Dưa chuột đắng: Nên cắt bỏ phần đầu hay vứt cả quả?
Bạn xử lý thế nào khi mua phải một quả dưa chuột đắng đây?
Dưa chuột là thực phẩm quen thuộc, thường được dùng để ăn sống, làm salad, nộm hoặc muối chua. Tuy nhiên, nếu một quả dưa chuột có vị đắng bất thường, đặc biệt ở phần gần cuống, người tiêu dùng không nên vội cho rằng nguyên nhân là do tồn dư hóa chất.
Theo các chuyên gia, vị đắng này có thể liên quan đến cucurbitacin, một hợp chất tự nhiên do cây dưa chuột tạo ra. Trong trường hợp quả chỉ đắng ở một phần, có thể xử lý bằng cách cắt bỏ khu vực đó, nhưng nếu vị đắng lan rộng hoặc rất mạnh thì không nên cố sử dụng.
Dưa chuột đắng có phải do hóa chất?
Theo chuyên gia cho biết vị đắng của dưa chuột không xuất phát từ tồn dư hóa chất mà có liên quan đến cucurbitacin. Đây là hợp chất tự nhiên được cây tạo ra như một cơ chế bảo vệ trước côn trùng.
Cucurbitacin vốn tồn tại trong cây dưa chuột, đặc biệt ở các bộ phận như lá, thân và rễ. Trong một số điều kiện nhất định, hợp chất này có thể xuất hiện hoặc gia tăng trong quả. Một số tài liệu nghiên cứu cũng chỉ ra rằng ở một số giống dưa chuột, khu vực gần cuống có thể chứa lượng cucurbitacin cao hơn những phần khác của quả.
Vì vậy, việc dưa chuột có vị đắng không đồng nghĩa với việc quả đã bị phun hóa chất hoặc tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật.
Dưa chuột chỉ đắng ở phần đầu, có thể cắt bỏ rồi ăn?
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, dưa chuột thường có thể xuất hiện vị đắng ở phần đầu quả. Một số tài liệu từ các cơ quan khuyến nông của Mỹ cũng cho biết cucurbitacin có xu hướng tập trung nhiều hơn ở khu vực gần cuống và ngay bên dưới lớp vỏ.
Trong trường hợp quả chỉ có vị đắng khu trú ở phần đầu, người dùng có thể cắt bỏ đầu cuống và gọt lớp vỏ bên ngoài để loại bỏ phần có khả năng chứa nhiều cucurbitacin hơn.
Sau đó, có thể cắt thử một miếng nhỏ ở phần thịt còn lại để kiểm tra. Nếu phần này không còn vị đắng, quả vẫn tươi, chắc, không xuất hiện mùi bất thường hoặc dấu hiệu hư hỏng, có thể tiếp tục sử dụng.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần cắt một đoạn ở đầu quả là chắc chắn loại bỏ được toàn bộ cucurbitacin. Nếu phần dưa chuột còn lại vẫn có vị đắng, nhất là vị đắng rõ rệt, người dùng không nên cố ăn tiếp.
Nếu cả quả đều có vị đắng thì sao?
Trong trường hợp vị đắng xuất hiện trên toàn bộ quả, lựa chọn an toàn hơn là bỏ quả dưa chuột thay vì tiếp tục chế biến.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng quốc gia) khuyến cáo không nên ăn dưa chuột có vị đắng cả quả, bởi thực phẩm chứa hàm lượng cucurbitacin cao có thể gây ngộ độc.
Điều này cũng cần được phân biệt rõ: dưa chuột có vị đắng không có nghĩa là quả bị nhiễm hóa chất. Tuy nhiên, nếu vị đắng xuất hiện mạnh và lan rộng trên toàn bộ quả, người tiêu dùng không nên cố sử dụng.
Poison Control, cơ quan cung cấp thông tin về ngộ độc, cũng khuyến cáo người dân nếu các loại thực phẩm thuộc họ bầu bí như dưa chuột có vị đắng bất thường thì nên nhổ ra và bỏ đi.
