Cả nhà cùng mắc tiểu đường dù không ai mê đồ ngọt, bác sĩ chỉ đích danh 2 món cực quen bơm đường vào
Cả gia đình cùng mắc tiểu đường dù không ăn đồ ngọt, bác sĩ chỉ ra "thủ phạm".
Cầm kết quả chẩn đoán trên tay, người mẹ run run hé cửa phòng hỏi bác sĩ: "Có nhầm lẫn gì không, nhà tôi chẳng ai mê đồ ngọt sao lại mắc ti.ểu đư.ờng?".
Bác sĩ gia đình Dương Chí Văn (Yang Zhiwen) tại Đài Loan (Trung Quốc) cảnh báo: "Ăn uống nhiều đồ ngọt không phải nguyên nhân duy nhất gây ra bệ.nh ti.ểu đư.ờng". Mới đây, ông tiếp nhận một trường hợp hy hữu khi cả 3 thành viên trong một gia đình cùng đến khám và đều được chẩn đoán mắc bệ.nh ti.ểu đư.ờng tuýp 2.
Kết quả xét nghiệm má.u cho thấy chỉ số đường huyết lúc đói của cả 3 người đều vọt lên mức 400 đến 500 mg/dL, cao gấp 4 đến 5 lần ngưỡng an toàn.
Điều đáng nói là trước đó, không ai trong gia đình nghĩ mình mắc căn bệ.nh mạ.n tín.h này. Thời gian gần đây, cả ba liên tục cảm thấy mệt mỏi, thị lực suy giảm rõ rệt, đêm nào cũng nhiều lần thức giấc vì khát nước, khô cổ họng và cân nặng sụt giảm nhanh chóng.
Tuy nhiên, họ cho rằng những biểu hiện này có thể do thời tiết đang chuyển sang thu. Chỉ đến khi sức khỏe s.a sú.t nghiêm trọng, cả gia đình mới cùng nhau đến bệnh viện kiểm tra.
Khi nhận kết quả xét nghiệm, người mẹ không khỏi bàng hoàng. Bà nghẹn ngào thanh minh với bác sĩ rằng từ trước đến nay gia đình tuyệt đối không ai thích ăn đồ ngọt. Bánh kẹo hay nước ngọt có ga chưa bao giờ được mua về nhà, trong khi mâm cơm hằng ngày chỉ quanh quẩn vài món bình dân.
"Có nhầm lẫn gì không, nhà tôi chẳng ai mê đồ ngọt sao lại mắc ti.ểu đườ.ng?", bà nói.
Bác sĩ Dương cho biết chính ông cũng rất bất ngờ trước kết quả này. Tiểu đường có thể di truyền nhưng trường hợp của gia đình này thì không. Sau khi khai thác kỹ nhật ký ăn uống hằng ngày, "thủ phạm" ẩn trên mâm cơm mới được phát hiện. Đáng nói, trong nhà không có món nào ngọt mà lại toàn những món ăn rất quen thuộc.
Cơm chiên, mì xào và kiểu ăn "thuần tinh bột"
Do công việc bận rộn và có sở thích ăn uống giống nhau, gần như cả ba bữa trong ngày của gia đình đều xoay quanh cơm chiên, bún xào hoặc mì xào.
Đáng chú ý, họ ăn chủ yếu tinh bột nhưng gần như không bổ sung rau xanh, chất xơ và rất ít khi ăn thêm các nguồn đạm như thị.t, cá, trứng. Ngược lại, khẩu phần ăn lại rất nhiều, đồng thời sử dụng nhiều dầu mỡ và gia vị để món ăn "đưa cơm" hơn.
Theo phân tích của bác sĩ Dương, một đĩa cơm hoặc mì xào thuần tinh bột tinh chế có thể cung cấp cho cơ thể lượng đường tương đương 10 phần đường thông thường.
"Tinh bột tinh chế qua chiên xào nhanh chóng bị b.ẻ gã.y thành đường đơn, khiến đường huyết tăng vọt ngay sau khi ăn vì thiếu chất xơ và đạm để cản trở tốc độ tiêu hóa. Cảm giác no ngắn hạn qua đi rất nhanh, đường huyết sụt giảm đột ngột khiến họ đói cồ.n cào và lại tiếp tục ăn thêm 2 đến 3 bát mới thấy thỏa mãn. Chuỗi tuần hoàn này vắt kiệt tuy.ến tụ.y, dẫn đến tình trạng kháng insulin nghiêm trọng", ông nói.
