4 loại canh "phá thận" nếu uống nhiều, bác sĩ nhấn mạnh loại đầu tiên có thể gây suy thận, ngưng tim nhanh chóng
Uống canh để bồi bổ là thói quen quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình châu Á. Tuy nhiên, một bác sĩ chuyên khoa thận mới đây đã cảnh báo: không ít người bỏ trà sữa, hạn chế đồ chiên rán nhưng lại vô tình làm hại thận vì thói quen uống canh mỗi ngày.
Theo Phụ nữ số đưa tin "4 loại canh "phá thậ:n" nếu uống nhiều, bác sĩ nhấn mạnh loại đầu tiên có thể gây suy thậ:n, ngưng ti:m nhanh chóng" nội dung chính như sau:
Theo bác sĩ chuyên khoa thậ:n Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan, Trung Quốc), thậ:n có nhiệm vụ lọc chất thải chuyển hóa trong máu và duy trì cân bằng điện giải cùng nước trong cơ thể. Khi thực phẩm bị hầm, ninh trong thời gian dài, thành tế bào bị phá vỡ, giải phóng kali, phospho và các sản phẩm phân hủy protein như purin vào nước canh. Người khỏe mạnh có thể tạm thời thích nghi, nhưng với người mắc bệnh thậ:n mạn tính hoặc uống nhiều trong thời gian dài, các chất này tích tụ trong máu, làm tăng huyết áp, tổn thương ống thậ:n, thậm chí dẫn đến urê huyết cao.
Dưới đây là 4 loại canh được bác sĩ cảnh báo.
Thứ nhất là canh thuốc bắc không rõ nguồn gốc, được xem như “sát thủ thầm lặng” của kali. Nhiều người nghĩ cơ thể yếu thì cần bồi bổ, nhưng quên rằng dược liệu cũng là thực vật, mà thực vật lại chứa hàm lượng kali cao. Ở người có chức năng thậ:n suy giảm, kali không được đào thải hiệu quả sẽ gây tăng kali máu. Tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn nhịp ti:m, thậm chí ngừng ti:m đột ngột. Với bệnh nhân thậ:n, một bát canh thuốc bắc không rõ thành phần có thể là bước đệm tiến gần hơn tới phòng chạy thậ:n.
Thứ hai là nước hầm xương ninh lâu. Nhiều người tin rằng canh xương bổ canxi, nhưng thực tế lượng canxi hòa tan không đáng kể, trong khi nguy cơ khác lại tăng lên. Hơn 90% chì trong cơ thể động vật tồn tại ở xương. Khi xương được ninh trong môi trường có tính axit hoặc thời gian dài, chì có thể hòa tan vào nước canh. Chì là kim loại nặng có đ:ộc tính cao với thậ:n, gây tổn thương trực tiếp ống thậ:n. Bên cạnh đó, xương chứa nhiều phospho. Phospho hòa tan nhiều trong nước hầm có thể gây tăng phospho máu ở người suy thậ:n, dẫn tới vôi hóa mạch máu, bệnh xương do thậ:n và đẩy nhanh quá trình suy thậ:n.
Thứ ba là nước lẩu. Khi thịt, hải sản và rau được đun sôi liên tục trên 30 phút, phosphat từ thịt, phụ gia trong thực phẩm chế biến sẵn và kali từ rau củ sẽ tích tụ trong nước dùng. Uống phần nước này đồng nghĩa với việc đưa một lượng lớn chất hòa tan vào cơ thể, tạo thêm gánh nặng cho thậ:n.
Thứ tư là nước dùng mì ramen đậm đặc. Một bát ramen có thể chứa từ 3.500 đến 5.000 miligam natri. Khi natri vào máu với lượng lớn, cơ thể phải giữ nước để cân bằng áp suất thẩm thấu, làm tăng huyết áp. Môi trường huyết áp cao kéo dài sẽ khiến các tiểu động mạch ở cầu thậ:n xơ cứng, khiến chức năng lọc suy giảm sớm.
Canh vốn được xem là món “dưỡng sinh”, nhưng nếu không chú ý thành phần và cách chế biến, nó có thể trở thành gánh nặng âm thầm cho thậ:n. Đặc biệt với người có bệnh thậ:n, tăng huyết áp hay đái tháo đường, việc kiểm soát lượng nước dùng, natri, kali và phospho trong khẩu phần ăn là yếu tố then chốt để bảo vệ chức năng thậ:n lâu dài.
Theo Phụ Nữ Mới có bài viết: "Ngày càng nhiều nam giới còn trẻ đã UT phổi, bác sĩ nói thẳng: Bỏ thuốc chưa đủ, phải ĂN ÍT ĐI 5 món!", nội dung cụ thể như sau:
UT phổi hiện là loại UT gây tu:vong hàng đầu thế giới. Theo GLOBOCAN 2022, mỗi năm có hơn 2,4 triệu ca mắc mới và khoảng 1,8 triệu ca tu:vong. Bệnh xảy ra ở cả hai giới nhưng nam giới chiếm khoảng 1,57 triệu ca mắc - gần gấp đôi so với nữ giới.
