Lời khuyên quan trọng cho gia đình có con vẫn đang thiếu sách giáo khoa
Tình trạng thiếu sách giáo khoa vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi sau gần 2 tuần bước vào năm học mới. Trong lúc chờ nguồn sách được bổ sung, phụ huynh có thể lựa chọn những cách xử lý phù hợp thay vì vội vàng tìm mua bằng mọi cách.
Năm học 2026-2027 đã diễn ra gần 2 tuần, song nhiều gia đình vẫn chưa thể mua đủ sách giáo khoa cho con. Đây không còn là tình trạng riêng lẻ tại một số nhà sách hay khu vực. Theo số liệu Bộ Giáo dục và Đào tạo tổng hợp đến 18 giờ ngày 14/9, cả nước còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.
Bộ GD&ĐT cho biết, năm học này là năm đầu tiên học sinh trên toàn quốc cùng sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. Trong khi đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại trường lớp cùng chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa tại một số địa phương đã khiến nhu cầu thực tế biến động mạnh. Bộ cũng nhận trách nhiệm khi công tác dự báo, tổng hợp nhu cầu và điều phối nguồn sách chưa theo kịp tình hình thực tế.
Để giải quyết tình trạng thiếu sách, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát số lượng còn thiếu, điều chuyển sách giữa các khu vực, đồng thời phối hợp với nhà xuất bản để in và cung ứng bổ sung. Tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 cũng sẽ tiếp tục hoạt động đến hết ngày 30/9.
Trong lúc chờ nguồn sách được bổ sung, nếu con còn thiếu một số cuốn, phụ huynh có thể lần lượt thực hiện các phương án phù hợp thay vì phải tìm mua ở nhiều nơi.
Xác định chính xác những cuốn sách con còn thiếu
Trước tiên, phụ huynh cần kiểm tra danh mục sách giáo viên hoặc nhà trường yêu cầu, sau đó đối chiếu với số sách con đang có. Việc này giúp tránh mua trùng, mua nhầm hoặc phải mua cả bộ khi thực tế chỉ thiếu một vài cuốn.
Sau khi xác định được những đầu sách còn thiếu, phụ huynh nên thông báo với giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường để nắm phương án bổ sung.
Trong thời điểm hiện nay, đây là bước cần thiết khi các trường được yêu cầu rà soát tới từng học sinh chưa có đủ sách. Bộ GD&ĐT đề nghị các địa phương cập nhật số lượng còn thiếu nhằm có phương án điều chuyển và cung ứng bổ sung.
Tại TP.HCM, Sở GD&ĐT cho biết các trường đã chốt nhu cầu mua sách giáo khoa lần 2 và hoàn tất thủ tục đặt mua bổ sung. Do đó, phụ huynh có thể theo dõi thông báo từ nhà trường thay vì tự tìm mua bằng mọi cách ngay lập tức.
Chờ sách nhưng không để việc học bị gián đoạn
Việc chưa có sách giáo khoa bản giấy không đồng nghĩa học sinh phải bỏ tiết hoặc không thể theo kịp chương trình. Trong thời gian chờ sách được bổ sung, các em có thể sử dụng sách tại thư viện trường, sách cũ còn dùng được hoặc tài liệu hỗ trợ do giáo viên chuẩn bị.
Đối với những gia đình có thiết bị và Internet, sách giáo khoa điện tử từ nguồn chính thức cũng có thể được sử dụng tạm thời.
Theo Bộ GD&ĐT, SGK điện tử được cung cấp miễn phí trong thời gian chờ bản in. Phụ huynh nên tìm đến các nguồn chính thức thay vì sử dụng những file PDF được chia sẻ tràn lan trên mạng. Những file không rõ nguồn có thể thiếu trang, sai phiên bản hoặc không phải bản sách được sử dụng trong năm học.
Tại TP.HCM, Sở GD&ĐT cũng hướng dẫn các trường sử dụng bài giảng điện tử, phiếu bài tập và tài liệu tóm tắt kiến thức để hỗ trợ học sinh chưa có đủ sách.