Cucurbitacin ở hàm lượng cao có thể gây ra một số triệu chứng về tiêu hóa như buồn nôn, nôn, đau bụng và tiêu chảy. Trong trường hợp nghiêm trọng, người bị ảnh hưởng có thể gặp tình trạng mất nước, tụt huyết áp, chóng mặt hoặc tim đập nhanh.
Đáng chú ý, việc nấu chín không phải là phương pháp đáng tin cậy để xử lý dưa chuột đã có vị đắng bất thường. Poison Control lưu ý không nên luộc, nướng hoặc tiếp tục chế biến với mục đích loại bỏ độc tính của cucurbitacin, bởi nhiệt không làm bất hoạt hợp chất này.
Vì sao có quả chỉ đắng một đầu, có quả lại đắng cả quả?
Mức độ và vị trí xuất hiện vị đắng ở dưa chuột có thể không giống nhau. Cucurbitacin thường hiện diện với hàm lượng cao hơn tại những bộ phận có vai trò bảo vệ cây.
Khi cây phải chịu những điều kiện bất lợi, hợp chất này có thể xuất hiện trong quả với lượng cao hơn. Nhiệt độ cao, thiếu nước hoặc tình trạng tưới nước không ổn định được xem là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ khiến dưa chuột bị đắng.
Một nghiên cứu về cucurbitacin trong cây dưa chuột cũng ghi nhận hàm lượng hợp chất này có sự khác biệt giữa các bộ phận của quả. Trong đó, ở một số giống, phần gần cuống có thể chứa lượng cucurbitacin cao hơn.
Đây là lý do có những quả chỉ đắng ở phần đầu, trong khi một số quả khác lại có vị đắng lan rộng ra nhiều khu vực, thậm chí toàn bộ quả.
Cắt hai đầu rồi chà xát có giúp “khử độc” dưa chuột?
Cắt hai đầu quả rồi chà nhẹ phần đầu dưa chuột là mẹo được nhiều người áp dụng trong quá trình sơ chế. Một số người cho rằng cách này có thể loại bỏ phần nhựa gây đắng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng không nên xem đây là phương pháp khử độc dưa chuột.
Nếu quả chỉ hơi đắng ở phần đầu, việc cắt bỏ khu vực này và gọt vỏ có thể giúp giảm vị đắng do cucurbitacin thường tập trung nhiều hơn ở một số vị trí gần cuống và dưới lớp vỏ.
Ngược lại, nếu cắn thử và nhận thấy vị đắng rất mạnh, đặc biệt khi vị đắng không chỉ xuất hiện ở phần đầu, người dùng không nên tiếp tục chà xát, ngâm hoặc chế biến với hy vọng có thể loại bỏ hoàn toàn chất gây đắng và tiếp tục ăn quả.
Lỡ ăn phải dưa chuột đắng cần làm gì?
Nếu chỉ cắn một miếng nhỏ và nhận thấy vị đắng, nên dừng ăn ngay và bỏ phần dưa chuột còn lại.
Trong trường hợp đã ăn một lượng đáng kể, cần theo dõi cơ thể và chú ý những biểu hiện bất thường như buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.
Nếu xuất hiện tình trạng nôn nhiều, không thể uống nước, có dấu hiệu mất nước, chóng mặt, đau bụng dữ dội hoặc các triệu chứng kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử lý phù hợp.
Người tiêu dùng cũng không cần quá hoang mang khi vô tình ăn phải một miếng dưa chuột có vị đắng, bởi không phải mọi trường hợp đều dẫn đến ngộ độc. Nguy cơ đáng lưu ý chủ yếu liên quan đến những thực phẩm có hàm lượng cucurbitacin cao và biểu hiện vị đắng mạnh.
Do đó, khi phát hiện dưa chuột có vị đắng bất thường, người dùng nên đánh giá mức độ và phạm vi của vị đắng. Nếu chỉ khu trú ở phần đầu, có thể cắt bỏ phần này và kiểm tra phần còn lại; nếu vị đắng mạnh hoặc lan ra toàn quả, lựa chọn an toàn là không tiếp tục sử dụng.
Mai Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 04/09/2026 | 11:01)
