Tin vui với những gia đình sinh 2 con gái
Đề xuất miễn, giảm học phí cho gia đình sinh hai con gái nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Gia đình sinh hai con đều là con gái có thể được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ như miễn, giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường và các chương trình khuyến khích khác nếu dự thảo mới của Bộ Y tế được thông qua. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm từng bước giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang diễn ra tại Việt Nam.
Nội dung trên được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ các tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số, hiện đang được lấy ý kiến trước khi ban hành. Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh của nước ta vẫn duy trì ở mức cao, bất chấp nhiều năm triển khai các biện pháp kiểm soát.
Tỷ số giới tính khi sinh là chỉ số phản ánh số bé trai được sinh ra trên mỗi 100 bé gái trong cùng một thời kỳ, qua đó đánh giá mức độ cân bằng tự nhiên về giới tính trong sinh nở.
Theo dự thảo, các địa phương sẽ được chủ động lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế và mục tiêu dân số của từng địa bàn. Đối tượng được xem xét là những gia đình sinh hai con gái, nuôi dạy con khỏe mạnh, chăm ngoan và học tập tốt. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm miễn hoặc giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ chương trình sữa học đường, tạo điều kiện để phụ nữ phát triển kinh tế và biểu dương các gia đình tiêu biểu. Trong đó, trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo và khu vực biên giới sẽ được ưu tiên.
Không chỉ hướng đến các gia đình, Bộ Y tế còn đề xuất cơ chế khen thưởng đối với những địa phương thực hiện tốt công tác bình đẳng giới. Cụ thể, các xã có 100% thôn, tổ dân phố đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi và không duy trì tư tưởng trọng nam hơn nữ vào hương ước, quy ước sẽ được xem xét khen thưởng. Các cơ sở y tế và đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan nếu tích cực tham gia truyền thông, tập huấn và không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng có thể được nhận tiền thưởng hoặc hiện vật.
Theo Bộ Y tế, nhiều mô hình triển khai tại các địa phương trong thời gian qua đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực về nhận thức đối với bình đẳng giới. Tại Tây Ninh, nội dung kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh đã được đưa vào hương ước, quy ước của địa phương. Năm 2023 có 240 ấp được khen thưởng, năm 2024 có thêm 208 ấp, với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 1,3 tỷ đồng. Hưng Yên đã biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng trao thưởng 5 triệu đồng cho các gia đình có con gái thành đạt. Trong khi đó, Khánh Hòa và Sơn La cũng lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số hằng năm.
Tuy nhiên, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn chưa được cải thiện rõ rệt. Theo kết quả điều tra biến động dân số, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam là 110,5 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2009, tăng lên 111,5 vào năm 2019 và đạt 111,4 trong năm 2024, cao hơn đáng kể so với mức cân bằng tự nhiên khoảng 106 bé trai trên 100 bé gái.
Tình trạng chênh lệch giới tính tập trung chủ yếu tại các tỉnh phía Bắc, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Hồng, nơi một số địa phương ghi nhận tỷ số lên tới 118 bé trai trên 100 bé gái. Trong khi đó, phần lớn các tỉnh phía Nam vẫn duy trì tỷ lệ khá cân bằng, dao động từ 105 đến 108.
Cơ quan thống kê dự báo nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài, đến năm 2034 Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi từ 15 đến 49. Con số này có thể tăng lên khoảng 1,8 triệu người vào năm 2059. Các chuyên gia cho rằng tình trạng mất cân bằng giới tính kéo dài sẽ ảnh hưởng đến cấu trúc dân số, khiến nhiều nam giới gặp khó khăn trong việc kết hôn, kéo theo nguy cơ kết hôn muộn hoặc sống độc thân suốt đời.
Theo bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó Vụ trưởng Truyền thông - Giáo dục thuộc Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số), tâm lý chuộng con trai vẫn còn phổ biến trong khi mức sinh của Việt Nam đã giảm xuống còn 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Khi nhiều gia đình chỉ có nhu cầu sinh một hoặc hai con, mong muốn lựa chọn giới tính thai nhi càng gia tăng. Ông cho rằng quan niệm phải có con trai để nối dõi, thờ cúng tổ tiên cùng với việc dễ tiếp cận các kỹ thuật xác định giới tính trước sinh là những nguyên nhân chính khiến tình trạng này kéo dài.
Để giải quyết vấn đề một cách bền vững, bác sĩ Mai Xuân Phương cho rằng cần thực hiện đồng bộ ba giải pháp gồm hoàn thiện khung pháp lý với chế tài đủ mạnh, tăng cường giám sát hoạt động y tế và đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội về giá trị của trẻ em gái. Hiện nay, Luật Dân số cũng đã quy định bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi trái quy định có thể bị tước chứng chỉ hành nghề.
Bộ Y tế nhấn mạnh, việc đề xuất hỗ trợ các gia đình sinh con gái không nhằm khuyến khích sinh con theo giới tính mà hướng tới mục tiêu xóa bỏ tư tưởng "trọng nam khinh nữ", nâng cao vị thế của trẻ em gái và từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 vào năm 2030. Đây cũng là một trong những nhóm chính sách mới nhằm duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số trong thời gian tới.
Nguồn: https://vnexpress.net/de-xuat-mien-giam-hoc-phi-cho-gia-dinh-sinh-hai-con-gai-5098387.html
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 10:30, 17/07/2026)
