Manh mối đặc biệt để tìm hố chôn tập thể liệt sĩ năm 1968, đã khoanh vùng được vị trí cần tìm
Từ một bức ảnh tư liệu được chụp vào năm 1968, hành trình tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa xưa đang dần hé lộ thêm nhiều dấu mốc quan trọng.
Dấu tích tháp nước cổ có thể mở ra manh mối mới trong hành trình tìm hố chôn tập thể liệt sĩ Mậu Thân 1968
Sau gần 60 năm, những ký ức về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đang dần được nối lại từ một chi tiết đặc biệt xuất hiện trong bức ảnh tư liệu lịch sử: một tháp nước nằm phía xa khu vực chôn cất tập thể các chiến sĩ.
Theo ghi nhận, nơi từng là nghĩa địa Đô Thành (nghĩa địa Chí Hòa) trước năm 1975, nay đã trở thành Công viên Lê Thị Riêng – không gian sinh hoạt quen thuộc với hồ nước, cây xanh và khu vui chơi. Ít ai biết rằng dưới lớp ký ức đô thị hiện đại ấy từng tồn tại những hố chôn tập thể các chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công Mậu Thân.
Một chi tiết đáng chú ý trong bức ảnh lịch sử là hình ảnh tháp nước xuất hiện ở phía xa. Cách công viên khoảng 300m, tại Nhà thờ Thánh Bường hiện vẫn còn một tháp nước cổ với nhiều đặc điểm tương đồng với công trình xuất hiện trong ảnh tư liệu năm 1968. Từ phần bồn chứa hình tròn phía trên đến hệ khung đỡ phía dưới đều có nét giống nhau đáng kể. Theo ghi nhận tại nhà thờ, công trình này đã tồn tại từ nhiều thập niên trước năm 1968.
Dù chưa thể khẳng định chắc chắn đây chính là tháp nước trong bức ảnh lịch sử, sự trùng khớp về vị trí địa lý và hình dáng đang giúp các cơ quan chức năng có thêm cơ sở để khoanh vùng khu vực tìm kiếm. Một số nhận định cho rằng vị trí chôn cất tập thể có thể nằm gần khu nhà tưởng niệm hiện nay trong công viên.
Ngày 31/5, theo thông tin từ Bộ Tư lệnh TP.HCM, ông Võ Huy Thịnh (70 tuổi) đã được đưa tới khảo sát thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng. Ông cho biết bản thân từng tận mắt chứng kiến việc chôn cất tập thể các chiến sĩ vào dịp Tết Mậu Thân năm 1968.
Theo lời kể, khi đó ông mới 12 tuổi. Trong một lần cùng bạn bè tới nghĩa trang Đô Thành, ông thấy xe quân đội chở nhiều thi thể đã phân hủy đến khu vực nghĩa trang. Các thi thể được đưa xuống một hố đất lớn dài hơn 10m, sâu khoảng 5m. Sau khi rải bột trắng để khử mùi, lực lượng phụ trách đã xếp các thi thể thành nhiều lớp trước khi dùng xe ủi lấp đất.
Ông Thịnh nhớ vị trí hố chôn nằm cách cổng nghĩa trang khoảng 50m và lệch về bên trái theo hướng nhìn từ đường Cách Mạng Tháng Tám ngày nay. Khi đối chiếu với sơ đồ nghĩa trang cũ và hiện trạng hiện nay, ông cho rằng khu vực này có thể nằm gần nhà truyền thống phía sau cổng công viên.
Ngày 1/6, Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM tiếp tục tổ chức khảo sát thực địa với sự tham gia của nhiều nhân chứng từng sinh sống quanh khu vực nghĩa địa Đô Thành. Các nhân chứng cùng đoàn công tác đối chiếu địa hình, ảnh tư liệu và ký ức cá nhân để xác định vị trí nghi vấn.
Bên cạnh lời kể của nhân chứng, các nhà nghiên cứu lịch sử và chuyên gia cũng đang tiếp tục phân tích từng chi tiết trong những bức ảnh còn lưu giữ được. Trong đó, hình ảnh tháp nước cổ được xem là một trong những đầu mối quan trọng nhất hiện nay, có thể góp phần xác định chính xác vị trí hố chôn tập thể, phục vụ công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt các liệt sĩ đã hy sinh cách đây gần sáu thập kỷ.
