Nghiên cứu của Đại học Harvard phát hiện: Trẻ em sinh vào hai tháng này rất thông minh
Những trẻ chào đời vào tháng 9 và 10 được cho là có một số lợi thế nhất định về khả năng nhận thức, vận động và học tập trong những năm đầu đời. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng tháng sinh chỉ tạo ra khác biệt ban đầu, không thể quyết định trí thông minh hay thành công của một đứa trẻ.
Vì sao trẻ sinh tháng 9 và 10 được cho là có lợi thế?
Tại một buổi khám thai, một bà mẹ tương lai từng sốt ruột đề nghị bác sĩ tính toán để em bé có thể chào đời trước ngày 1/9. Trước mong muốn này, bác sĩ chỉ nhẹ nhàng giải thích rằng sinh con không giống như bắt một chuyến tàu, việc sớm hay muộn vài ngày không thể quyết định chỉ số IQ của trẻ.
Câu chuyện trên phản ánh tâm lý khá phổ biến của nhiều phụ huynh khi tìm hiểu về mối liên hệ giữa tháng sinh và sự phát triển trí tuệ. Một số nghiên cứu từng chỉ ra rằng trẻ sinh vào những thời điểm nhất định trong năm có thể sở hữu một vài lợi thế trong quá trình phát triển ban đầu, từ đó khiến không ít cha mẹ quan tâm đến "hiệu ứng tháng sinh".
Theo một nghiên cứu kéo dài 7 năm của Đại học Harvard trên 12.000 trẻ em, nhóm trẻ sinh vào tháng 9 và 10 thường đạt kết quả cao hơn trong một số bài kiểm tra nhận thức, có phản ứng nhanh hơn và thể hiện tốt ở các kỹ năng như đọc và toán học. Tại Trung Quốc, thống kê từ một số trường đại học hàng đầu như Thanh Hoa, Phúc Đán và Chiết Giang cũng được cho là ghi nhận tỷ lệ sinh viên sinh vào tháng 9 và 10 cao hơn mức trung bình khoảng 18%.
Trẻ sinh tháng 9 và 10 có thể hưởng lợi từ thời điểm phát triển vận động
Một trong những cách lý giải được đưa ra liên quan đến thời điểm trẻ bắt đầu tập bò. Với những em bé sinh vào tháng 9 và 10, giai đoạn bắt đầu bò thường rơi vào khoảng tháng 5 hoặc tháng 6 năm sau, khi thời tiết đã ấm hơn. Trẻ có điều kiện vận động thoải mái, không bị hạn chế quá nhiều bởi quần áo dày như những em bé trải qua giai đoạn này vào mùa đông.
Theo nghiên cứu được đề cập, mỗi 100 giờ tập bò thêm có thể giúp vùng hippocampus, khu vực đóng vai trò quan trọng đối với khả năng ghi nhớ của não, phát triển hơn 3%. Điều này được dùng để lý giải một phần cho mối liên hệ giữa thời điểm sinh, điều kiện vận động và sự phát triển nhận thức ở trẻ nhỏ.
Hiệu ứng "tuổi tương đối" cũng tạo ra khác biệt khi trẻ đi học
Bên cạnh yếu tố vận động, một nguyên nhân khác được nhắc đến là "hiệu ứng tuổi tương đối". Trẻ sinh vào tháng 9 và 10 thường nằm trong nhóm lớn tuổi hơn trong cùng một lớp nếu thời điểm nhập học được tính theo mốc sinh nhất định.
Chỉ vài tháng chênh lệch cũng có thể tạo ra khác biệt đáng kể ở trẻ nhỏ. Một em bé lớn hơn vài tháng có thể có lợi thế nhất định về khả năng tập trung, ngôn ngữ, vận động và kỹ năng học tập so với bạn cùng lớp nhỏ tuổi hơn.
Trong một lớp tiểu học được đề cập trong nghiên cứu, giáo viên cho biết trong nhóm 5 học sinh có thành tích tốt nhất, có tới 3 em sinh sau tháng 9. Tuy nhiên, đây chỉ là một quan sát và không đồng nghĩa mọi trẻ sinh tháng 9, 10 đều chắc chắn học giỏi hơn những trẻ sinh vào các tháng khác.
Ánh sáng mặt trời cũng được xem là một yếu tố có lợi cho sự phát triển
Một cách giải thích khác liên quan đến điều kiện ánh sáng trong giai đoạn cuối thai kỳ và những tháng đầu sau sinh. Trẻ sinh vào tháng 9 và 10 có giai đoạn phát triển não bộ quan trọng, từ cuối thai kỳ đến khoảng 6 tháng tuổi, trùng với thời điểm mùa xuân và mùa hè ở một số khu vực.
