Suốt 15 năm, một người đàn ông Nhật Bản lặn xuống đáy biển 763 lần vì tin nhắn cuối cùng của vợ: "Em muốn về nhà"
Thảm họa kép ngày 11/3/2011 được ghi nhận là thiên tai đắt đỏ nhất lịch sử nhân loại với thiệt hại khoảng 220 tỷ USD. Nhưng phần mất mát ám ảnh nhất của nó lại nằm ngoài mọi bảng cân đối, và có một người đàn ông đã dành 15 năm để chứng minh điều đó theo cách kỳ lạ nhất.
Sau thảm họa động đất, sóng thần năm 2011 tại Nhật Bản, Yasuo Takamatsu vẫn đều đặn lặn xuống vịnh Onagawa, tỉnh Miyagi, để tìm người vợ mat:tich. Tính đến thời điểm BBC ghi hình tài liệu phát thanh Diving for Yuko vào tháng 7/2026, ông đã thực hiện 763 lần lặn.
Điều níu giữ người đàn ông này suốt gần 15 năm là hai tin nhắn cuối cùng của vợ, trong đó có một tin nhắn chưa bao giờ được gửi đi.
Tin nhắn cuối cùng của người vợ
Ngày 11/3/2011, Yasuo Takamatsu chở vợ là Yuko Takamatsu, khi đó 47 tuổi, đến chi nhánh Onagawa của Ngân hàng 77, nơi bà làm việc. Sau đó, ông đưa mẹ vợ đến bệnh viện ở Ishinomaki.
Lúc 14h46, một trận động đất mạnh 9 độ xảy ra. Khoảng 35 phút sau, lúc 15h21, ông nhận được tin nhắn cuối cùng từ vợ: "Anh có sao không? Em muốn về nhà."
Một tháng sau thảm họa, trong quá trình dọn dẹp khu vực ngân hàng, nhân viên phát hiện chiếc điện thoại nắp gập màu hồng của Yuko tại bãi đỗ xe. Trong điện thoại có một tin nhắn được soạn lúc 15h25 nhưng không thể gửi đi: "Sóng thần lớn quá."
Từ nội dung này, Takamatsu biết vợ mình vẫn còn sống ít nhất đến thời điểm đó.
Trước khi sóng thần ập đến, 13 nhân viên của chi nhánh Ngân hàng 77 tại Onagawa được đưa lên mái tòa nhà cao khoảng 9 m theo phương án sơ tán của người quản lý. Trong khi đó, bệnh viện trên núi Horikiri, cách đó khoảng 250 m, là một trong những điểm sơ tán chính thức của thị trấn.
Chỉ một người trong số 13 nhân viên sống sót. 12 người còn lại thiệt mạng hoặc mat:tich, trong đó có Yuko.
Tại Onagawa, sóng thần ập vào bờ khoảng 15h20, có thời điểm cao gần 14 m. Thảm họa khiến 827 người thiệt mạng trong thị trấn có khoảng 10.000 dân và phá hủy phần lớn các công trình ven biển.
Theo số liệu Cơ quan Cảnh sát quốc gia Nhật Bản công bố vào tháng 3/2026, nhân 15 năm thảm họa, cả nước ghi nhận 15.901 người thiệt mạng và 2.519 người vẫn mat:tich. Riêng tỉnh Miyagi có 1.213 trường hợp mat:tich.
Từ tìm kiếm trên bờ đến những lần lặn dưới biển
Sau thảm họa, Takamatsu dành khoảng 2 năm rưỡi tìm kiếm vợ trên đất liền. Ông đi dọc bờ biển, vào rừng, lên núi, phối hợp với các đội tìm kiếm và ghi nhớ đặc điểm trang phục của Yuko. Hôm xảy ra thảm họa, bà mặc quần đen và áo khoác màu lạc đà.
Đến tháng 9/2013, khi 56 tuổi, Takamatsu tìm đến một cơ sở lặn địa phương và nói với người hướng dẫn rằng ông muốn học lặn để tìm vợ dưới biển.
Ông học theo giáo trình dày khoảng 350 trang, dành mỗi ngày một giờ để chuẩn bị cho kỳ thi lấy chứng chỉ quốc gia phục vụ việc di dời phế liệu và tìm kiếm dưới nước. Tháng 2/2014, ông vượt qua kỳ thi.
Những lần lặn đầu tiên không dễ dàng. Ông chỉ có thể xuống độ sâu khoảng 5 m. Dưới đáy vịnh sau thảm họa là nhiều vật dụng bị cuốn trôi như ô tô, xe tải, tủ lạnh, tivi, ngư cụ cùng nhiều loại phế liệu khác.
Takamatsu không chỉ tìm kiếm thi thể. Ông hy vọng có thể tìm thấy ví, quần áo, trang sức hoặc bất kỳ vật dụng nào giúp xác định danh tính của vợ.
Đến thời điểm BBC ghi hình tài liệu phát thanh Diving for Yuko, con số đã lên tới 763 lần lặn. Dù chưa tìm thấy Yuko, ông vẫn chưa có ý định dừng lại.
25 phút trước khi sóng thần ập đến
Câu chuyện về Yuko cũng trở thành một phần của cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về phương án sơ tán tại chi nhánh Ngân hàng 77 ở Onagawa.
