Tài xế công nghệ chật vật sau tai nạn vì 'lọt' lưới an sinh
Mất một mắt sau cuốc xe 17.000 đồng, Thanh Tùng phải tự trả viện phí, nghỉ chạy 7 tháng trong khi cả gia đình bốn người chỉ còn trông vào lương công nhân của vợ.
"Đó là những ngày thực sự bế tắc", anh Lê Thanh Tùng nói về khoảng thời gian phải nghỉ việc sau tai nạn.
Anh Tùng đã chạy GrabBike được 8 năm. Năm 2018, công ty giày da nơi anh làm việc gặp khó khăn, anh chuyển sang chạy xe công nghệ. Thu nhập khá hơn, thời gian linh hoạt để đưa đón con khiến anh quyết định gắn bó với nghề.
Hai năm sau, anh nhận chuyến xe từ một tài khoản mới lập, số điện thoại không liên lạc được. Do chạy theo chỉ dẫn trên app ngoằn ngoèo, anh đến trễ và xảy ra xích mích với hành khách. Người này ném một viên đá khiến kính anh vỡ, mảnh kính găm vào mắt trái.
"Cuốc xe 17.000 đồng mà tôi đổi một con mắt", anh nói, tháo kính râm để lộ hốc mắt trái đã mất nhãn cầu. Tai nạn khiến anh bị thương tật vĩnh viễn hơn 50%.
Trong khi đó, theo lời anh Tùng, sau sự cố, nam hành khách nhanh chóng rời đi, anh được người dân đưa đến bệnh viện. Vụ việc được ngành chức năng lập biên bản song người khách dùng sim rác, không liên lạc được, không có bồi thường, vụ việc cũng trôi qua vì ngay sau đó Covid-19 ập đến.
Tài xế GrabBike luôn đeo kính màu sau khi bị mất một mắt trái sau sự cố khi chạy xe. Ảnh: Lê Tuyết
Thời điểm đó, Grab có chương trình bảo hiểm hỗ trợ chi phí y tế đối với tai nạn trong quá trình thực hiện chuyến xe. Anh Tùng nghĩ khoản viện phí gần 20 triệu đồng sẽ được thanh toán, nhưng sau khi gửi hồ sơ thì bị từ chối với lý do sự việc phát sinh từ mâu thuẫn với khách.
Tiền tích lũy của gia đình gần như dồn hết cho điều trị. Anh phải nghỉ chạy 7 tháng, trong khi tiền thuê trọ, ăn uống và nuôi hai con đều dựa vào mức lương công nhân chưa đến 10 triệu đồng mỗi tháng của vợ.
Theo ông Phạm Mi Sên, Phó chủ tịch Nghiệp đoàn xe ôm công nghệ Bình Tân, kiêm Đội trưởng Đoàn kết tài xế GrabBike, trường hợp như anh Tùng không hiếm.
"Hầu như ngày nào nhóm cứu hộ cũng ghi nhận tài xế công nghệ gặp tai nạn", ông nói. Chấn thương thường gặp là gãy chân, vai, nặng hơn có thể ảnh hưởng vùng đầu.
Tài xế các hãng xe công nghệ dừng chờ đèn giao thông ở trung tâm TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Tùy hồ sơ và điều kiện bảo hiểm, một số tài xế được doanh nghiệp bảo hiểm liên kết với nền tảng chi trả viện phí. Những trường hợp không đủ điều kiện phải tự trang trải.
Sau tai nạn, tài xế có thể phải nghỉ từ một đến nhiều tháng, đồng nghĩa mất nguồn thu nhập chính. Khi gặp hoàn cảnh khó khăn, các nhóm tài xế thường tự quyên góp hỗ trợ nhau.
"Không ít người đang nằm nhà sau tai nạn gọi hỏi tôi có chỗ nào vay nóng không để có tiền đóng trọ, lo học cho con", ông Mi Sên nói.
Ông kể một nữ tài xế đơn thân bị gãy ống chân nhưng không còn nguồn thu nhập khác nên quay lại chạy xe khi chân chưa lành. Sau đó chị tiếp tục té, gãy chân lần hai và phải bỏ nghề.