Trong trường hợp con không có thiết bị để sử dụng SGK điện tử, phụ huynh có thể trao đổi trực tiếp với giáo viên để biết phương án mượn sách tại thư viện hoặc sử dụng tài liệu nào trong thời gian chờ.
Mượn sách để giải quyết nhu cầu trước mắt
Nếu thời gian thiếu sách chỉ kéo dài trong một khoảng ngắn, mượn sách có thể là phương án phù hợp hơn việc tiếp tục tìm mua tại nhiều nơi.
Các trường được khuyến khích tận dụng nguồn sách trong thư viện. Đồng thời, trường có thể vận động những gia đình đã mua dư hoặc còn sách cũ sử dụng được hỗ trợ học sinh chưa có sách.
Phụ huynh có thể trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, thư viện trường hoặc các phụ huynh cùng lớp để tìm khả năng mượn sách. Với những cuốn chủ yếu cần đọc và tra cứu, việc dùng chung hoặc luân phiên trong một khoảng thời gian cũng có thể đáp ứng nhu cầu trước mắt.
Đặc biệt, nếu con chỉ thiếu một hoặc hai cuốn trong vài ngày, mượn sách có thể giúp gia đình không phải mua lại cả bộ hoặc trả mức giá cao cho những cuốn đang khan hiếm.
Không phải toàn bộ sách giáo khoa đều được phép photocopy
Khi tình trạng thiếu sách xảy ra cục bộ, phụ huynh cũng cần lưu ý quy định liên quan đến việc sao chép sách giáo khoa.
Theo quy định về quyền tác giả, cá nhân có thể sao chép hợp lý một phần tác phẩm để phục vụ học tập, nghiên cứu cá nhân và không nhằm mục đích thương mại. Đối với tác phẩm dạng chữ viết như sách giáo khoa, phần được sao chép bằng photocopy, chụp ảnh hoặc hình thức tương tự tối đa không quá 10% tổng số trang của cuốn sách.
Như vậy, việc chưa mua được sách không đồng nghĩa phụ huynh có thể mang nguyên cả cuốn đi photocopy.
Ngày 14/9, trong bối cảnh nhiều học sinh chưa có đủ SGK, cơ quan quản lý tại Đắk Lắk cũng đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc sao chép sách giáo khoa phục vụ học tập. Theo đó, học sinh có thể sao chép một phần sách cho mục đích học tập cá nhân nhưng không quá 10% tổng số trang.
Nếu chỉ cần một vài trang để con sử dụng tạm thời, phụ huynh có thể áp dụng phương án này trong phạm vi được phép. Trường hợp cần toàn bộ nội dung cuốn sách, nên ưu tiên mượn hoặc chờ nguồn sách được cung ứng bổ sung.
Mua bổ sung nên chọn nguồn chính thức
Việc thiếu sách cục bộ có thể khiến phụ huynh sốt ruột và tìm mua từ nhiều nguồn. Tuy nhiên, trong thời điểm này, việc kiểm tra kỹ nguồn cung là cần thiết.
Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp tục điều chuyển, in và cung ứng bổ sung sách cho những nơi còn thiếu, ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách.
Vì vậy, trước khi mua, phụ huynh nên kiểm tra thông tin từ nhà trường, nhà xuất bản hoặc các điểm bán được công bố chính thức. Nếu một đầu sách đang tạm thời khan hiếm, không nhất thiết phải mua ngay từ nguồn không rõ ràng hoặc chấp nhận mức giá cao hơn nhiều so với giá niêm yết.
Quan trọng hơn, trong trường hợp con vẫn chưa có sách, phụ huynh nên tiếp tục phản hồi với giáo viên và nhà trường để được hỗ trợ.
Trong khi nguồn cung đang được rà soát và bổ sung trên toàn quốc, việc sử dụng sách thư viện, sách mượn hoặc tài liệu điện tử trong thời gian chờ có thể giúp con duy trì việc học mà không cần vội vàng tìm đến những phương án thiếu an toàn hoặc không đúng quy định.
Tác giả: Phạm Thu Phương
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 16/09/2026 | 09:17)