Lạm dụng nước tương và tương ớt
Để những món chiên xào bớt ngấy và đậm vị hơn, các thành viên trong gia đình có thói quen rưới rất nhiều nước tương và tương ớt trực tiếp vào bát cơm.
Lượng natri lớn trong các loại nước chấm này khi kết hợp với nồng độ đường cao trong máu sẽ rút nước ra khỏi tế bào, khiến cơ thể rơ.i vào trạng thái mất nước cấp tính.
Bác sĩ Dương cảnh báo đây chính là ngòi nổ dẫn đến tăng đường huyết thẩm thấu, một biến chứng cực kỳ ng.uy hi.ểm có thể gây hôn mê và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Bác sĩ Dương Chí Văn cho biết thêm, bệnh tiểu đường hiện nằm trong nhóm 10 nguyên nhân gây không qua khỏi hàng đầu tại Đài Loan (Trung Quốc).
Bên cạnh thói quen ăn uống lệch lạc, tình trạng thiếu ngủ vào ban đêm của các thành viên trong gia đình cùng sự gia tăng của những hormone gây căng thẳng như cortisol cũng cản trở nghiêm trọng đến chức năng của insulin.
Nếu không được phát hiện kịp thời, tình trạng này có thể âm thầm tàn phá hệ thống mạch má.u, dẫn đến nhiều biến chứng ngu.y hiể.m như su.y thậ.n mạn tính, tổ.n thư.ơng võ.ng mạ.c gây m.ù lò.a, ho.ại t.ử chi hoặc làm tăng đột biến nguy cơ đ.ột qu.ỵ và t.ai bi.ến tim mạch.
5 thay đổi bất thường cảnh báo "mầm mống" tiểu đường
Một trong những điều khiến bác sĩ Dương trăn trở ở ca bệnh này không chỉ là việc cả 3 thành viên trong gia đình cùng mắc bệnh, mà còn bởi cả ba đều xem nhẹ các dấu hiệu sớm, không khám sức khỏe định kỳ và bỏ lỡ giai đoạn tiền ti.ểu đư.ờng.
Ông nhắc nhở, tiểu đường ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng su.y như.ợc cơ thể. Tuy nhiên, nếu không chủ quan, chúng ta có thể nhận biết sớm căn bệnh này thông qua 5 thay đổi bất thường.
- Khát nước liên tục: Uống bao nhiêu nước vẫn cảm thấy cổ họng khô khốc, miệng khát cồn cào do cơ thể liên tục phải đào thải đường qua nước tiểu.
- Đi tiểu nhiều lần: Tần suất đi tiểu trong ngày tăng cao rõ rệt, đặc biệt là phải thức giấc đi tiểu đêm nhiều lần.
- Cân nặng giảm nhanh: Thói quen ăn uống không thay đổi nhưng cân nặng lại sụt giảm đột ngột do cơ thể không thể chuyển hóa đường thành năng lượng nên phải đố.t chá.y mô cơ và m.ỡ.
- Cơ thể mệt mỏi, thị lực suy giảm: Mắt mờ đi nhanh chóng do đường huyết cao làm thay đổi độ cong của tế bào mắt, trong khi cơ thể luôn ở trạng thái u.ể oả.i, bầ.n thầ.n.
- Vết thương lâu lành: Nồng độ đường trong má.u cao làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến các vết trầy xước nhỏ ngoài da dễ nhiễ.m tr.ùng và cực kỳ lâu lành.
Bác sĩ Dương khuyến cáo, khi nhận thấy cơ thể xuất hiện những dấu hiệu trên, người dân tuyệt đối không nên chủ quan mà cần chủ động đến các cơ sở y tế để kiểm tra chỉ số đường huyết.
Để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, ngoài kiểm soát lượng đường, mỗi nhà cần cắt giảm tinh bột tinh chế, ăn cân bằng chất xơ và đạm trong mỗi bữa ăn, hạn chế gia vị mặn, kết hợp tập luyện thể thao và ngủ đủ giấc để giúp insulin phục hồi chức năng vận hành bình thường.
Tác giả: Bảo Thoa
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng ngày 07/09/2026| 14:37)
