Người phụ nữ U50 đi khám bàng hoàng phát hiện UT dạ dày, bác sĩ lắc đầu: 'Chịu đói còn hơn mê ăn 4 loại cá này'
Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng, nhưng lựa chọn và chế biến không đúng cách có thể khiến món ăn quen thuộc trở thành mối nguy đối với sức khỏe.
Cá từ lâu được xem là một trong những thực phẩm bổ dưỡng, cung cấp nguồn đạm chất lượng cao cùng nhiều khoáng chất thiết yếu cho cơ thể. Theo các nghiên cứu uy tín từ Trường Y khoa Harvard (Mỹ), duy trì thói quen ăn cá từ 2 đến 4 lần mỗi tuần giúp giảm tới 27% nguy cơ độ.t qu.ỵ và hạ 35% nguy cơ không qua khỏi do bệ.nh ti.m mạ.ch. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng tốt và cách chế biến cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe.
Bà Tô, ngoài 50 tuổi, sống tại Giang Tô (Trung Quốc), vốn luôn tự tin rằng bản thân có chế độ ăn uống lành mạnh. Gần đây, bà xuất hiện tình trạng ti.êu chả.y kéo dài kèm đau âm ỉ vùng bụng và ti.ểu ra má.u. Khi đi khám, bà bàng hoàng nhận kết quả UT d.ạ dà.y giai đoạn 3 và su.y th.ận. Điều khiến bà Tô bất ngờ là bản thân vốn rất chăm ăn cá để bồi bổ sức khỏe.
Sau khi tìm hiểu thói quen ăn uống, nguyên nhân được cho là nằm ở cách bà sử dụng cá trong thời gian dài. Vì muốn tiết kiệm thời gian chế biến và "đưa cơm", ngày nào bà cũng ăn các loại cá ướp muối, phơi khô và trữ sẵn.
Thói quen này được cho là đã âm thầm ảnh hưởng đến ni.êm m.ạc d.ạ dà.y trong thời gian dài. Bên cạnh đó, việc ăn quá nhiều muối trong thời gian dài và thường xuyên nhịn tiểu cũng khiến thậ.n của bà Tô bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, bác sĩ Lưu Vũ Phi (Liu Yufei), Phó Trưởng khoa U.ng bư.ớu, Bệnh viện UT Giang Tô (Trung Quốc) cảnh báo trên trang Sohu: "Cá chỉ thực sự bổ dưỡng khi giữ được độ tươi sạch tự nhiên và được chế biến đúng cách. Tiêu thụ sai loại, chế biến sai cách có thể biến món ngon thành món gây độ.c h.ại, UT. Cá ướp muối cũng là một trong số đó".
4 loại cá ăn thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ UT
Theo số liệu từ tổ chức GLOBOCAN, mỗi năm thế giới ghi nhận gần 10 triệu ca không qua khỏi do UT. Riêng tại Việt Nam, con số này vượt mốc 122.000 ca, khiến UT trở thành nguyên nhân không qua khỏi hàng đầu.
Cá vẫn là thực phẩm được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và có thể mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Tuy nhiên, theo nội dung cảnh báo từ bác sĩ Lưu, một số loại cá hoặc cách chế biến có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các chất có hạ.i.
1. Cá ướp mu.ối, cá khô m.ặn
Cá ướp muối và cá khô là những món ăn quen thuộc trên mâm cơm nhờ hương vị đậm đà. Tuy nhiên, quá trình chế biến và bảo quản trong môi trường nhiều muối kéo dài có thể làm phát sinh lượng nitrit trong thịt cá.
Khi đi vào dạ dày, nitrit kết hợp với các amin trong thực phẩm tạo thành nitrosamine. Đây là hợp chất hóa học đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) của WHO xếp vào nhóm chất gây ung thư hàng đầu.
Việc ăn cá muối thường xuyên có thể bào mòn niêm mạc dạ dày, gây viêm loét mãn tính và làm gia tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa.
