Nghiên cứu cảnh báo: 4 món ăn, đồ uống tưởng an toàn nhất này lại khiến con người hấp thụ 1,5 triệu vi nhựa mỗi ngày
Những việc quá đỗi bình thường hóa ra lại có thể âm thầm đưa vi nhựa vào cơ thể.
Tạp chí điện tử Phụ nữ số mới đây đã đăng tải bài viết có tiêu đề "Đại học Y Harvard cảnh báo: Thói quen nhiều người mắc khiến cơ thể hấp thụ hàng triệu hạt vi nhựa mỗi ngày!", nội dung cụ thể như sau:
Mỗi ngày bạn uống nước, ăn hải sản, nêm thêm chút muối biển khi nấu ăn. Những việc quá đỗi bình thường ấy lại có thể âm thầm đưa vi nhựa vào cơ thể. Một tổng quan công bố năm 2023 trên tạp chí Foods tổng hợp dữ liệu nhiều quốc gia cho thấy nước đóng chai, trà và các sản phẩm chứa đường, động vật có vỏ và cá nhỏ, cùng muối biển là những nguồn vi nhựa phổ biến nhất trong chế độ ăn. Đến năm 2024, một nghiên cứu ước tính người trưởng thành có thể hấp thụ tới 1,5 triệu hạt vi nhựa mỗi ngày từ thực phẩm và nước uống.
Theo tổng quan hệ thống đăng trên Journal of Gastroenterology and Hepatology năm 2025, trong mẫu phân và mô đại tràng của người đã phát hiện phổ biến các loại vi nhựa như PET tức polyethylene terephthalate và PP tức polypropylene. Đáng chú ý, nồng độ vi nhựa ở bệnh nhân viêm loét đại tràng và ung thư đại trực tràng cao hơn rõ rệt so với nhóm khỏe mạnh.
Một bài tổng quan năm 2024 trên Frontiers in Cellular and Infection Microbiology cũng cảnh báo, vi nhựa tích tụ trong ruột có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, từ đó liên quan đến tình trạng viêm mạn tính và tăng nguy cơ bệnh mạn tính. Điều này cho thấy vấn đề vi nhựa không chỉ dừng ở câu chuyện môi trường, mà đã trở thành áp lực vô hình với sức khỏe đường ruột và toàn thân.
Nhóm nghiên cứu của Đại học California Los Angeles đăng trên Cureus năm 2025 đã tổng hợp các nghiên cứu tế bào và động vật, cho thấy vi nhựa như polystyrene có thể gây stress oxy hóa, làm tăng các cytokine viêm như IL-6 và TNF-α, đồng thời liên quan đến rối loạn chuyển hóa, độc tính thần kinh và nguy cơ tim mạch.
Trường Y tế Công cộng Harvard trong một bài bình luận trên JAMA năm 2025 đã xếp vi nhựa và nano nhựa vào nhóm nguy cơ môi trường mới nổi, cảnh báo chúng có thể làm tăng nguy cơ hội chứng chuyển hóa và khối u thông qua cơ chế viêm mạn tính và rối loạn nội tiết.
Về tim mạch, một nghiên cứu đăng trên New England Journal of Medicine năm 2024 và được STAT News đưa tin cho thấy vi nhựa được phát hiện trong mảng xơ vữa động mạch cảnh. Những người có vi nhựa trong mảng xơ vữa có nguy cơ cao hơn đáng kể bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong do tim mạch trong vòng ba năm tiếp theo. Dù chưa thể khẳng định vi nhựa là nguyên nhân trực tiếp, phát hiện này làm dấy lên lo ngại rằng khi hạt nhựa “mắc kẹt” trong mạch máu, rủi ro tim mạch có thể tăng lên rõ rệt.
7 điểm then chốt về vi nhựa trong đời sống hằng ngày
- Nước đóng chai: Dữ liệu trên Reviews on Environmental Health năm 2024 cho thấy nước đóng chai là nguồn vi nhựa cao nhất. Một nghiên cứu năm 2026 còn ghi nhận nồng độ nano nhựa trong một số loại nước đóng chai cao gấp khoảng ba lần nước máy. Nếu nước máy tại địa phương đạt chuẩn, có thể sử dụng bình lọc tại nhà và uống bằng ly thủy tinh hoặc bình inox để giảm tiếp xúc nhựa.
