Hầu hết chất độc trong con lợn tích tụ vào 1 bộ phận: Người Việt rất thích ăn
Phổi lợn: Món nội tạng quen thuộc nhưng cần đặc biệt chú ý khi chế biến.
Phổi lợn có độ dai giòn đặc trưng, thường xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc của người Việt. Tuy nhiên, do đảm nhiệm chức năng hô hấp và có cấu trúc nhiều ngóc ngách, bộ phận này có thể chứa bụi bẩn, vi sinh vật hoặc các chất ô nhiễm nếu con vật được nuôi trong điều kiện không đảm bảo.
Vì vậy, thay vì coi phổi lợn là thực phẩm “bổ” hay “độc”, điều quan trọng là người tiêu dùng cần lựa chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, sơ chế đúng cách và ăn với tần suất hợp lý.
Vì sao phổi lợn cần được chú ý khi sử dụng?
Phổi là cơ quan hô hấp chính của lợn, liên tục tiếp xúc với không khí và có hệ thống đường thở phân nhánh phức tạp. Chính đặc điểm này khiến phổi có thể lưu giữ bụi, dịch tiết và vi sinh vật, đặc biệt nếu con vật mắc bệnh hoặc được nuôi trong môi trường không đảm bảo vệ sinh.
Một số nghiên cứu trên động vật cũng cho thấy phổi có thể bị tổn thương khi tiếp xúc với các chất độc hoặc kim loại nặng. Chẳng hạn, khi lợn tiếp xúc với ricin, mô phổi có thể bị tổn thương nghiêm trọng, gây ra tình trạng viêm và phù phổi. Trong khi đó, cadmium và một số kim loại nặng khác có thể ảnh hưởng đến tổ chức phổi cũng như quá trình chuyển hóa khoáng chất.
Tuy nhiên, những kết quả này chủ yếu phản ánh tác động của các chất độc trong điều kiện nghiên cứu, không đồng nghĩa với việc phổi của mọi con lợn đều chứa một lượng lớn “độc tố” gây hại cho người ăn. Mức độ an toàn thực phẩm còn phụ thuộc vào nguồn gốc vật nuôi, môi trường chăn nuôi, tình trạng sức khỏe của con vật và quá trình giết mổ, bảo quản.
Đáng chú ý, một nghiên cứu do nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) thực hiện và công bố năm 2019 đã phân tích hệ vi sinh vật trong 40 mẫu phổi lợn tại các cơ sở giết mổ. Kết quả ghi nhận một số vi khuẩn có liên quan đến bệnh đường hô hấp, trong đó có Mycoplasma hyopneumoniae và Stenotrophomonas, xuất hiện cả ở một số mẫu phổi bị viêm và những mẫu nhìn bên ngoài không có dấu hiệu bất thường.
Điều này cho thấy chỉ quan sát bằng mắt thường không phải lúc nào cũng đủ để xác định một lá phổi có chứa vi sinh vật gây bệnh hay không.
Ngoài vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun phổi thuộc chi Metastrongylus cũng có thể ký sinh ở đường hô hấp của lợn. Do đó, việc lựa chọn nội tạng từ nguồn cung cấp đáng tin cậy và nấu chín kỹ đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ đối với sức khỏe.
Cấu trúc xốp cùng hệ thống khí quản phân nhánh dày đặc của phổi cũng khiến việc làm sạch bộ phận này khó hơn so với nhiều loại thịt thông thường.
Ăn phổi lợn thế nào để hạn chế rủi ro?
Xét về dinh dưỡng, phổi lợn vẫn cung cấp protein cùng một số khoáng chất và vitamin nhóm B. Tuy nhiên, không nên xem đây là thực phẩm đặc biệt có tác dụng “bổ máu” hay có khả năng cung cấp dưỡng chất vượt trội so với những nguồn thịt khác.
Nếu yêu thích các món chế biến từ phổi lợn, người tiêu dùng nên chú ý một số nguyên tắc cơ bản.
Trước hết, cần lựa chọn phổi có nguồn gốc rõ ràng. Nên mua nội tạng từ cơ sở kinh doanh bảo đảm vệ sinh, có nguồn gốc từ vật nuôi được kiểm soát. Không nên sử dụng phổi có biểu hiện bất thường như đổi màu rõ rệt, nhớt hoặc có mùi lạ.
Khâu sơ chế cũng cần được thực hiện cẩn thận. Phổi có thể được rửa kỹ, loại bỏ máu và dịch còn đọng trong đường thở, sau đó chế biến chín hoàn toàn. Việc nấu chín kỹ đặc biệt quan trọng đối với nội tạng động vật vì có thể giúp giảm nguy cơ từ nhiều loại vi sinh vật gây bệnh.
Không nên áp dụng quan niệm “ăn gì bổ nấy”. Việc ăn một bộ phận nội tạng không có nghĩa là bộ phận đó sẽ trực tiếp bổ sung hay cải thiện chức năng tương ứng của cơ thể. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối vẫn là lựa chọn tốt hơn thay vì phụ thuộc vào một loại nội tạng.
Phổi lợn có thể được chế biến thành nhiều món quen thuộc như phổi cháy tỏi, phổi xào dưa chua, phổi hầm hoặc luộc. Dù chế biến theo cách nào, điều quan trọng nhất vẫn là nguồn nguyên liệu an toàn, bảo quản đúng cách, sơ chế kỹ và nấu chín hoàn toàn.
Nhìn chung, phổi lợn không nên bị gắn mác là “bộ phận chứa nhiều độc tố nhất” của con lợn một cách tuyệt đối. Đây vẫn là một loại thực phẩm có thể sử dụng nếu được kiểm soát tốt về nguồn gốc và chế biến. Tuy nhiên, giống như các loại nội tạng khác như gan, tiết hay lòng lợn, người tiêu dùng nên ăn ở mức vừa phải và đặc biệt chú ý đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 08:24, 06/09/2026)
