El Nino mạnh hơn dự báo, cơ quan khí tượng cảnh báo đề phòng các hình thái thiên tai nguy hiểm
Dự báo mưa diện rộng ở Bắc Bộ còn tiếp diễn trong những ngày tới. Đáng chú ý, xu thế El Nino phát triển sớm và mạnh hơn dự báo có thể làm gia tăng nhiều hình thái thiên tai nguy hiểm từ cuối năm 2026.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 20/5 đến 21/5, khu vực Đông Bắc Bộ, phía Nam tỉnh Lào Cai, Phú Thọ cùng các tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An tiếp tục xuất hiện mưa vừa, mưa to kèm dông. Nhiều nơi ghi nhận lượng mưa lớn trong thời gian ngắn, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.
Cơ quan khí tượng cho biết lượng mưa phổ biến tại các khu vực này dao động từ 50–100 mm, một số nơi vượt 150 mm. Riêng khu vực Đông Bắc Bộ có mưa lớn hơn, phổ biến từ 70–150 mm, cục bộ có nơi trên 200 mm.
Trước diễn biến thời tiết phức tạp, nguy cơ thiên tai do mưa lớn, lốc, sét và mưa đá được cảnh báo ở cấp 1. Riêng tỉnh Quảng Ninh được nâng mức cảnh báo lên cấp 2 do liên tiếp xảy ra các đợt mưa lớn trong những ngày gần đây.
Theo ông Mai Văn Khiêm, nguyên nhân gây ra đợt mưa diện rộng tại miền Bắc là do tác động của đới gió Đông Nam hoạt động mạnh từ mặt đất lên độ cao khoảng 3.000 m. Hệ thống thời tiết này đưa lượng ẩm lớn từ biển vào đất liền, kết hợp với điều kiện khí quyển bất ổn đã hình thành các vùng mây đối lưu phát triển mạnh.
Trong những ngày qua, nhiều địa phương ghi nhận mưa với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn. Điển hình như khu vực Minh Long, tỉnh Cao Bằng ghi nhận lượng mưa 117,4 mm chỉ trong khoảng một giờ tối 16/5. Tại Hạ Long, lượng mưa khoảng 82 mm trong vòng một giờ vào sáng 17/5.
Lượng mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn khiến nhiều khu vực đô thị và vùng trũng thấp xảy ra tình trạng ngập úng cục bộ.
Theo cơ quan khí tượng, tháng 5 vốn là giai đoạn chuyển mùa tại miền Bắc nên thường xuất hiện mưa dông diện rộng. Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý của đợt thời tiết lần này là tính chất mưa cực đoan cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn.
Các chuyên gia nhận định đây là dạng hình thái thời tiết nguy hiểm xuất hiện ngày càng nhiều trong những năm gần đây, gây áp lực lớn cho công tác phòng chống ngập úng đô thị, lũ quét và sạt lở đất.
Dự báo từ nay đến khoảng ngày 22/5, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, bao gồm Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh vẫn tiếp tục có mưa rào và dông trên diện rộng.
Ngoài đới gió Đông Nam ẩm, khu vực còn chịu ảnh hưởng của vùng hội tụ gió trên cao khoảng 5.000 m di chuyển từ Thượng Lào sang. Sự kết hợp của hai hình thế thời tiết này làm gia tăng khả năng xuất hiện mưa lớn diện rộng và dông mạnh.
Đáng chú ý, ông Mai Văn Khiêm cho biết theo các kết quả dự báo ENSO cập nhật giữa tháng 5/2026, hiện tượng El Nino đang phát triển nhanh hơn và đến sớm hơn so với dự báo trước đó.
Theo nhận định mới nhất, El Nino có khả năng bắt đầu hình thành từ giai đoạn tháng 6–8/2026 với xác suất trên 90%, sau đó duy trì đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Xác suất cao nhất được ghi nhận vào giai đoạn tháng 12/2026 đến tháng 2/2027, lên tới 96%.
Đặc biệt, nguy cơ xuất hiện El Nino mạnh hiện tăng lên khoảng 40%, cao hơn đáng kể so với mức dự báo trước đó là 25%. Đây được xem là tín hiệu đáng lưu ý bởi El Nino mạnh thường kéo theo nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan.
Theo đánh giá của cơ quan khí tượng, nếu El Nino diễn biến đúng như kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng tăng cao hơn mức trung bình nhiều năm. Số ngày nắng nóng có thể gia tăng với cường độ gay gắt hơn năm 2025.
Bên cạnh đó, lượng mưa trong mùa khô cuối năm 2026 và đầu năm 2027 có khả năng thiếu hụt từ 25–50%. Mùa mưa cũng được dự báo kết thúc sớm hơn bình thường.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng trong những năm xảy ra El Nino, dù tổng lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm nhưng vẫn có thể xuất hiện các trận mưa cực đoan cục bộ trong thời gian ngắn, gây nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.
Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể ít hơn trung bình nhiều năm, song vẫn cần đề phòng những cơn bão mạnh với quỹ đạo phức tạp và khả năng gây ảnh hưởng lớn trong thời gian ngắn.
Trước xu thế thời tiết được dự báo còn nhiều biến động, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia khuyến nghị các địa phương cần chủ động theo dõi sát các đợt mưa lớn trong tháng 5, rà soát khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở, lũ quét và ngập úng để triển khai phương án ứng phó kịp thời.
Về dài hạn, các bộ ngành và địa phương cần sớm xây dựng phương án ứng phó nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn nếu El Nino phát triển mạnh từ nửa cuối năm 2026. Đồng thời cần rà soát kế hoạch vận hành hồ chứa nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng trong mùa khô.
Cơ quan khí tượng cũng khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo thời tiết, chủ động phòng tránh dông lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, đồng thời không chủ quan trước nguy cơ mưa cực đoan cục bộ dù trong bối cảnh El Nino có xu hướng gây khô hạn.
Theo https://baochinhphu.vn/el-nino-manh-hon-du-bao-de-phong-cac-hinh-thai-thien-tai-nguy-hiem-10226052016290959.htm