Trường hợp của bà Tô là lời cảnh báo về thói quen sử dụng cá ướp muối, cá khô mặn hằng ngày trong thời gian dài.
2. Cá nướng cháy xém, nướng trực tiếp trên lửa
Cá nướng trực tiếp trên than hồng có mùi thơm hấp dẫn nhưng có thể tiềm ẩn những chất gây hại khi thực phẩm bị đốt ở nhiệt độ cao.
Ở nhiệt độ cao, mỡ cá chảy xuống than có thể sinh ra khói chứa hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs). Trong khi đó, phần thịt bị nướng cháy xém có thể hình thành amin dị vòng (HCAs).
Cả PAHs và HCAs đều là những chất độc có khả năng làm biến đổi gen và đột biến ADN. Việc tiêu thụ cá nướng cháy xém thường xuyên được cảnh báo có thể làm tăng rủi ro mắc ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng và ung thư gan.
Nếu ăn cá nướng, nên bọc qua lớp giấy bạc và loại bỏ toàn bộ phần da hoặc thịt đã bị cháy đen.
3. Cá ướp hóa chất, ngâm formol
Để giữ cá tươi lâu và hạn chế tình trạng ươn hỏng, một số thương lái thiếu tâm có thể sử dụng formol, một hóa chất độc hại vốn được dùng trong công nghiệp.
Cá bị ngâm formol thường có mắt đục, thân nhớt bất thường nhưng phần thịt lại cứng và có vẻ "tươi lạ thường".
Formol khi xâm nhập vào cơ thể có thể gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp, gây dị ứng nặng, tổn thương gan thận và làm tăng nguy cơ ung thư.
Khi đi chợ, người tiêu dùng cần tránh những con cá có mùi hắc khó chịu hoặc cá biển đông lạnh không rõ nguồn gốc.
4. Cá biển sâu tích tụ hàm lượng thủy ngân cao
Cá biển giàu omega-3, nhưng những loài cá biển sâu có kích thước lớn và đứng ở đỉnh chuỗi thức ăn như cá ngừ đại dương, cá kiếm, cá cờ lại có khả năng tích tụ kim loại nặng ở mức cao.
Thủy ngân tồn tại dưới dạng mêtyl thủy ngân trong thịt cá và không thể bị phân hủy hoặc loại bỏ bằng nhiệt độ nấu nướng.
Khi ăn phải, kim loại nặng này có thể ngấm vào máu, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và làm tăng nguy cơ biến đổi tế bào.
Lời khuyên được đưa ra là nên ưu tiên những loài cá nhỏ như cá nục, cá trích hoặc cá thu nhỏ để giảm nguy cơ tích tụ kim loại nặng.
Một vài lưu ý để ăn cá an toàn hơn
Đối với cá nước ngọt, cá càng lớn thì nguy cơ tích tụ kim loại nặng và các chất ô nhiễm càng cao. Vì vậy, không nên chọn cá có kích thước quá lớn.
Khi mua cá biển, nên ưu tiên cá ướp đá tươi thay vì cá đông lạnh lâu ngày để giảm nguy cơ cá bị xử lý hóa chất.
Về cách chế biến, hấp, luộc và kho nhạt là những phương pháp được xem là lành mạnh hơn so với chiên rán hoặc nướng than. Quan trọng nhất, cá cần được nấu chín kỹ để loại bỏ nguy cơ ký sinh trùng.
Ăn cá vốn là một thói quen tốt cho sức khỏe, nhưng lựa chọn đúng loại, bảo quản phù hợp và chế biến đúng cách mới giúp tận dụng giá trị dinh dưỡng của thực phẩm này. Thay vì chỉ quan tâm đến việc ăn cá thường xuyên, người tiêu dùng cũng cần chú ý nguồn gốc, cách bảo quản và phương pháp chế biến để hạn chế những nguy cơ không mong muốn.
Tác giả: Bảo Thoa
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng ngày 27/08/2026| 15:50)