- Hải sản, đặc biệt là động vật có vỏ và cá nhỏ ăn nguyên con: Tổng quan năm 2023 trên Foods cho thấy đây là nhóm thực phẩm chứa nhiều vi nhựa do người ăn cả nội tạng, nơi vi nhựa tích tụ. Có thể ưu tiên phi lê cá đã bỏ ruột, tôm bóc vỏ và giảm tần suất ăn nghêu, sò, cá khô nhỏ.
- Muối biển: Nhiều khảo sát quốc tế phát hiện muối biển thương mại có chứa vi nhựa. Muối mỏ hoặc muối giếng ít bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm đại dương hiện đại, nhưng có thể thiếu iod. Giảm tổng lượng muối và tăng sử dụng gia vị tự nhiên như tiêu, tỏi, gừng, thảo mộc vừa tốt cho tim mạch vừa giảm phơi nhiễm vi nhựa.
- Hệ vi sinh đường ruột: Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ từ rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt giúp hỗ trợ môi trường ruột khỏe mạnh, giảm tác động tiêu cực của các yếu tố gây viêm.
- Người có sẵn bệnh chuyển hóa như gan nhiễm mỡ, kháng insulin, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu. Cơ thể vốn đã trong trạng thái viêm nền cao, việc tích lũy vi nhựa lâu dài có thể khiến quá trình kiểm soát bệnh khó khăn hơn.
- Nguy cơ tim mạch. Với người có xơ vữa động mạch hoặc tiền sử gia đình bệnh tim mạch, việc giảm tiếp xúc vi nhựa có thể được xem là một phần trong chiến lược bảo vệ mạch máu.
- Nhóm dễ tổn thương như trẻ em, phụ nữ mang thai và người bệnh mạn tính nên được ưu tiên giảm tiếp xúc nhựa trong ăn uống hằng ngày.
Có thể bắt đầu giảm vi nhựa từ những thay đổi nhỏ
Thay vì uống vài chai nước đóng sẵn mỗi ngày, có thể chuyển sang dùng bình lọc nước và mang theo bình inox hoặc thủy tinh khi ra ngoài. Khi chọn hải sản, ưu tiên loại đã làm sạch nội tạng và kết hợp thêm đạm thực vật như đậu nành, đậu phụ. Giảm lượng muối biển, tăng dùng gia vị tự nhiên. Tránh đựng thức ăn nóng trong hộp nhựa và không hâm nóng thực phẩm bằng hộp nhựa trong lò vi sóng. Thường xuyên vệ sinh bếp và bàn ăn để hạn chế bụi sợi nhựa rơi vào thức ăn, đồng thời giảm mua các sản phẩm đóng gói nhựa nhỏ lẻ.
Vi nhựa là vấn đề mới nổi nhưng bằng chứng khoa học đang ngày càng nhiều. Khi những hạt nhựa nhỏ bé có thể đi từ nước uống vào ruột, thậm chí vào mạch máu, việc chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt trở thành một lựa chọn thận trọng. Giảm tiếp xúc không có nghĩa là hoảng loạn, mà là từng bước xây dựng môi trường sống an toàn hơn cho chính mình và gia đình.
Báo Đời sống và Pháp luật cũng có bài viết mang nội dung tương tự với tiêu đề "Một thói quen khiến đồ ăn nhiễm hàng triệu hạt vi nhựa trong 3 phút: Nhiều người làm thường xuyên":
Thói quen khiến đồ ăn nhiễm hàng triệu hạt vi nhựa
Hâm nóng đồ ăn bằng lò vi sóng là thói quen phổ biến của nhiều người. Sử dụng lò vi sóng là cách tiện lợi, nhanh chóng giúp đồ ăn nóng hổi, thơm ngon trở lại, đặc biệt là với thức ăn thừa hoặc đồ ăn đặt giao tận nhà.
Tuy nhiên, nếu đồ ăn thừa, đồ ăn đặt giao tận nhà được đựng trong hộp nhựa, sau đó được hâm nóng bằng lò vi sóng thì nó có thể khiến đồ ăn nhiễm hạt vi nhựa và gây ảnh hưởng tới sức khỏe.
