Đề xuất trợ cấp hàng tháng cho trẻ dưới 3 tuổi để khuyến sinh
Bộ Y tế đề xuất cho phép các địa phương chủ động quyết định mức hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ từ khi sinh đến đủ 36 tháng tuổi nhằm góp phần cải thiện mức sinh đang xuống thấp.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách dân số mới. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cho phép các địa phương sử dụng ngân sách để hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ em từ khi chào đời đến đủ 36 tháng tuổi.
Theo Bộ Y tế, đây là một trong những giải pháp nhằm cải thiện mức sinh của Việt Nam trong bối cảnh tỷ suất sinh đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay. Hiện trung bình mỗi phụ nữ Việt Nam chỉ sinh 1,91 con, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết.
Điểm mới của dự thảo là trao quyền chủ động cho các tỉnh, thành phố trong việc xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Theo đó, căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách và đặc điểm kinh tế - xã hội, từng địa phương sẽ tự quyết định mức hỗ trợ cũng như hình thức hỗ trợ phù hợp.
Thay vì áp dụng một mức hỗ trợ thống nhất trên phạm vi cả nước, các địa phương có thể lựa chọn hỗ trợ bằng tiền mặt hoặc hiện vật đối với phụ nữ mang thai và người sinh đủ hai con.
Bên cạnh đề xuất trợ cấp hằng tháng cho trẻ từ khi sinh đến đủ 3 tuổi, dự thảo còn đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ khác.
Trong đó có việc hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non và khen thưởng trực tiếp đối với những phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Theo số liệu của Cục Dân số, dù nhiều chính sách khuyến sinh đã được triển khai trong khoảng 5 năm qua nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng.
Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là mức hỗ trợ hiện nay còn thấp, chưa đủ tạo động lực để các gia đình quyết định sinh thêm con.
Hiện phần lớn các địa phương chỉ hỗ trợ từ 450.000 đồng đến 1 triệu đồng cho mỗi trường hợp.
Trong bối cảnh chi phí nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ ngày càng tăng, mức hỗ trợ này được đánh giá là khá nhỏ so với nhu cầu thực tế.
Một số địa phương đã triển khai chính sách hỗ trợ ở quy mô lớn hơn.
Tại Tây Ninh, địa phương này đã chi gần 20 tỷ đồng để khen thưởng các xã đạt tỷ lệ sinh phù hợp, đồng thời hỗ trợ hơn 4.500 phụ nữ sinh đủ hai con.
Trong khi đó, Đồng Nai và Hải Phòng cũng đã bố trí nguồn ngân sách hàng tỷ đồng để thực hiện các chính sách hỗ trợ đối với các gia đình sinh con.
Tuy nhiên, theo đánh giá, việc chuyển từ hình thức thưởng một lần sang hỗ trợ tài chính định kỳ hằng tháng được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu quả bền vững và thiết thực hơn trong việc khuyến khích sinh con.
Ngoài mục tiêu nâng mức sinh, dự thảo của Bộ Y tế còn hướng tới việc cải thiện chất lượng dân số và cân bằng giới tính khi sinh.
Theo nội dung dự thảo, các địa phương sẽ xây dựng các chính sách tôn vinh những gia đình sinh hai con gái.
Bên cạnh đó là các chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế đối với trẻ em gái tại các khu vực còn nhiều khó khăn.
Đối với hộ nghèo và các nhóm yếu thế, dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ miễn phí các dịch vụ sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh, các biện pháp tránh thai và chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Sau khi Thông tư được ban hành, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ có trách nhiệm tham mưu để Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét, quyết định mức hỗ trợ cụ thể.
Việc xây dựng chính sách sẽ căn cứ vào khả năng của ngân sách địa phương cũng như nhu cầu thực tế của người dân.
Trên thế giới, nhiều quốc gia có mức sinh thấp cũng đã triển khai các chương trình hỗ trợ tài chính cho các gia đình có con nhỏ.
Tại khu vực Đông Á, Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore đều đầu tư hàng tỷ USD vào các chương trình hỗ trợ tiền mặt khi sinh con và trợ cấp hằng tháng cho trẻ em.
Tuy nhiên, các chính sách này vẫn chưa thể đảo ngược tình trạng mức sinh thấp kỷ lục tại những quốc gia nói trên.
Trong khi đó, các nước Bắc Âu được đánh giá đạt kết quả tích cực hơn nhờ kết hợp trợ cấp tiền mặt với hệ thống phúc lợi xã hội toàn diện.
Những chính sách như miễn phí giáo dục mầm non, kéo dài thời gian nghỉ thai sản hưởng nguyên lương cho cả cha và mẹ đã góp phần hỗ trợ các gia đình trong việc nuôi dạy con.
Kinh nghiệm từ Hungary cũng cho thấy các biện pháp mạnh như miễn thuế thu nhập cá nhân suốt đời đối với phụ nữ sinh 4 con có thể tạo ra tác động tích cực trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những chính sách này khó duy trì hiệu quả lâu dài nếu không đi kèm với hệ thống an sinh xã hội bền vững.
Theo đánh giá của giới chuyên gia quốc tế, hỗ trợ tài chính là điều kiện cần để giảm bớt áp lực chi phí nuôi con đối với các gia đình.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là các chính sách giúp cân bằng giữa công việc và cuộc sống, cùng với việc thúc đẩy bình đẳng giới trong chăm sóc con cái.
Nhìn chung, trợ cấp bằng tiền mặt có thể là giải pháp hỗ trợ cấp thiết, nhưng hiệu quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ công và sự ổn định của nền kinh tế ở mỗi quốc gia.
Tác giả: Bảo Thoa
Theo Tạp chí Sở Hữu Trí Tuệ & Sáng Tạo (Đăng 16/7/2026 | 15:24)