Gia đình một số nhân viên thiệt mạng sau đó khởi kiện ngân hàng. Điều họ muốn biết không phải là tiền bồi thường, mà là lý do người thân của họ được đưa lên mái tòa nhà thay vì di chuyển đến bệnh viện trên núi.
Tại thời điểm đó, danh tính người sống sót duy nhất và trưởng chi nhánh không được công khai. Một cuộc gặp giữa ngân hàng và các gia đình được tổ chức khoảng một tháng sau thảm họa nhưng không đem lại câu trả lời mà họ mong muốn.
Phiên tòa tại Sendai mở vào tháng 2/2014, gần ba năm sau thảm họa. Đây là lần đầu tiên các gia đình được nghe người sống sót kể lại những gì xảy ra trong khoảng 25 phút trước khi sóng thần ập đến.
Theo lời khai tại tòa, trận động đất xảy ra lúc 14h46. Trưởng chi nhánh quay trở lại lúc 14h55, thông báo về cảnh báo sóng thần, cho khóa cửa và cất tài liệu vào két.
Hai nhân viên mở cửa lên mái. Trưởng chi nhánh gọi về hội sở tại Sendai để thông báo địa điểm sơ tán. Không có cuộc thảo luận nào với toàn bộ nhân viên về việc lựa chọn địa điểm.
Khoảng 15h05, một nữ nhân viên xin rời đi vì lo cho các con. Cô biết việc ra ngoài lúc đó không an toàn nhưng vẫn quyết định đi và may mắn sống sót.
Đến 15h10, những người còn lại lên mái, mang theo một chiếc radio. Khoảng 15h15, cả 13 người đã tập trung tại đây.
Lúc này, thông tin dự báo cho thấy sóng thần cao khoảng 3 m và có thể đến vào khoảng 15h30. Mái tòa nhà cao khoảng 9 m nên mọi người cho rằng vị trí này vẫn an toàn. Một số nhân viên thậm chí quay xuống lấy áo khoác vì thời tiết lạnh.
Yuko nhắn tin cho chồng lúc 15h21.
Ngay sau 15h30, nước bắt đầu tràn vào. Ban đầu mực nước chỉ ở mức thấp, sau đó dâng nhanh từ khoảng 6 m lên khoảng 20 m. Tầng một của tòa nhà bị ngập chỉ trong khoảng 5 phút.
Tháng 2/2014, Tòa án quận Sendai bác đơn kiện, cho rằng phương án sơ tán của ngân hàng là hợp lý và khó có thể yêu cầu ngân hàng dự đoán một con sóng cao khoảng 20 m vào thời điểm đó. Tháng 4/2015, Tòa án cấp cao Sendai giữ nguyên phán quyết.
Tuy nhiên, phán quyết phúc thẩm cũng khẳng định doanh nghiệp có nghĩa vụ bảo đảm an toàn cho người lao động. Ngân hàng không bị xác định có lỗi không phải vì nghĩa vụ này không tồn tại, mà bởi tòa án không xác định được biện pháp sơ tán cụ thể nào mà ngân hàng buộc phải thực hiện khác đi.
Câu chuyện sau đó đặt ra nhiều vấn đề về quản trị rủi ro, trong đó có việc quyền quyết định sơ tán tập trung vào một người, phương án của doanh nghiệp không hoàn toàn thống nhất với điểm sơ tán của địa phương và đặc biệt là cách tổ chức xử lý thông tin sau thảm họa.
Onagawa được tái thiết, nhưng nhiều người không trở về
Sau thảm họa, Onagawa triển khai một chương trình tái thiết quy mô lớn. Chính quyền địa phương và giới kinh doanh lựa chọn phương án nâng nền khu vực trung tâm, đồng thời tập trung các chức năng hành chính, y tế, giáo dục và thương mại quanh nhà ga Onagawa mới.
Nhà ga được khánh thành vào tháng 3/2015. Khu vực trung tâm sau tái thiết có diện mạo hiện đại hơn, với nhiều không gian phục vụ cộng đồng và các hoạt động kinh doanh mới.
Tuy nhiên, quá trình tái thiết không thể ngăn xu hướng dân số giảm. Theo điều tra dân số năm 2020, Onagawa chỉ còn khoảng 6.400 người, giảm gần một phần ba so với trước thảm họa.
Đối với những người không còn việc làm hoặc không thể chờ đợi quá trình xây dựng lại, lựa chọn rời khỏi thị trấn trở thành điều khó tránh khỏi.
Mỗi lần xuống nước, ông mang theo bộ đồ lặn và bình khí, tiếp tục tìm kiếm giữa lớp bùn cùng những vật dụng còn sót lại từ thảm họa. Ông từng nhìn thấy một chiếc đồng hồ nằm dưới đáy biển và dừng ở thời điểm xảy ra sóng thần.
Gần 15 năm sau ngày Yuko mat:tich, Takamatsu vẫn chưa tìm thấy vợ. Nhưng ông vẫn tiếp tục lặn.
Với những người khác, 763 lần tìm kiếm có thể là một con số khó lý giải. Với Takamatsu, đó là cách ông giữ lời hứa với người vợ đã nhắn cho mình lúc 15h21 rằng: "Anh có sao không? Em muốn về nhà."
Mai Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 24/08/2026 | 09:53)
