Nam sinh xâm nhập hệ thống Bộ Y tế: Hé lộ nguyên nhân và hoàn cảnh gia đình
Từ niềm đam mê lập trình và bảo mật, một nam sinh lớp 10 đã lợi dụng lỗ hổng để xâm nhập Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia, chiếm dụng khoảng 20 triệu dữ liệu. Sau 6 tháng điều tra, cơ quan công an xác định nghi phạm là một học sinh 16 tuổi, hiện được áp dụng chính sách tố tụng dành cho người chưa thành niên để vẫn có thể tiếp tục đến trường.
Sau nửa năm lần theo dấu vết trên không gian mạng, Công an tỉnh Lâm Đồng đã xác định người xâm nhập trái phép vào Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia là N.H.A. (16 tuổi, trú tại Nghệ An), một học sinh đang học lớp 10. Khi làm việc với điều tra viên, nam sinh cúi đầu thừa nhận lỗi lầm và nói: "Con nhận ra sai rồi chú ơi".
Thoạt nhìn, ít người nghĩ cậu học trò có gương mặt sáng sủa ấy lại là bị can trong một vụ án công nghệ cao nghiêm trọng.
Giữa tháng 6/2026, Công an tỉnh Lâm Đồng đã khởi tố N.H.A. về hai hành vi "đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" và "xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác" theo Điều 288 và Điều 289 Bộ luật Hình sự.
Theo kết quả điều tra, nam sinh tự học lập trình từ nhỏ, tự xây dựng các thuật toán và khai thác lỗ hổng bảo mật để xâm nhập Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia do Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế quản lý, sau đó chiếm dụng dữ liệu.
Cơ quan điều tra cho biết thời gian qua tình trạng lộ lọt thông tin cá nhân diễn biến phức tạp, nhiều người liên tục nhận các cuộc gọi lừa đảo với nội dung thể hiện đối tượng đã nắm rõ dữ liệu cá nhân như biển số xe, thông tin sức khỏe, dữ liệu tiêm chủng hay số căn cước.
Có trường hợp chỉ hai ngày sau khi đi tiêm chủng thì thông tin đã bị người khác biết rất chi tiết. Đáng chú ý, dữ liệu không chỉ bị lộ một lần mà còn liên tục được cập nhật.
Từ các dấu vết trên không gian mạng, lực lượng công an lần theo những tài khoản rao bán dữ liệu với số lượng lớn và xác định nguồn phát tán xuất phát từ hệ thống thông tin tiêm chủng. Khoảng 20 triệu dữ liệu đã bị chiếm dụng và bị lợi dụng phục vụ các hành vi lừa đảo.
Những người liên quan đều có trình độ, sử dụng nhiều biện pháp che giấu danh tính. Vì vậy, các trinh sát phải mất sáu tháng vừa xác minh trên môi trường mạng, vừa điều tra ngoài thực địa mới xác định được người đứng đầu.
Khi danh tính nghi phạm được làm rõ, nhiều cán bộ điều tra không khỏi bất ngờ vì đó là một học sinh THPT có hoàn cảnh gia đình khó khăn, yêu thích công nghệ thông tin và từng đạt nhiều giải thưởng.
Đại úy Nguyễn Viết Hiển, Phó đội trưởng Đội phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ: "Cháu N.H.A. có hành vi phạm tội nghiêm trọng khi dùng kỹ năng lập trình của mình tấn công vào hệ thống mạng của Bộ Y tế, chiếm dụng trái phép dữ liệu tiêm chủng. Công nhận cháu giỏi, nhưng dùng kỹ năng không đúng chỗ".
Theo cơ quan điều tra, vụ việc được phát hiện và ngăn chặn kịp thời nên thiệt hại chưa lan rộng.
Qua làm việc, N.H.A. cho biết đã tiếp cận lập trình và các diễn đàn bảo mật từ năm 10 tuổi. Nhờ tự học, em giành nhiều thành tích về công nghệ thông tin và trong các nhóm nghiên cứu bảo mật cũng được đánh giá là người có tiếng nói, có khả năng dẫn dắt.
Ở trường, nam sinh có học lực tốt và chơi bóng đá nổi bật. Khi tổ công tác về Nghệ An thực hiện các thủ tục khởi tố vào đầu tháng 6/2026, cô giáo chủ nhiệm vẫn không tin học trò của mình liên quan đến vụ án nghiêm trọng. Bà chạy theo tổ công tác và nói: "Em ấy học giỏi lắm".
Khi được hỏi số tiền thu được từ việc bán dữ liệu đã sử dụng vào mục đích gì, N.H.A. trả lời: "Cháu mở sổ tiết kiệm để sau này có việc cần thì dùng. Cháu muốn giúp ông bà làm nhà, giúp mẹ sớm về sống cùng cháu".
Theo lời người mẹ, bố mẹ của N.H.A. đã ly hôn từ lâu. Chị V.T.O. hiện làm việc tại Malaysia và gửi con ở quê cho ông bà chăm sóc.
"Ông bà quản cháu kỹ, đi học về chỉ cho đi đá bóng. Nhà có máy tính, cháu lên mạng nhưng không xem gì linh tinh, chỉ học lập trình nên ông bà yên tâm. Ai ngờ những lúc một mình, cháu lại sa vào chuyện xấu", chị nói với giọng trầm xuống.
Từ khi nam sinh bị khởi tố, sức khỏe của ông bà cũng giảm sút vì chịu áp lực từ những lời bàn tán của người xung quanh.
Trước khi rời cơ quan điều tra, khi được hỏi dự định sau này, N.H.A. cho biết vẫn muốn theo đuổi lĩnh vực bảo mật. Nam sinh bày tỏ: "Em vẫn muốn theo ngành bảo mật, sẽ là hacker mũ trắng uy tín như các anh đi trước đã làm được". Sau đó em cúi đầu nói tiếp: "Em sai rồi. Em chỉ sợ sau này mọi người xa lánh, không còn được học như trước".
Người mẹ ngồi cạnh không giấu được xúc động: "Cháu ước ao vào Học viện Kỹ thuật mật mã. Tôi tính hè này đưa cháu đi thăm trường. Chưa chi thì đã xảy ra cớ sự".
Trung tá Võ Trung Kiên, Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng, cho biết điều khiến các điều tra viên trăn trở không chỉ là vụ án mà còn là tương lai của một thiếu niên đang đứng trước bước ngoặt cuộc đời.
Ông cho biết: "Điều đọng lại ở những cán bộ điều tra không phải là một bản án, mà là một cậu bé đứng trước ngã rẽ. Do đó, liên ngành đã thảo luận để áp dụng các quy định của Luật Tư pháp đối người chưa thành niên."
Theo Trung tá Võ Trung Kiên, N.H.A. được tại ngoại sau khi bị khởi tố và chỉ đến Lâm Đồng khi cơ quan điều tra triệu tập để thực hiện các thủ tục cần thiết. Các cơ quan tiến hành tố tụng đang hoàn tất hồ sơ để nam sinh vẫn có thể tiếp tục đến trường trong năm học mới, đồng thời có điều kiện phát triển các kỹ năng về bảo mật theo hướng phục vụ lợi ích của xã hội và cộng đồng.
Theo https://www.facebook.com/cschd.gov.vn/posts/pfbid02QDNydRnNpLbQeDi2MprQMdh4eBG9upVohNun95ZhG8cWpzXj8fwh4ATeee5E1hFLl
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 17/7/2026 | 9h51)