Một nghiên cứu được đăng tải trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Môi trường đã chỉ ra rằng việc hâm nóng đồ ăn đựng trong hộp nhựa có thể giải phóng ra hàng triệu hạt vi nhựa.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Nebraska-Lincoln, Mỹ đã tiến hành thí nghiệm sử dụng hộp đựng thức ăn làm từ nhựa polypropylen (hay còn gọi là nhựa PP) và nhựa polyetylen (hay còn gọi là nhựa PE) và hâm nóng chúng trong lò vi sóng công suất 1.000 watt. Sau đó, các nhà nghiên cứu đã phân tích để tìm hạt vi nhựa và hạt nano nhựa trong các hộp đựng thức ăn.
Kết quả, sau ba phút đun nóng trong lò vi sóng, mỗi một cm vuông hộp nhựa đựng thức ăn có thể giải phóng ra 4,22 triệu hạt vi nhựa và 2,11 tỷ hạt nano nhựa. Điều này đồng nghĩa với việc đồ ăn có thể bị nhiễm hàng triệu hạt vi nhựa từ các hộp nhựa khi chúng được hâm nóng trong lò vi sóng.
Các nhà nghiên cứu tiết lộ rằng việc hâm nóng các món nước hoặc các sản phẩm từ sữa đựng trong hộp nhựa có thể giải phóng ra nhiều hạt vi nhựa hơn so với các thực phẩm khác.
Kỹ sư xây dựng và môi trường Kazi Albab Hussain, làm việc tại Đại học Nebraska-Lincoln cho biết: “Khi chúng ta ăn các loại thực phẩm cụ thể, chúng ta thường đọc được thông tin hoặc biết về hàm lượng calo, lượng đường và các chất dinh dưỡng khác trong đó. Điều này rất quan trọng với sức khỏe. Và tôi tin rằng việc nhận thức được số lượng hạt vi nhựa có trong thực phẩm cũng quan trọng tương tự như việc nắm rõ thành phần dinh dưỡng trong thực phẩm".
Hâm nóng đồ ăn đựng trong hộp nhựa bằng lò vi sóng có thể khiến đồ ăn nhiễm hàng triệu hạt vi nhựa.
Tác động của vi nhựa với sức khỏe
Một nhóm các nhà khoa học Ý đã công bố một nghiên cứu về những bệnh nhân từng phẫu thuật tắc động mạch. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra hơn một nửa số bệnh nhân có hạt vi nhựa trong mảng bám trong động mạch. Sau gần ba năm theo dõi nhóm bệnh nhân có hạt vi nhựa trong mảng bám động mạch, các chuyên gia nhận thấy những bệnh nhân nhiễm vi nhựa có khả năng bị đột quỵ, đau tim hoặc tử vong do bất kỳ nguyên nhân nào cao hơn đáng kể.
Ngoài ra, một đánh giá được công bố vào năm 2024 đã chỉ ra rằng hạt vi nhựa xâm nhập vào cơ thể có thể gây ra tình trạng stress oxy hóa, viêm nhiễm, rối loạn chức năng miễn dịch, thay đổi quá trình chuyển hóa sinh hóa và năng lượng, suy giảm sự tăng sinh tế bào, kích thích sự phát triển tế bào bất thường và gây ung thư.
Hiện nay, mọi người thường sử dụng hộp nhựa để đựng thức ăn vì tính gọn nhẹ và tiện lợi của nó. Tuy nhiên, khi sử dụng hộp nhựa để đựng thức ăn, các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên lưu ý một số điều sau để hạn chế nguy cơ giải phóng hạt vi nhựa vào thức ăn:
- Không sử dụng lò vi sóng để hâm nóng thức ăn đựng trong hộp nhựa;
- Tránh sử dụng sản phẩm nhựa để đóng gói và bảo quản thực phẩm nóng.
Bên cạnh đó, nếu có thể, mọi người nên sử dụng các loại hộp thủy tinh, hộp inox, bát sứ,... để đựng thức ăn thay cho hộp nhựa.
