Một số xe đời cũ được khuyến nghị ưu tiên xăng E5 RON92
Khi xăng sinh học E10 được triển khai rộng rãi trên toàn quốc, phần lớn ôtô và xe máy hiện nay đều có thể sử dụng loại nhiên liệu này mà không cần thay đổi kỹ thuật. Tuy nhiên, với một số dòng xe đời cũ dùng bộ chế hòa khí, các chuyên gia và nhà sản xuất vẫn khuyến nghị tiếp tục ưu tiên xăng E5 RON92 để đảm bảo khả năng vận hành ổn định.
Từ tháng 6, thị trường xăng dầu Việt Nam bước sang giai đoạn mới khi xăng sinh học E10 được phân phối đại trà trên cả nước, thay thế các loại xăng khoáng RON95 trước đây. Trong khi đó, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì song song theo lộ trình của Bộ Công Thương đến hết năm 2030.
Việc chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học đang nhận được sự quan tâm lớn từ người dân, đặc biệt là nhóm người sử dụng xe máy và ôtô đời cũ. Nhiều chủ phương tiện băn khoăn liệu chiếc xe của mình có phù hợp với loại nhiên liệu mới chứa tới 10% ethanol hay không.
Theo công bố của các hãng xe cùng các hiệp hội sản xuất ôtô, xe máy tại Việt Nam, đa số phương tiện đang lưu hành hiện nay đều tương thích với xăng E10 và không cần thực hiện bất kỳ thay đổi kỹ thuật nào. Tuy nhiên, một số dòng xe đời cũ, đặc biệt là các mẫu sử dụng bộ chế hòa khí được sản xuất từ đầu những năm 2000 trở về trước, vẫn được khuyến nghị thận trọng khi chuyển sang sử dụng nhiên liệu có tỷ lệ ethanol cao hơn.
Xe dùng chế hòa khí cần lưu ý gì?
Bộ chế hòa khí, hay còn gọi là bình xăng con (carburetor), từng là công nghệ phổ biến trên nhiều mẫu xe máy đời cũ trước khi hệ thống phun xăng điện tử (FI) trở thành tiêu chuẩn.
Từ khoảng năm 2007 trở lại đây, phần lớn xe máy mới tại Việt Nam đã dần chuyển sang sử dụng công nghệ FI nhằm đáp ứng yêu cầu về tiết kiệm nhiên liệu và tiêu chuẩn khí thải. Tuy nhiên, trên đường phố hiện nay vẫn còn rất nhiều mẫu xe sử dụng bộ chế hòa khí như Honda Dream II và nhiều dòng xe đời cũ khác.
Khác với hệ thống phun xăng điện tử được điều khiển bằng cảm biến và bộ xử lý điện tử, bộ chế hòa khí hoạt động dựa trên nguyên lý chênh lệch áp suất không khí để hút nhiên liệu vào động cơ. Xăng sẽ đi qua các đường dẫn và lỗ phun cơ khí có kích thước nhỏ trước khi được hòa trộn với không khí.
Do không có khả năng tự động điều chỉnh lượng nhiên liệu theo điều kiện vận hành, hệ thống này dễ bị ảnh hưởng hơn khi có sự thay đổi về đặc tính nhiên liệu.
Theo các nghiên cứu của Phòng thí nghiệm Năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL), ethanol có khả năng làm bong các lớp cặn tích tụ lâu năm bên trong bình xăng và đường ống dẫn nhiên liệu.
So với xăng khoáng truyền thống, ethanol có tính tẩy rửa mạnh hơn. Đối với những phương tiện đã sử dụng nhiều năm, bên trong bình nhiên liệu thường tồn tại cặn bẩn, gỉ sét hoặc tạp chất tích tụ lâu ngày. Khi sử dụng E10, lượng ethanol trong nhiên liệu có thể làm bong những lớp cặn này.
Sau đó, các tạp chất theo dòng nhiên liệu đi tới lọc xăng, các đường dẫn hoặc bộ chế hòa khí, gây hiện tượng nghẹt nhiên liệu, khó khởi động, chết máy hoặc vận hành không ổn định.
Ngoài ra, nhiều phương tiện đời cũ được sản xuất trong giai đoạn nhiên liệu sinh học chưa phổ biến. Theo nghiên cứu của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), một số loại cao su và vật liệu polymer thế hệ cũ có thể bị trương nở, cứng giòn hoặc lão hóa nhanh hơn khi tiếp xúc lâu dài với nhiên liệu chứa ethanol.
Điều này có thể dẫn tới tình trạng rò rỉ nhiên liệu, giảm độ kín của hệ thống hoặc ảnh hưởng đến hoạt động của bộ chế hòa khí. Nguy cơ chủ yếu xuất hiện trên những phương tiện đã có tuổi đời cao hoặc chưa từng được thay thế, nâng cấp các chi tiết thuộc hệ thống nhiên liệu.
Những dòng xe nào nên tiếp tục sử dụng E5 RON92?
Theo khuyến nghị của Bộ Công Thương, đối với các phương tiện sử dụng bộ chế hòa khí và không có xác nhận tương thích E10 từ nhà sản xuất, người dùng nên tiếp tục ưu tiên sử dụng xăng E5 RON92.
Đây được xem là lựa chọn an toàn hơn trong giai đoạn chuyển đổi, giúp hạn chế những rủi ro phát sinh liên quan đến hệ thống nhiên liệu của xe cũ.
Yamaha Việt Nam cũng cho biết các mẫu xe sử dụng bộ chế hòa khí được sản xuất trước năm 2017 nên tiếp tục sử dụng E5 thay vì chuyển sang E10.
Bên cạnh việc lựa chọn nhiên liệu phù hợp, các chuyên gia khuyến nghị người dùng nên kiểm tra và bảo dưỡng xe trước khi chuyển sang sử dụng xăng ethanol.
Trong đó, bình xăng là bộ phận cần được kiểm tra đầu tiên. Nếu xuất hiện gỉ sét hoặc lượng cặn tích tụ lớn, chủ xe nên vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng nhiên liệu mới.
Bộ chế hòa khí cũng cần được làm sạch nếu xe đã lâu chưa bảo dưỡng. Đồng thời, lọc xăng nên được kiểm tra và thay mới nếu đã xuống cấp.
Trong giai đoạn đầu sử dụng nhiên liệu có ethanol, lọc nhiên liệu thường phải giữ lại lượng cặn được cuốn ra từ bình xăng và đường dẫn nhiên liệu nên nguy cơ tắc nghẽn cao hơn.
Ngoài ra, các chi tiết như ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su, phớt làm kín và các bộ phận bằng cao su trong hệ thống nhiên liệu cũng cần được kiểm tra kỹ để đảm bảo không bị lão hóa hoặc hư hỏng.
Sau khi chuyển sang sử dụng nhiên liệu chứa ethanol, người dùng nên theo dõi tình trạng vận hành của xe trong vài lần đổ xăng đầu tiên.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó nổ máy, động cơ chạy không ổn định, hụt ga, chết máy hoặc có mùi xăng bất thường, chủ xe nên nhanh chóng đưa phương tiện đến cơ sở bảo dưỡng để kiểm tra và xử lý kịp thời.
Trong bối cảnh E10 ngày càng phổ biến, việc hiểu rõ tình trạng kỹ thuật của phương tiện sẽ giúp người dùng lựa chọn loại nhiên liệu phù hợp, vừa đảm bảo hiệu quả vận hành vừa kéo dài tuổi thọ cho động cơ.
