Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo khẩn đến những ai đang uống nước lá ổi chữa bệnh
Nhiều người chọn phương án này vì nó “thuận tự nhiên”, ít can thiệp, và dễ làm, nhưng liệu chỉ như vậy có thật sự đúng?
Một bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo việc tự dùng nước lá ổi để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường có thể khiến người bệnh mất kiểm soát đường huyết và tăng nguy cơ biến chứng.
Theo BS Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, trong thực hành lâm sàng, ông gặp không ít bệnh nhân mới được chẩn đoán đái tháo đường nhưng đã được người thân, bạn bè khuyên chỉ cần uống nước lá ổi mỗi ngày là bệnh có thể khỏi.
Việc lựa chọn các phương pháp có nguồn gốc tự nhiên là tâm lý dễ hiểu. Tuy nhiên, bác sĩ cho rằng người bệnh cần phân biệt rõ giữa một phương pháp có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và một phương pháp có khả năng thay thế điều trị y khoa.
Lá ổi có một số hoạt chất được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Theo BS Dương Minh Tuấn, lá ổi là một vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền. Dược liệu này được mô tả có vị đắng, tính ấm, quy kinh tỳ vị, với các tác dụng như sáp trường, sinh tân, thanh thử nhiệt.
Trong y học cổ truyền, lá ổi được sử dụng trong một số chứng bệnh được gọi là “tiêu khát”, với mục đích hỗ trợ giảm tình trạng khát, tiểu nhiều, khô miệng và sụt cân. Nhiều người hiện nay vẫn sử dụng lá ổi bằng cách sắc hoặc hãm nước uống hằng ngày.
Ở góc độ dược lý hiện đại, một số phân tích cho thấy lá ổi chứa nhiều flavonoid, trong đó có quercetin. Hoạt chất này có khả năng ức chế enzym α-glucosidase, qua đó làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate và có thể góp phần làm giảm đường huyết sau ăn.
Một số nghiên cứu lâm sàng quy mô nhỏ cũng ghi nhận trà lá ổi có thể giúp giảm glucose huyết và cải thiện HbA1c ở người tiền đái tháo đường.
Tại Nhật Bản, một số sản phẩm trà lá ổi được sử dụng dưới dạng thực phẩm chức năng, không phải thuốc, và được phép ghi nhãn với công dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Tuy nhiên, theo bác sĩ, những kết quả này cần được nhìn nhận thận trọng.
Các bằng chứng hiện có vẫn còn hạn chế. Nhiều nghiên cứu có cỡ mẫu nhỏ, thời gian theo dõi ngắn và chưa thống nhất về nguồn gốc cũng như hàm lượng hoạt chất trong dược liệu.
Đáng chú ý, cho đến nay, chưa có các tổ chức chuyên ngành chính thống như Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), Hiệp hội Đái tháo đường Châu Âu (EASD), Hội Nội tiết Hoa Kỳ (Endocrine Society) hay Hội Nội tiết và Đái tháo đường Việt Nam đưa ra khuyến cáo chính thức về việc sử dụng lá ổi như một phương pháp điều trị bệnh đái tháo đường.
Tự dùng nước lá ổi thay thuốc có thể khiến đường huyết mất kiểm soát
Một trong những vấn đề đáng lưu ý là người bệnh thường khó kiểm soát chính xác liều lượng, cách chế biến và thời điểm sử dụng các loại dược liệu tại nhà.
Việc sử dụng không phù hợp có thể gây ra những tác động không mong muốn, trong đó có nguy cơ tương tác với thuốc đang điều trị, hạ đường huyết hoặc ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa nếu sử dụng quá nhiều trong thời gian dài.
Đặc biệt, một số người có thể tự ý ngừng thuốc Tây y để chuyển hoàn toàn sang các phương pháp được cho là “tự nhiên”. Khi đó, đường huyết có thể không được kiểm soát, làm tăng nguy cơ xuất hiện hoặc tiến triển các biến chứng của bệnh.
Theo bác sĩ, việc trì hoãn điều trị phù hợp cũng có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm kiểm soát bệnh hiệu quả.
Người mắc đái tháo đường type 1 không thể dùng lá ổi thay insulin
BS Dương Minh Tuấn đặc biệt lưu ý đối với người mắc đái tháo đường type 1.
Ông cho biết: "Đấy là còn chưa kể đến những bệnh nhân mắc đái tháo đường type 1 - là thể bệnh hoàn toàn phụ thuộc insulin để sống còn. Cơ thể người bệnh gần như không còn khả năng sản xuất insulin nội sinh, và nếu không được tiêm insulin đầy đủ, đường huyết sẽ tăng vọt không kiểm soát, dẫn đến nhiễm toan ceton, hôn mê. Với bệnh nhân tiểu đường type 1, việc dùng lá ổi không có giá trị điều trị".
Đây là lý do người bệnh không nên tự ý thay đổi phác đồ hoặc ngừng thuốc đang sử dụng chỉ vì tin rằng một loại thảo dược có thể kiểm soát bệnh.
Đái tháo đường là bệnh mạn tính cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Việc sử dụng thêm các sản phẩm hoặc dược liệu cần được cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
Lá ổi chỉ nên được xem xét như một phương pháp hỗ trợ
Theo BS Dương Minh Tuấn, lá ổi cũng như nhiều loại dược liệu khác có thể có những đặc tính sinh học đáng quan tâm và có thể đóng vai trò hỗ trợ trong một kế hoạch chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Tuy nhiên, việc sử dụng lá ổi không thể thay thế những yếu tố quan trọng trong kiểm soát đái tháo đường, gồm:
-
Chế độ ăn uống phù hợp;
-
Luyện tập thể chất đều đặn;
-
Theo dõi các chỉ số sinh hóa theo định kỳ;
-
Sử dụng thuốc đúng theo phác đồ của bác sĩ.
Đái tháo đường là bệnh lý mạn tính, có diễn biến phức tạp và cần được điều trị theo hướng cá thể hóa, dựa trên bằng chứng y khoa và có sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
BS Dương Minh Tuấn cho rằng tâm lý tin tưởng vào thảo dược là điều dễ hiểu, đặc biệt khi người bệnh mong muốn tìm kiếm những giải pháp có nguồn gốc tự nhiên.
Ông cảnh báo: "Niềm tin vào thảo dược là điều dễ hiểu, nhất là khi người bệnh mong muốn những giải pháp tự nhiên, ít tác dụng phụ. Nhưng niềm tin đó cần được đặt trong giới hạn của dữ liệu. LÁ ỔI KHÔNG PHẢI LÀ THUỐC ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG (Như nhiều người nói và nhiều nơi quảng cáo rầm rộ). Và nếu dùng sai cách, nó có thể khiến người bệnh chậm trễ điều trị, trả giá bằng chính sức khoẻ của mình".
Vì vậy, người mắc đái tháo đường không nên tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị để chuyển sang uống nước lá ổi. Nếu muốn sử dụng thêm dược liệu hoặc sản phẩm hỗ trợ, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ điều trị để được đánh giá về mức độ phù hợp và nguy cơ tương tác.
Minh Tuyến
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 29/9/2026 |13:44)
