Lý do Bộ GDĐT đề xuất 'liên thông ngược' từ đại học về cao đẳng, trung cấp
Theo Bộ GD&ĐT, đề xuất cho phép người học ở trình độ cao hơn liên thông để hoàn thành chương trình ở trình độ thấp hơn nhằm bảo vệ quyền lợi người học, giảm lãng phí và tạo điều kiện học tập suốt đời.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) hiện đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về liên thông giữa các trình độ đào tạo gồm trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học.
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm trong dự thảo là đề xuất cho phép người học ở trình độ cao hơn có thể liên thông để hoàn thành chương trình đào tạo ở trình độ thấp hơn, căn cứ vào nhu cầu học tập, nghề nghiệp cũng như yêu cầu của thị trường lao động.
Liên quan đến nội dung này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT đã có những chia sẻ nhằm làm rõ mục tiêu và ý nghĩa của đề xuất.
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, đề xuất được xây dựng với mục tiêu bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, giảm lãng phí trong quá trình đào tạo và tạo điều kiện để người dân có cơ hội học tập suốt đời.
Ông cho rằng trong nền giáo dục hiện đại, người học có thể tham gia nhiều chương trình đào tạo khác nhau, ở nhiều cơ sở giáo dục khác nhau và trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời, tùy thuộc vào nhu cầu cũng như định hướng nghề nghiệp của bản thân.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết: "Trên thực tế, nhiều người có nhu cầu quay lại học tập sau nhiều năm đi làm, học thêm chứng chỉ nghề nghiệp, học chương trình kỹ thuật hoặc thực hành trong lĩnh vực mới, chuyển đổi giữa các ngành nghề, tích lũy kết quả học tập theo từng giai đoạn… Do đó, nếu một học phần đã được đánh giá đạt chuẩn thì cần có cơ chế ghi nhận, bảo lưu và sử dụng hợp lý, thay vì buộc người học học lại cùng một nội dung".
Theo ông Thảo, cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quốc tế trong việc công nhận tín chỉ và công nhận kết quả học tập.
Việc ghi nhận những học phần đã hoàn thành không chỉ giúp người học tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn tạo điều kiện để người học chủ động hơn trong việc lựa chọn lộ trình học tập phù hợp với hoàn cảnh cá nhân và nhu cầu nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, cơ chế này còn góp phần thúc đẩy học tập suốt đời, khuyến khích hình thức học tập linh hoạt và tạo điều kiện cho người học dịch chuyển giữa các lộ trình học tập và nghề nghiệp.
Ông Thảo cũng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc xây dựng hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và hệ thống bảo đảm chất lượng giúp cho quá trình công nhận kết quả học tập được thực hiện một cách minh bạch, có căn cứ rõ ràng và có thể kiểm tra, đánh giá lại khi cần thiết.
Làm rõ hơn về bản chất của đề xuất, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học khẳng định dự thảo không nhằm thiết kế một dòng đào tạo từ trình độ cao xuống trình độ thấp, cũng không khuyến khích người đang học đại học chuyển sang học cao đẳng hay trung cấp như một xu hướng đào tạo mới.
Theo ông, nội dung cốt lõi của dự thảo là công nhận các kết quả học tập mà người học đã tích lũy được trước đó, từ đó tạo điều kiện để họ sử dụng những kiến thức và kỹ năng đã được đánh giá đạt chuẩn trong một lộ trình học tập khác phù hợp hơn với điều kiện cá nhân, nhu cầu nghề nghiệp hoặc vị trí việc làm.
Để minh họa cho đề xuất, ông Thảo đưa ra ví dụ về trường hợp một người học đã hoàn thành một số học phần cơ sở ngành ở bậc đại học nhưng chưa hoàn tất toàn bộ chương trình đào tạo.
Sau đó, người này có nhu cầu chuyển sang học một chương trình cao đẳng phù hợp hơn với nhu cầu nghề nghiệp trước mắt. Trong trường hợp đó, các kết quả học tập đã đạt được có thể được xem xét công nhận thay vì phải học lại từ đầu.
Công nhận kết quả học tập nhưng không hạ chuẩn đào tạo
Theo dự thảo Thông tư, cơ sở đào tạo có thể xem xét miễn trừ một số học phần tương đương cho người học nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, việc công nhận này không đồng nghĩa với việc người học được miễn toàn bộ chương trình đào tạo.
Người học vẫn phải tham gia tuyển sinh hoặc đáp ứng đầy đủ điều kiện đầu vào của chương trình theo học. Đồng thời, vẫn phải hoàn thành các học phần còn thiếu, các nội dung thực hành, thực tập cũng như đáp ứng đầy đủ chuẩn đầu ra của chương trình cao đẳng trước khi được cấp bằng.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh: "Như vậy, đây là cơ chế công nhận kết quả học tập, giảm việc học lại nội dung tương đương, qua đó tiết kiệm thời gian học tập nhưng vẫn phải hoàn thành chuẩn đầu ra của chương trình".
Ông cũng khẳng định việc công nhận tín chỉ không có nghĩa là nới lỏng các yêu cầu về chất lượng đào tạo.
Ngược lại, quy định này đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải thực hiện việc đối sánh kỹ lưỡng hơn giữa các chương trình về chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo, khối lượng kiến thức, điều kiện đánh giá cũng như trách nhiệm giải trình.
Hiện dự thảo Thông tư vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý từ các cơ quan, đơn vị và người dân trước khi hoàn thiện và ban hành.
Khi Thông tư chính thức có hiệu lực, các cơ sở đào tạo sẽ phải xây dựng và ban hành quy định cụ thể về đào tạo liên thông cũng như công nhận kết quả học tập.
Các đơn vị đào tạo cũng phải công khai đầy đủ các điều kiện đầu vào, tiêu chí công nhận học phần, tỷ lệ tín chỉ tối đa được xem xét công nhận, trách nhiệm của hội đồng chuyên môn và các yêu cầu liên quan đối với người học.
Theo dự thảo, việc công nhận kết quả học tập sẽ không được thực hiện một cách đại trà hoặc tự động.
Quá trình xem xét không chỉ căn cứ vào tên gọi của học phần mà phải dựa trên hồ sơ học tập cụ thể, đề cương môn học, khối lượng tín chỉ, thời lượng đào tạo, nội dung chuyên môn, phương thức đánh giá cũng như chuẩn đầu ra của từng chương trình.
Cơ sở đào tạo sẽ chịu trách nhiệm đối với chất lượng của quyết định công nhận tín chỉ, trong khi người học có trách nhiệm hoàn thành các yêu cầu còn lại của chương trình đào tạo.
Bộ GD&ĐT cho rằng cơ chế này cần được gắn với hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và cơ sở dữ liệu giáo dục nhằm phục vụ công tác lưu trữ, xác minh, hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra cũng như đánh giá chất lượng đào tạo trong quá trình triển khai.
