Bộ trưởng Bộ Công an trình Quốc hội sửa Bộ luật Hình sự: Bổ sung 9 tội mới
Việc xây dựng Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo về đề cao tính hướng thiện, nhân đạo trong xử lý người phạm tội vừa bảo đảm tính răn đe, nghiêm khắc.
Sáng 20/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã trình bày trước Quốc hội các tờ trình về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Việc sửa đổi hai đạo luật này xuất phát từ các chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế. Đồng thời, qua gần 10 năm thi hành, nhiều quy định hiện hành đã bộc lộ vướng mắc, bất cập, chưa bao quát hết các hành vi vi phạm mới phát sinh trong thực tiễn và đòi hỏi phải sắp xếp bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Bộ trưởng Lương Tam Quang trình bày tờ trình về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) (Ảnh: CAND)
Các nội dung sửa đổi, bổ sung chính trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 3 phần, 25 chương và 415 điều. So với quy định hiện hành, dự thảo đã bỏ 8 điều, bổ sung 14 điều mới, sửa đổi 301 điều và giữ nguyên 100 điều.
-
Tội danh và cấu thành tội phạm: Bổ sung 9 tội danh mới; bổ sung một số hành vi khách quan mới vào cấu thành của các tội danh hiện hành. Tiến hành bỏ, gộp, tách một số tội danh nhằm bảo đảm tính tinh gọn, thống nhất, phân hóa rõ trách nhiệm hình sự theo bản chất và mức độ nguy hiểm của hành vi.
-
Hình phạt tử hình: Thu hẹp tối đa phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ lại hình phạt này đối với 4 tội danh bao gồm: "Phản bội Tổ quốc", "Giết người", "Khủng bố" và "Sản xuất trái phép chất ma túy".
-
Chế tài và phạt tiền: Nâng gấp đôi mức phạt tiền cũng như mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội và định khung hình phạt. Bỏ hình phạt cấm huy động vốn đối với pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tránh ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thanh toán, duy trì hoạt động, trả lương cho người lao động và thực hiện nghĩa vụ bồi thường.
-
Loại trừ và miễn trách nhiệm hình sự: Mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát các quy trình, mô hình kinh doanh mới; trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang. Bổ sung các quy định về tạm hoãn hoặc miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp cụ thể.
Quang cảnh phiên họp sáng 20/8 (Ảnh: CAND)
Các định hướng chính trong dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)
Dự thảo điều chỉnh mô hình tổ chức và thẩm quyền điều tra để phù hợp với định hướng không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện và sắp xếp bộ máy tinh gọn:
-
Tổ chức bộ máy: Bỏ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện. Không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra thuộc thẩm quyền quản lý trên cơ sở cơ cấu của từng Bộ.
-
Thẩm quyền điều tra: Chuyển toàn bộ thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sang cho Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân. Mở rộng thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh đối với các vụ án hình sự quy định từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật Hình sự khi thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.
-
Phân công và điều chuyển: Giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyền quyết định phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong ngành để bảo đảm tính linh hoạt, thống nhất.
-
Cơ quan cấp xã và đặc khu: Sửa đổi, hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong việc tiếp nhận, xác minh ban đầu tố giác, tin báo về tội phạm, bảo đảm đồng bộ với Bộ luật Tố tụng hình sự.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp. (Ảnh: CAND)
Ý kiến thẩm tra từ Ủy ban Pháp luật và Tư pháp
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu bày tỏ sự tán thành đối với các định hướng lớn của hai dự thảo luật, bao gồm:
-
Tán thành việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình.
-
Tán thành phương án không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và chuyển giao thẩm quyền điều tra cho Công an và Quân đội.
-
Tán thành việc giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra.
-
Tán thành chính sách tạm hoãn, miễn trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng và mang lại hiệu quả cho địa phương, đất nước.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý cần rà soát kỹ các lĩnh vực liên quan để quy định cụ thể các tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng kinh tế, không áp dụng tràn lan cho tất cả các tội phạm quy định tại Chương XVIII của Bộ luật Hình sự, nhằm tránh việc bị lợi dụng để hợp thức hóa các sai phạm kinh tế.
Linh Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 20/08/2026 | 15:30)
