Mua 3 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ dù bị ung thư giai đoạn cuối, khách hàng kiện đòi 5,5 tỷ đồng: Phán quyết của Tòa án sau 6 năm
Vụ việc xoay quanh nghĩa vụ cung cấp thông tin về tình trạng sức khỏe của bên mua bảo hiểm khi giao kết hợp đồng đã được lựa chọn làm Án lệ, chính thức được nghiên cứu, áp dụng trong xét xử kể từ ngày 01/02/2026.
Chuyên trang Đời sống & Pháp luật ngày 25/2/2026 đưa tin: "Mua 3 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ dù bị ung thư giai đoạn cuối, khách hàng kiện đòi 5,5 tỷ đồng: Phán quyết của Tòa án sau 6 năm", nội dung vụ việc xảy ra như sau:
Tại quyết định số 339/QĐ-CA ngày 25/12/2025, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Quyết định về việc công bố 10 án lệ đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua. Các án lệ này chính thức được nghiên cứu, áp dụng trong xét xử kể từ ngày 01/02/2026.
Trong đó, một vụ tranh chấp hợp đồng bảo hiểm nhân thọ kéo dài nhiều năm giữa gia đình ông Đặng Lâm Quốc B và Tổng Công ty V đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giải quyết dứt điểm bằng Quyết định giám đốc thẩm năm 2023 và được lựa chọn làm Án lệ số 77/2025/AL.
Ba hợp đồng bảo hiểm nhân thọ 5,5 tỷ đồng
Trong các ngày 17/6/2014 và 24/7/2014, ông Đặng Lâm Quốc B ký tổng cộng 3 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ với Tổng Công ty V. Tổng số tiền bảo hiểm của các hợp đồng là 5,5 tỷ đồng. Người thụ hưởng gồm mẹ ông B là cụ Đặng Ngọc M, vợ là bà Trần Thị T và con gái là chị Đặng Ngọc Anh T1.
Trong các giấy yêu cầu bảo hiểm và hồ sơ kiểm tra sức khỏe theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm, ông B đều trả lời "không" đối với các câu hỏi liên quan đến việc mắc bệnh, từng nhập viện điều trị hay đang điều trị bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm cả câu hỏi về khối u và ung thư.
Sau khi khám sức khỏe, Tổng Công ty V chấp nhận bảo hiểm có điều kiện và yêu cầu tăng phí do một số vấn đề sức khỏe thông thường như gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi B và rối loạn chuyển hóa lipid máu.
Tình trạng bệnh thực tế của người được bảo hiểm
Theo hồ sơ bệnh án do các bệnh viện cung cấp, trước và trong thời điểm ký hợp đồng bảo hiểm, ông B đã được chẩn đoán mắc ung thư và đã điều trị tại nhiều cơ sở y tế trong và ngoài nước. Cụ thể, từ năm 2013 đến năm 2014, ông B có kết quả xét nghiệm và chẩn đoán bị carcinom kém biệt hóa di căn và ung thư thần kinh nội tiết, điều trị tại các bệnh viện trong nước và tại Singapore.
Trong thời gian từ tháng 5/2014 đến tháng 8/2014, ông B đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, trùng với thời điểm ông ký các giấy yêu cầu bảo hiểm với Tổng Công ty V.
Tranh chấp phát sinh và vụ kiện kéo dài 6 năm
Ngày 11/3/2015, ông B nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, viêm phổi và ung thư tụy di căn gan, thận giai đoạn cuối. Ngày 12/3/2015, ông B tử vong. Giấy chứng tử xác định nguyên nhân chết là do bệnh.
Sau khi ông B qua đời, gia đình làm thủ tục yêu cầu Tổng Công ty V chi trả tiền bảo hiểm theo các hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả với lý do ông B đã không khai báo trung thực tình trạng bệnh hiểm nghèo khi giao kết hợp đồng.
Năm 2017, Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) xét xử sơ thẩm và chấp nhận yêu cầu của gia đình ông B, buộc Tổng Công ty V phải chi trả đầy đủ số tiền bảo hiểm cho những người thụ hưởng.
Tổng Công ty V kháng cáo. Năm 2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử phúc thẩm, sửa bản án sơ thẩm và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Tòa án cho rằng ông B đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực về tình trạng sức khỏe khi tham gia bảo hiểm, nên doanh nghiệp bảo hiểm không phải chịu trách nhiệm chi trả.
Sau đó, vụ án tiếp tục được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm. Năm 2022, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy cả bản án sơ thẩm và phúc thẩm để xét xử lại.