Khảo sát của Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP HCM thực hiện tháng 8 năm nay cũng cho thấy 73,8% tài xế được hỏi từng va chạm khi lưu thông; hơn 65% từng gặp lừa đảo, cướp giật hoặc quấy rối. Các sự cố gây thiệt hại kinh tế, thương tật, ảnh hưởng sức khỏe và tâm lý.
PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội (SocialLife), cho rằng rủi ro với tài xế gia tăng khi thời gian làm việc kéo dài.
Theo khảo sát trên, gần 94% tài xế coi chạy xe công nghệ là công việc chính; khoảng 46,1% làm 8-10 giờ mỗi ngày, gần 36% làm trên 10 giờ. Để đạt thu nhập khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, nhiều người phải chạy 13-15 giờ mỗi ngày và gần như không có ngày nghỉ.
Ông Lộc cho rằng với thời gian làm việc khoảng 8 giờ mỗi ngày, thu nhập của nhiều tài xế khó đáp ứng chi phí sinh hoạt, buộc họ kéo dài thời gian chạy xe. Việc làm việc nhiều giờ khiến sức khỏe suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ gặp sự cố trên đường.
Một nghiên cứu của SocialLife cho thấy gần 54% tài xế được khảo sát cho biết sức khỏe giảm sau khi làm nghề; hơn 41% bị đau khớp, gần 16% gặp rối loạn tiêu hóa và hơn 14% có vấn đề về đường hô hấp.
Trong khi thường xuyên đối diện rủi ro nghề nghiệp, nhiều tài xế công nghệ hiện không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nên không có các chế độ tương ứng như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay lương hưu từ quan hệ lao động này.
Theo ông Lộc, khi thiếu các khoản hỗ trợ trong thời gian mất khả năng làm việc, tài xế thường phải quay lại đường sớm để có thu nhập, kể cả khi sức khỏe chưa hồi phục hoàn toàn.
Đơn cử như trường hợp chị Lê Trinh, 39 tuổi, quay lại chạy GrabBike chỉ một tháng sau khi sinh mổ. "Không chạy xe là không có tiền sống. Vết mổ còn đau tôi vẫn phải bật ứng dụng", chị nói.
Trước khi làm tài xế công nghệ, chị Trinh làm tại một nhà hàng tiệc cưới và nhận lương hàng tháng. Khi gia đình gặp khó khăn, phát sinh khoản nợ phải trả thường xuyên, chị chuyển sang chạy xe, làm việc từ sáng sớm đến khuya để tăng thu nhập.
Sau hơn 7 năm theo nghề, chị mang thai con đầu lòng. Sức khỏe yếu khiến chị phải giảm thời gian chạy xe, đồng nghĩa nguồn thu giảm mạnh.
Một tháng sau sinh mổ, chị cai sữa cho con, nhờ bà ngoại chăm rồi trở lại đường. Những ngày đầu, vết mổ còn đau nên chị chỉ nhận ít chuyến, vừa đủ trang trải sinh hoạt. Các khoản nợ chủ yếu trông vào thu nhập của chồng, cũng là tài xế công nghệ.
"Một năm rồi thỉnh thoảng vết mổ vẫn nhói đau, sức khỏe giảm nhiều nhưng tôi không còn cách nào khác", chị nói.
Từng làm việc tại doanh nghiệp và được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, chị Trinh cho rằng nếu tài xế công nghệ có chế độ thai sản tương tự, chị đã có thêm thời gian phục hồi sức khỏe và chăm con thay vì trở lại làm việc chỉ sau một tháng.
Anh Tùng cũng trở lại chạy xe sau 7 tháng dưỡng thương. Với tỷ lệ thương tật hơn 50%, anh nói khó tìm công việc khác phù hợp.
Thời gian đầu, anh phải tập làm quen với việc điều khiển xe chỉ bằng một mắt, mỗi khi qua đường đều dừng lại quan sát kỹ. Để hạn chế rủi ro, anh ưu tiên giao hàng, chỉ chạy ban ngày, thu nhập khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng.
"Những lúc khó khăn quá, như đợt vợ tôi ốm nặng, anh em trong đội lại góp cho một ít", anh nói. "Ngoài bảo hiểm của từng chuyến xe, nhiều lúc chỗ dựa của tài xế vẫn chỉ là sự giúp đỡ lẫn nhau".
Lê Tuyết
Theo báo VnExpress (Đăng 4/10/2026, 06:00)
