Cha mất khi chưa trả hết tiền mua nhà, có được chia thừa kế không?
Trong trường hợp của bạn, dưới góc nhìn pháp lý có thể khẳng định rằng pháp luật Việt Nam hiện hành đã thừa nhận quyền tài sản phát sinh từ tài sản hình thành trong tương lai là một loại tài sản hợp pháp và hoàn toàn có thể trở thành di sản thừa kế.
Báo VNEXPRESS ngày 23/02/2026 đăng bài: "Cha mất khi chưa trả hết tiền mua nhà, có được chia thừa kế không?" ,nội dung như sau:
Cơ sở pháp lý của vấn đề này được thể hiện khá rõ trong hệ thống các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.
Cụ thể, tại Điều 105 quy định tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai.
Điều 115 quy định quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác.
Hay Điều cũng quy định di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.
Đặt các quy định trên vào trường hợp cụ thể của gia đình bạn, có thể thấy rằng mặc dù ở thời điểm cha bạn qua đời căn hộ mới chỉ đang trong quá trình đầu tư xây dựng và chưa đủ điều kiện xác lập quyền sở hữu nhà ở. Song, việc ký kết hợp đồng mua bán căn hộ hình thành trong tương lai là một giao dịch dân sự hợp pháp, phát sinh cho cha bạn một số quyền, lợi ích tài sản rõ ràng có thể xác định.
Tức là, cha bạn có quyền yêu cầu chủ đầu tư tiếp tục thực hiện hợp đồng, yêu cầu bàn giao căn hộ đúng tiến độ, yêu cầu làm thủ tục để được cấp giấy chứng nhận khi đủ điều kiện, cũng như quyền hưởng toàn bộ giá trị kinh tế của căn hộ sau khi hoàn thành.... Chính các quyền này mới là đối tượng thực sự của quan hệ thừa kế chứ không phải căn hộ chưa hình thành.
Nói cách khác, trong trường hợp này, di sản để lại là quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán căn hộ hình thành trong tương lai và quyền tài sản đó hoàn toàn có thể được chuyển giao cho người thừa kế theo quy định của pháp luật.
Trên cơ sở xác định quyền tài sản nêu trên là di sản, khi người cha mất mà không để lại di chúc, những người thân thích thuộc hàng thừa kế theo pháp luật có quyền yêu cầu phân chia di sản theo quy định tại Điều 650 và Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, cha mẹ, con cái của người đã chết là những chủ thể trực tiếp có quyền hưởng di sản ngang nhau đối với toàn bộ quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán căn hộ.
Tuy nhiên, gia đình bạn cũng cần đặc biệt lưu ý rằng việc yêu cầu phân chia di sản trong trường hợp này không phải là "phân chia căn hộ". Bởi về mặt pháp lý quyền sở hữu căn hộ vẫn chưa được xác lập cho người đã chết nên việc phân chia di sản ở đây phải được hiểu là "phân chia quyền và nghĩa vụ của bên mua trong hợp đồng mua bán căn hộ". Tức, ngoài phân chia quyền sở hữu căn hộ trong tương lai, những ai được hưởng di sản thừa kế sẽ phải thanh toán nốt 30% giá trị hợp đồng còn thiếu.
Để có thể nhận di sản nhanh gọn và ít rủi ro pháp lý, các đồng thừa kế có thể lựa chọn giải pháp là cùng nhau lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản. Theo đó, thống nhất giao toàn bộ quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng cho một người đại diện tiếp tục thực hiện hợp đồng với chủ đầu tư, thanh toán phần tiền còn thiếu và nhận bàn giao căn hộ, những người còn lại sẽ được thanh toán lại phần giá trị tương ứng theo thỏa thuận.
Trường hợp các đồng thừa kế không thống nhất giao cho một người thì có thể thỏa thuận cùng đứng tên với tư cách là bên mua kế thừa để tiếp tục thực hiện hợp đồng, cùng thực hiện nghĩa vụ thanh toán còn lại và cùng xác lập quyền sở hữu đối với căn hộ khi đủ điều kiện.