Đến năm 2023, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị quyết định giám đốc thẩm này. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm lần cuối và quyết định hủy quyết định giám đốc thẩm năm 2022, giữ nguyên bản án phúc thẩm năm 2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xác định ông Đặng Lâm Quốc B đã biết rõ tình trạng ung thư của mình trước khi ký hợp đồng bảo hiểm nhưng không khai báo trung thực trong các giấy yêu cầu bảo hiểm và hồ sơ khám sức khỏe. Hành vi này được xem là vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm và điều khoản hợp đồng.
Do đó, hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực và Tổng Công ty V không phải chịu trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho các người thụ hưởng. Theo bảng minh họa giá trị hoàn lại của hợp đồng, số tiền hoàn lại trong năm đầu tiên bằng 0, nên gia đình ông B không được nhận khoản chi trả nào từ doanh nghiệp bảo hiểm.
Vụ việc được lựa chọn làm án lệ nhằm thống nhất áp dụng pháp luật đối với trường hợp bên mua bảo hiểm không khai báo hoặc khai báo không trung thực tình trạng bệnh hiểm nghèo khi giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
Báo Vietnamnet đăng tin: "Giấu ung thư giai đoạn cuối, khách hàng mất tiền bảo hiểm 5,5 tỷ đồng", cho biết nội dung cụ thể như sau:
Vụ án dân sự tranh chấp hợp đồng bảo hiểm của một gia đình tại Bình Dương và một hãng bảo hiểm mới đây được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao lựa chọn làm một trong 10 án lệ của năm 2025. Theo đó, các tòa án toàn quốc có trách nhiệm nghiên cứu, áp dụng án lệ này trong xét xử, kể từ ngày 1/2.
Nội dung án lệ xoay quanh trường hợp ông Bảo qua đời vì ung thư giai đoạn cuối. Dù có tiền sử điều trị bệnh hiểm nghèo tại nhiều bệnh viện, ông Bảo đã kê khai không trung thực trong hồ sơ yêu cầu bảo hiểm để được ký hợp đồng.
Vụ kiện được xét xử sơ thẩm bởi TAND TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. Theo hồ sơ vụ án, giữa năm 2014, ông Bảo mua ba hợp đồng bảo hiểm với Tổng Công ty V, tổng giá trị 5,5 tỷ đồng, phí bảo hiểm mỗi năm 130 triệu đồng. Người được bảo hiểm là ông Bảo, người thụ hưởng gồm mẹ ruột, vợ và con gái.
Tháng 3/2015, ông Bảo qua đời. Do Tổng Công ty V không đồng ý chi trả tiền bảo hiểm cho những người thụ hưởng, mẹ, vợ và con gái ông đã khởi kiện, yêu cầu được nhận 5,5 tỷ đồng.
Bệnh nhân ung thư làm hóa trị tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2, TP Thủ Đức, tháng 6/2024. Ảnh: Quỳnh Trần
Tại tòa, bị đơn trình bày rằng trước khi tham gia bảo hiểm, ông Bảo mắc bệnh Carcinom (ung thư biểu mô) di căn và Carcinom thần kinh nội tiết nhưng đã khai báo gian dối, vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin, thuộc trường hợp không được bồi thường bảo hiểm. Do đó, Tổng Công ty V không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.
Tháng 9/2017, TAND TP Thủ Dầu Một ra phán quyết chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc Tổng Công ty V chi trả tiền bảo hiểm theo ba hợp đồng đã ký.
Doanh nghiệp bảo hiểm kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm tháng 3/2018, TAND tỉnh Bình Dương sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi bồi thường của người thân ông Bảo.
Quyết định này đồng nghĩa mẹ, vợ và con gái người quá cố không được chi trả 5,5 tỷ đồng. Sau đó, họ đề nghị xem xét vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.
Tòa: Khách hàng gian dối, công ty bảo hiểm không phải bồi thường
Tại phiên giám đốc thẩm tháng 8/2023, tòa phân tích rằng theo các giấy yêu cầu bảo hiểm của ông Bảo, tại mục hỏi và trả lời về tình trạng sức khỏe cá nhân, ông đều đánh dấu "x" vào toàn bộ ô trả lời "Không". Trong đó có các câu hỏi về khối u (lành tính hoặc ác tính), ung thư; việc khám bệnh, xét nghiệm trong vòng một năm; tình trạng đang mắc hoặc đang điều trị bệnh lý.
Sau khi xác lập giấy yêu cầu bảo hiểm, Tổng Công ty V cho ông Bảo kiểm tra sức khỏe tại Bệnh viện Đa khoa tư nhân Bình Dương.