Trong giai đoạn này, trẻ có thể tiếp xúc với nhiều ánh sáng tự nhiên hơn. Nghiên cứu được dẫn lại từ Trường Y Harvard cho rằng mức vitamin D của những em bé sinh vào mùa xuân và mùa hè cao hơn khoảng 40% so với nhóm sinh vào mùa đông. Một mức tăng 10 ng/mL vitamin D được cho là có thể liên quan đến mức tăng khoảng 1,7 điểm IQ.
Tuy nhiên, những yếu tố này không nên được hiểu theo nghĩa chỉ cần sinh đúng tháng là trẻ sẽ thông minh hơn. Sự phát triển trí não chịu ảnh hưởng đồng thời bởi di truyền, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động, môi trường sống và cách cha mẹ tương tác với trẻ.
Đừng biến "hiệu ứng tháng sinh" thành áp lực cho cha mẹ
Việc biết trẻ sinh vào tháng nào có thể có một số lợi thế nhất định không có nghĩa những em bé sinh từ tháng 11 đến tháng 8 năm sau sẽ "thua từ vạch xuất phát". Cha mẹ hoàn toàn có thể tạo ra môi trường thuận lợi để hỗ trợ sự phát triển của con ngay từ những năm đầu đời.
Kích thích các giác quan: Không gian sinh hoạt của trẻ có thể được thiết kế để tạo ra nhiều trải nghiệm cảm giác khác nhau, chẳng hạn sử dụng chất liệu vải đa dạng, gương hoặc những nguồn sáng thay đổi phù hợp. Những trải nghiệm này giúp trẻ quan sát, khám phá và hình thành nhận thức về môi trường xung quanh.
Khuyến khích vận động: Những hoạt động như tập bò, leo cầu trượt, chạy nhảy hay nhảy dây không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất mà còn hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng, phối hợp vận động và kích hoạt các vùng não liên quan đến vận động.
Hình thành thói quen đọc sách: Đọc sách cùng trẻ từ sớm được cho là có tác động tích cực đến quá trình hình thành các kết nối thần kinh. Nghiên cứu được bài viết đề cập cho rằng mỗi 100 giờ đọc sách có thể giúp mật độ chất trắng trong não tăng 5%.
Ba quan niệm cha mẹ nên tránh khi muốn con thông minh
Cho rằng học chữ càng sớm càng tốt: Trẻ biết đọc, biết viết sớm chưa chắc đồng nghĩa với việc có năng lực tư duy vượt trội. Nếu quá tập trung vào việc học chữ mà bỏ qua khả năng tưởng tượng, sáng tạo và vui chơi, trẻ thậm chí có thể hình thành tâm lý chán học.
Bổ sung canxi quá mức: Thay vì tự ý cho trẻ sử dụng quá nhiều sản phẩm bổ sung, cha mẹ nên chú trọng chế độ dinh dưỡng cân bằng, vận động và thời gian hoạt động ngoài trời phù hợp. Ánh nắng, không khí và vận động được xem là những yếu tố quan trọng hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.
Quá ám ảnh về "vạch xuất phát": Việc cố gắng lựa chọn một "giờ vàng" hay tháng sinh được cho là lý tưởng có thể vô tình tạo thêm áp lực cho cha mẹ. Điều quan trọng hơn là dành thời gian chất lượng cho con, khuyến khích trẻ khi gặp thất bại và kiên nhẫn đồng hành trong quá trình trưởng thành.
Tháng sinh không quyết định tương lai của một đứa trẻ
Tháng sinh có thể tạo ra một vài khác biệt nhất định trong giai đoạn đầu đời, nhưng không phải yếu tố quyết định trí thông minh hay thành công lâu dài của trẻ. Những lợi thế ban đầu hoàn toàn có thể thay đổi khi trẻ lớn lên và chịu tác động từ môi trường giáo dục, gia đình, dinh dưỡng, trải nghiệm xã hội cũng như sự nỗ lực của chính mình.
Một người cha từng chia sẻ rằng con trai ông sinh vào tháng 11 nhưng gia đình duy trì thói quen dành thời gian mỗi tối để cùng con "ngắm sao", kể những câu chuyện tưởng tượng về các chòm sao trên trần nhà. Theo ông, hoạt động đơn giản này giúp con dần phát triển khả năng quan sát và tư duy sáng tạo.
Vì vậy, thay vì quá chú trọng việc con sinh vào tháng nào, cha mẹ nên tập trung xây dựng một môi trường đủ an toàn, giàu trải nghiệm và khuyến khích trẻ khám phá. Hành trình trưởng thành không phải cuộc đua quyết định ngay từ ngày xuất phát; điều quan trọng hơn là trẻ được trao cơ hội phát triển và học cách tự mình tiến về phía trước.
Hoa Ly
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 18/08/2026 | 10:33)
