Người dùng tài khoản ngân hàng sẽ phải giải trình với công an nếu phát sinh các giao dịch nhận, chuyển tiền trong các trường hợp sau
Khi phát sinh giao dịch đáng ngờ, các vụ việc lừa đảo, tranh chấp thanh toán hoặc giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người đứng tên tài khoản sẽ phải làm việc với cơ quan chức năng để giải trình quá trình đăng ký, sử dụng tài khoản.
Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao và các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tài khoản ngân hàng ngày càng gia tăng, Bộ Công an cảnh báo người dân không nên chủ quan khi cho mượn, cho thuê hoặc bán thông tin cá nhân, bởi người đứng tên tài khoản có thể phải làm việc với cơ quan chức năng khi phát sinh các giao dịch đáng ngờ.
Theo Bộ Công an, tình trạng lợi dụng tài khoản ngân hàng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật đang diễn biến phức tạp không chỉ tại Việt Nam mà còn trên phạm vi toàn cầu. Quy mô hoạt động ngày càng mở rộng, phương thức và thủ đoạn liên tục thay đổi theo hướng tinh vi hơn, gây thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ USD.
Đáng chú ý, thời gian gần đây xuất hiện xu hướng các tổ chức lừa đảo xuyên quốc gia dịch chuyển địa bàn hoạt động sang Việt Nam. Một số người Việt từng tham gia làm việc cho các tổ chức lừa đảo ở nước ngoài sau khi trở về đã trực tiếp đầu tư trang thiết bị, tuyển dụng hoặc lôi kéo người tham gia, thậm chí thiết lập các đường dây lừa đảo ngay trong nước.
Những hoạt động này không chỉ gây thiệt hại về tài sản cho người dân mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh, uy tín của Việt Nam cũng như hệ thống tài chính, ngân hàng trong mắt các đối tác quốc tế.
Bộ Công an cho biết các hành vi vi phạm pháp luật thông qua tài khoản ngân hàng có liên quan đến nhiều loại tội phạm khác nhau như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trốn thuế, đánh bạc, chuyển tiền trái phép, rửa tiền và nhiều hành vi vi phạm khác.
Để phục vụ các hoạt động phạm pháp, các đối tượng thường sử dụng nhiều thủ đoạn như dùng giấy tờ giả để mở tài khoản ngân hàng; mua bán, thuê, mượn tài khoản của người khác; hoặc lợi dụng tài khoản của cá nhân, tổ chức làm trung gian luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp. Một số trường hợp còn sử dụng tài khoản nhằm hợp thức hóa mục đích vay vốn, phát hành trái phiếu, cổ phiếu hoặc che giấu nguồn gốc dòng tiền.
Hiện nay, việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại Việt Nam được quản lý bằng nhiều quy định pháp luật tương đối chặt chẽ. Cơ sở pháp lý bao gồm Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt cùng hàng loạt thông tư của Ngân hàng Nhà nước.
Trong đó có Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 quy định về mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán; Thông tư số 18/2024/TT-NHNN về hoạt động thẻ ngân hàng; Thông tư số 48/2024/TT-NHNN quy định các biện pháp an toàn, bảo mật trong giao dịch thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ; Thông tư số 09/2023/TT-NHNN hướng dẫn một số nội dung của Luật Phòng, chống rửa tiền; cùng Thông tư số 40/2024/TT-NHNN quy định về dịch vụ trung gian thanh toán.
Theo cơ quan chức năng, các hành vi vi phạm trong quá trình mở hoặc sử dụng tài khoản ngân hàng không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Về xử phạt hành chính, các trường hợp vi phạm có thể bị áp dụng chế tài theo Nghị định số 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo các điều khoản liên quan trong Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, bao gồm các Điều 291, 290, 174, 324 và các quy định khác có liên quan.
Cơ quan Công an cũng nhấn mạnh rằng nhiều người dân hiện vẫn cho rằng việc cho mượn, cho thuê hoặc bán thông tin cá nhân chỉ là hành vi đơn giản và bản thân không trực tiếp tham gia vào hoạt động phạm tội. Tuy nhiên, đây là suy nghĩ sai lầm và tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý.
Trên thực tế, khi xuất hiện các giao dịch bất thường, các vụ việc lừa đảo, tranh chấp thanh toán hoặc những giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người đứng tên tài khoản sẽ là người đầu tiên phải làm việc với cơ quan chức năng để giải trình về quá trình đăng ký, sử dụng cũng như các hoạt động phát sinh trên tài khoản đó.
Những dữ liệu cá nhân như số căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ email, dữ liệu nhận diện khuôn mặt, tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản thanh toán quốc tế đều có thể trở thành căn cứ để cơ quan chức năng xác minh trách nhiệm của cá nhân liên quan.
Đặc biệt, trong trường hợp một người biết rõ mục đích sử dụng tài khoản là để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật nhưng vẫn cố tình cung cấp thông tin cá nhân, đứng tên đăng ký, kích hoạt, xác minh hoặc giao tài khoản cho người khác sử dụng thì có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trước thực trạng trên, Cục An ninh kinh tế (Bộ Công an) khuyến cáo doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong việc quản lý, sử dụng tài khoản ngân hàng. Mỗi cá nhân cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, tuyệt đối không cho mượn, cho thuê, mua bán tài khoản hoặc cung cấp dữ liệu định danh cho người khác khi không rõ mục đích sử dụng.
Theo cơ quan chức năng, việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp người dân tránh các rủi ro pháp lý mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi lừa đảo, rửa tiền và những loại tội phạm tài chính đang có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây.
Tác giả: Thu Hiền
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 08/09/2026 | 14:53)