Theo kết quả kiểm tra, ông Bảo là người trực tiếp cung cấp thông tin sức khỏe. Đối với câu hỏi: "Đã từng phải nằm viện điều trị chưa? Khi nào? Lý do? Đợt nằm viện dài nhất là bao lâu? Điều trị nội khoa hay ngoại khoa?", ông đều đánh dấu "x" vào ô trả lời "Không" và cam kết thông tin cung cấp hoàn toàn đầy đủ, đúng sự thật.
Tuy nhiên, các tài liệu trong hồ sơ vụ án thể hiện trước đó ông Bảo từng xét nghiệm, khám sức khỏe và điều trị tại nhiều bệnh viện. Cụ thể, ông được chẩn đoán mắc Carcinom kém biệt hóa di căn hạch; từng sang Singapore điều trị sáu chu kỳ; được xác định di căn hạch toàn thân.
Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cung cấp hồ sơ bệnh án cho thấy trong các năm 2013 và 2014, ông Bảo nhiều lần khám, xét nghiệm với các chẩn đoán như hạch ác tính di căn, Carcinom kém biệt hóa, di căn hạch, các tổn thương ác tính ở tụy, gan, quanh bó mạch thận.
Ngày 11/3/2015, ông Bảo nhập Bệnh viện Đa khoa Vạn Phúc trong tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp, viêm phổi, ung thư tụy di căn gan, thận giai đoạn cuối, sau đó được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương.
Cùng ngày, ông được cấp cứu và nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương trong tình trạng trụy tim mạch, suy hô hấp, viêm phổi, ung thư tụy di căn gan, thận giai đoạn cuối. Ngày 12/3/2015, ông qua đời. Nguyên nhân tử vong được ghi trong giấy chứng tử là chết do bệnh.
Bệnh viện Ung Bướu TP HCM xác định ông Bảo bị ung thư biểu mô di căn nhiều nơi, dạng ung thư có mức độ ác tính cao, tình trạng bệnh khi phát hiện đã ở giai đoạn cuối.
Từ đó, tòa có đủ cơ sở khẳng định trước khi mua bảo hiểm vào các tháng 6 và 7/2014, ông Bảo biết rõ tình trạng bệnh tật của mình, từng điều trị tại nhiều bệnh viện trong và ngoài nước nhưng không khai báo trung thực.
Tại thời điểm xác lập yêu cầu bảo hiểm và ký hợp đồng, ông Bảo đang điều trị tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM (từ 13/5 đến 19/8/2014) với chẩn đoán ung thư hạch thần kinh nội tiết.
Theo quy định tại hợp đồng bảo hiểm, bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, trung thực mọi thông tin liên quan đến người được bảo hiểm và hợp đồng. Việc doanh nghiệp bảo hiểm tiến hành kiểm tra sức khỏe (nếu có) không thay thế nghĩa vụ này.
Tòa dẫn Điều 18 và Điều 19 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000, xác định ông Bảo đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo hợp đồng và theo luật. Việc TAND cấp sơ thẩm cho rằng không có căn cứ xác định ông Bảo khai báo gian dối là chưa phù hợp; nhận định của tòa phúc thẩm là có cơ sở.
Từ đó, hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực, Tổng Công ty V không phải chịu trách nhiệm bảo hiểm đối với rủi ro đã phát sinh. TAND Tối cao xác định đây là hành vi cố ý che giấu thông tin quan trọng, doanh nghiệp bảo hiểm không có nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm cho người thân ông Bảo.
Theo luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng luật sư Giang Thanh, Hà Nội), án lệ này có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm khi khẳng định nghĩa vụ kê khai trung thực tuyệt đối của bên mua bảo hiểm. Việc doanh nghiệp bảo hiểm kiểm tra sức khỏe không làm mất đi nghĩa vụ này.
Án lệ cũng bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp bảo hiểm, tạo căn cứ pháp lý thống nhất để xử lý các tranh chấp tương tự, hạn chế tình trạng trục lợi bảo hiểm và bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Án lệ sẽ giúp giải quyết các tranh chấp tương tự, tránh tình trạng mỗi cấp tòa án có nhận định khác nhau về lỗi của người mua bảo hiểm và mức độ chi trả. Đây sẽ là căn cứ pháp lý mạnh mẽ để xử lý các trường hợp gian lận thông tin sức khỏe trong bảo hiểm nhân thọ, bảo đảm sự công bằng và minh bạch trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