Đáng lo ngại, nhiều báo cáo dịch tễ học những năm gần đây ghi nhận tỷ lệ UT phổi ở nhóm dưới 50 tuổi đang gia tăng, đặc biệt ở các nước châu Á. Phân tích toàn cầu công bố trên BMJ Oncology năm 2023 cho thấy số ca UT phổi khởi phát sớm (dưới 50 tuổi) tăng rõ rệt trong 3 thập kỷ qua.
Ảnh minh họa
Hút thuốc vẫn là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh: bỏ thuốc chưa đủ để bạn "miễn nhiễm" với UT phổi. Bởi trên thực tế, còn rất nhiều thói quen, bao gồm cả thói quen ăn uống "tiếp tay cho bệnh này. Vì vậy, muốn phòng UT phổi, có 5 thực phẩm cần ăn ít lại:
1. Thực phẩm siêu chế biến
Khoai tây chiên đóng gói, pizza đông lạnh, xúc xích công nghiệp, nước ngọt có ga… thuộc nhóm thực phẩm siêu chế biến theo phân loại NOVA. Chúng chứa nhiều đường, chất béo bão hòa, muối và phụ gia.
Một nghiên cứu lớn công bố trên tạp chí Thorax theo dõi hơn 100.000 người cho thấy nhóm tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến nhất có nguy cơ mắc UT phổi cao hơn 41% so với nhóm ăn ít nhất. Nguy cơ UT phổi không tế bào nhỏ tăng 37% và UT phổi tế bào nhỏ tăng 44%. Với nam giới vốn có nền phổi tổn thương do thuốc lá hoặc ô nhiễm, con số này càng đáng lo.
2. Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ
Ảnh minh họa
Gà rán, khoai tây chiên, đồ ăn ngập dầu tạo ra nhiều gốc tự do khi chế biến ở nhiệt độ cao. Tiến sĩ Lee Chia-ying, Phó Chủ tịch Y khoa Bệnh viện Changhua Show Chwan Memorial (Đài Loan, Trung Quốc) cho biết các gốc tự do này có thể gây tổn thương DNA tế bào. Sau khi hấp thu, chúng lưu thông trong máu và làm tăng stress oxy hóa toàn thân. Trong đó phổi là cơ quan dễ bị ảnh hưởng do hệ mao mạch dày đặc.
3. Thịt/cá nướng, nhất là nướng cháy hay khét
Bản thân đồ nướng ăn nhiều có thể làm tăng nguy cơ mắc UT. Khi thịt bị nướng cháy, các hợp chất như hydrocarbon thơm đa vòng và amin dị vòng được hình thành. Đây là các chất có khả năng gây đột biến tế bào. được WHO cảnh báo. Ở người từng hút thuốc, niêm mạc hô hấp vốn đã tổn thương, việc thường xuyên ăn thịt nướng cháy có thể làm tăng nguy cơ UT phổi tích lũy đột biến.
4. Đồ ăn, thức uống nhiều đường
Trà sữa, nước ngọt, bánh kem, siro ngô fructose cao làm đường huyết tăng nhanh. Nghiên cứu của Đại học Florida và Đại học Kentucky (Mỹ) cho thấy chế độ ăn nhiều đường và chất béo làm tăng tích tụ glycogen trong cơ thể.
Tiến sĩ Li Chun-hui, bác sĩ điều trị tại Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đại học Quốc gia Cheng Kung (Đài Loan, Trung Quốc) cho biết tế bào UT có ái lực cao với glycogen. Trong mô hình động vật, khi glycogen tăng, khối u phổi phát triển nhanh hơn. Còn khi ức chế sản xuất glycogen, sự phát triển khối u chậm lại. Điều đó đồng nghĩa với việc ăn ngọt kéo dài có thể vô tình cung cấp “nhiên liệu” cho tế bào UT phổi.
Ảnh minh họa
5. Tinh bột tinh chế
Gạo trắng, bánh mì trắng, mì sợi tinh chế... làm tăng đường huyết nhanh, tương tự cơ chế của đồ ngọt. Khi tiêu thụ thường xuyên và ít vận động, lượng đường dư thừa tiếp tục được chuyển hóa thành glycogen dự trữ. Sự tích tụ này, kết hợp với tình trạng viêm mạn tính do béo phì, tạo môi trường thuận lợi cho tế bào bất thường phát triển.
Các bác sĩ nhấn mạnh, UT phổi không phải là câu chuyện của riêng người hút thuốc. Với nam giới, đặc biệt người có tiền sử hút thuốc hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, việc điều chỉnh chế độ ăn là bước quan trọng song song với cai thuốc.
