, đau đầu và mỏi vùng cổ, vai gáy.
Chuyên gia khuyên nên kiểm soát thời gian xem
Các chuyên gia cho rằng không cần loại bỏ hoàn toàn phim ngắn AI, Shorts, Reels hay TikTok. Điều quan trọng là chủ động kiểm soát cách sử dụng.
- Lọc nội dung: Nhớ rằng video AI có thể chứa tình tiết giật gân, phi thực tế hoặc thông tin sai lệch.
- Giới hạn thời gian: Nên xem khoảng 20-30 phút/lần rồi chủ động nghỉ để giảm k:ích th:ích liên tục.
- Thực hiện quy tắc 20-20-20: Sau 20 phút nhìn màn hình, nghỉ 20 giây và nhìn vật cách khoảng 6 m.
- Tạo thời gian phục hồi: Không nên hình thành thói quen cứ rảnh là mở video ngắn; có thể thay bằng vận động nhẹ hoặc nghỉ ngơi để mắt và não được thư giãn.
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 14/8/2026 | 10h11)
