Máy bay đột ngột lao thẳng xuống sau 6 phút cất cánh, khoét thành hố sâu 10m khiến 157 trên khoang thiệt mạng: Bất ngờ với nguyên nhân phía sau
Đây là vụ tai nạn thảm khốc nhất lịch sử hàng không quốc gia này.
Sáng 10/3/2019, chuyến bay mang số hiệu ET302 của hãng hàng không Ethiopian Airlines cất cánh từ sân bay quốc tế Bole ở Addis Ababa (Ethiopia) để đến Nairobi (Kenya). Không ai ngờ rằng hành trình dự kiến kéo dài chưa đầy hai giờ này lại kết thúc chỉ sau 6 phút ngắn ngủi, cướp đi sinh mạng của toàn bộ 157 người trên khoang, gồm 149 hành khách và 8 thành viên phi hành đoàn.
Chiếc máy bay gặp nạn là một chiếc Boeing 737 MAX 8 gần như mới hoàn toàn. Ngay sau khi rời đường băng lúc 8h38 phút 34 giây, các dấu hiệu bất thường đã xuất hiện trong buồng lái.
Hai cảm biến góc tấn (AOA) ở hai bên thân máy bay liên tục gửi về những dữ liệu mâu thuẫn. Trong đó, cảm biến bên trái bị lỗi nghiêm trọng, khiến hệ thống hiểu nhầm rằng máy bay đang ở trạng thái có nguy cơ thất tốc. Điều này làm tay lái rung mạnh liên tục, đồng thời hàng loạt cảnh báo xuất hiện trong buồng lái. Các đồng hồ hiển thị tốc độ của cơ trưởng và cơ phó cũng bắt đầu cho kết quả khác nhau, khiến tình huống trở nên hỗn loạn chỉ vài chục giây sau khi cất cánh.
Khoảng một phút sau, theo quy trình thông thường, cơ phó tiến hành thu cánh tà theo chỉ đạo của cơ trưởng. Ngay sau đó, hệ thống lái tự động bị ngắt và chiếc Boeing bắt đầu xuất hiện những dao động bất thường về độ cao.
Bi kịch thực sự bắt đầu ở phút thứ hai khi hệ thống MCAS (Maneuvering Characteristics Augmentation System) – phần mềm được Boeing phát triển riêng cho dòng 737 MAX – tự động kích hoạt.
Do chỉ nhận dữ liệu từ cảm biến góc tấn bên trái đang bị lỗi, MCAS liên tục nhận định sai rằng mũi máy bay đang ngẩng quá cao. Hệ thống này vì thế liên tục phát lệnh điều chỉnh để ép mũi máy bay chúi xuống nhằm tránh nguy cơ thất tốc không tồn tại.
Nhận thấy máy bay liên tục bị điều khiển ngoài ý muốn, tổ lái nhanh chóng thực hiện quy trình khẩn cấp bằng cách ngắt nguồn điện tới hệ thống ổn định, qua đó vô hiệu hóa MCAS.
Tuy nhiên, quyết định này lại đẩy hai phi công vào một cuộc chiến gần như bất khả thi. Sau khi hệ thống điện bị ngắt, cách duy nhất để điều chỉnh bộ ổn định là sử dụng bánh xe cân bằng bằng tay. Trong khi đó, động cơ vẫn duy trì lực đẩy tới 94% công suất cất cánh, khiến tốc độ máy bay tăng rất nhanh. Lực khí động học tác động lên phần đuôi lớn đến mức cả cơ trưởng lẫn cơ phó đều không thể xoay bánh xe điều chỉnh bằng sức người.
Đến phút thứ năm của chuyến bay, trong nỗ lực cuối cùng nhằm giành lại quyền kiểm soát, cơ trưởng quyết định khôi phục nguồn điện cho hệ thống. Nhưng chỉ 9 giây sau, MCAS lập tức kích hoạt trở lại.
Lần này, hệ thống tiếp tục ép mạnh mũi máy bay xuống với cường độ lớn hơn. Dù hai phi công cố gắng kéo cần lái hết sức, chiếc Boeing vẫn lao xuống với tốc độ ngày càng tăng.
Lúc 8h43 phút 45 giây, ET302 đâm xuống một cánh đồng gần thị trấn Bishoftu của Ethiopia với tốc độ xấp xỉ 1.100 km/h. Cú va chạm khủng khiếp tạo ra hố sâu khoảng 10 mét và rộng gần 28 mét, phá hủy hoàn toàn chiếc máy bay.
Cơ trưởng Yared Getachew, 29 tuổi, người từng được xem là một trong những cơ trưởng trẻ nhất của Ethiopian Airlines với hơn 8.100 giờ bay, cùng cơ phó Ahmednur Mohammed, 25 tuổi, đã không thể ngăn chặn chuỗi lỗi kỹ thuật nghiêm trọng từ hệ thống điều khiển tự động.
Thảm kịch khiến 157 người thuộc 35 quốc gia thiệt mạng, trong đó có 22 nhân viên của Liên Hợp Quốc đang trên đường tới Nairobi tham dự một hội nghị về môi trường.
Chỉ một ngày sau vụ tai nạn, hai hộp đen của máy bay đã được tìm thấy và gửi tới Paris để phân tích. Kết quả điều tra cho thấy nhiều điểm tương đồng đáng kinh ngạc với vụ rơi máy bay của hãng Lion Air tại Indonesia xảy ra chưa đầy 5 tháng trước đó, cũng liên quan đến hệ thống MCAS trên dòng Boeing 737 MAX.
Ngày 23/12/2022, cơ quan điều tra tai nạn hàng không Ethiopia công bố báo cáo cuối cùng, kết luận nguyên nhân chính của thảm họa là việc hệ thống MCAS liên tục điều khiển mũi máy bay chúi xuống dựa trên dữ liệu sai lệch từ cảm biến bị lỗi.
Sau hai vụ tai nạn liên tiếp, toàn bộ đội bay gồm 387 chiếc Boeing 737 MAX trên thế giới bị đình chỉ khai thác trong gần hai năm để phục vụ quá trình kiểm tra và nâng cấp kỹ thuật. Cuộc khủng hoảng cũng gây tổn thất nặng nề cho Boeing khi giá trị vốn hóa của tập đoàn này bốc hơi hơn 40 tỷ USD, trở thành một trong những bê bối lớn nhất trong lịch sử ngành hàng không hiện đại.
