KINH NGẠC: Người phụ nữ kiếm hơn 18.841 tỷ đồng/năm nhờ kinh doanh phế liệu
Khởi nghiệp trong hoàn cảnh gần như không có vốn, Marsha Serlin từng chỉ có 200 USD và phải thuê xe tải để bắt đầu công việc. Nhiều thập kỷ sau, doanh nghiệp phế liệu do bà gây dựng đạt doanh thu khoảng 725 triệu USD/năm (hơn 18.841 tỷ đồng).
Marsha Serlin hiện là CEO của United Scrap Metal, doanh nghiệp tái chế phế liệu công nghiệp lớn tại Mỹ, đạt doanh thu khoảng 725 triệu USD mỗi năm. Ít ai biết rằng để xây dựng được công ty như hiện nay, bà từng bắt đầu từ hoàn cảnh gần như không còn gì trong tay.
Khởi nghiệp giữa lúc cuộc sống bế tắc
Hơn 40 năm trước, Serlin đối mặt với hàng loạt khó khăn khi cuộc hôn nhân tan vỡ. Chiếc ô tô bị thu hồi, căn nhà có nguy cơ bị siết nợ, trong khi bà phải tìm cách chăm lo cho 2 người con nhỏ và giữ lại nơi ở cho gia đình.
Để có thu nhập, Serlin từng thử sức với việc bán quần áo và bảo hiểm. Tuy nhiên, bà sớm nhận ra những công việc này không đủ khả năng giúp mình trang trải cuộc sống. Áp lực tài chính càng lớn khi bà phát hiện khoản nợ thuế lên tới 250.000 USD.
Trong lúc ngay cả những hóa đơn sinh hoạt cũng trở thành gánh nặng, Serlin nhớ đến Ray Ebbinger, một khách hàng cũ từng thuê bà chăm sóc cây cảnh. Ebbinger sống tại một khu căn hộ cao cấp nhưng thường xuyên ở nhà vào giờ làm việc.
Serlin gọi điện hỏi ông về công việc. Khi biết Ebbinger đang kinh doanh phế liệu, bà lập tức đề nghị: “Hãy dạy tôi mọi thứ ông biết trong 24 giờ.” Ebbinger đồng ý.
Lần đầu đến bãi phế liệu, Serlin vẫn mặc một chiếc váy mùa hè cùng đôi giày cao gót. Không gian trước mắt bà hoàn toàn khác biệt với những gì từng trải qua: nền đất đầy dầu mỡ, các khối kim loại nặng nằm ngổn ngang và môi trường lao động xa lạ.
Ebbinger cũng không hiểu vì sao Serlin lại muốn bước chân vào lĩnh vực này. Ông cho biết một người làm tốt có thể kiếm khoảng 300 USD/ngày. Với Serlin, khi ấy đang cần tiền gấp, mức thu nhập này đủ để bà quyết định thử sức.
Bắt đầu với 200 USD và 16 giờ làm việc mỗi ngày
Năm 1978, Serlin chính thức khởi nghiệp với 200 USD tiền mặt (hơn 5 triệu đồng). Để có phương tiện làm việc, bà thuê một chiếc xe tải và thanh toán bằng thẻ tín dụng Sears.
Không có nhà xưởng, nhân viên hay nguồn vốn đáng kể, Serlin tự mình tìm kiếm nguồn hàng. Bà đi khắp các con hẻm, lần lượt gõ cửa từng nhà máy để tìm phế liệu. Lịch làm việc kéo dài 16 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần. Trong thời gian đó, chị gái Serlin thu xếp một người giúp việc ở cùng các con của bà, giúp Serlin có thể dành phần lớn thời gian cho công việc.
Cơ hội quan trọng đầu tiên xuất hiện sau một năm. Một trận bão tuyết lớn xảy ra tại Illinois khiến hoạt động đường sắt đình trệ, giao thông đường phố chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Serlin được biết một nhà máy đóng hộp của Del Monte Foods đang có lượng phế liệu chất đống tại các lối đi.
Nếu số phế liệu không được xử lý nhanh chóng, hoạt động của nhà máy có nguy cơ bị đình trệ. Serlin liên hệ với Del Monte và thuyết phục công ty cho mình cơ hội.
Cùng anh trai, bà nhanh chóng dọn sạch số phế liệu, giúp nhà máy tránh nguy cơ phải đóng cửa. Sau đó, Serlin nhận được hợp đồng dài hạn đầu tiên. Đây cũng trở thành nền móng cho quá trình phát triển của United Scrap Metal.
Ngành phế liệu vốn có sự áp đảo của nam giới, vì vậy Serlin phải đối mặt với không ít hoài nghi. Bà trực tiếp chất những khối kim loại méo mó lên xe tải, tự lái xe và đảm nhận những công việc nặng nhọc mà nhiều người cho rằng phụ nữ khó có thể theo đuổi lâu dài.
“Một số người đàn ông trong ngành đã đánh giá thấp tôi”, Serlin nhớ lại. Họ tin rằng bà sẽ bỏ cuộc chỉ sau 3 tháng. Khi Serlin tiếp tục làm việc được 6 tháng, những người này cho rằng có lẽ bà sẽ trụ được một năm. Tuy nhiên, bà vẫn kiên trì với công việc.
Những công việc nặng nhọc khiến cơ thể Serlin thường xuyên xuất hiện các vết bầm tím và đau nhức. Có lần, sau khi kết thúc một ngày làm việc, bà lái xe đến một cửa hàng đồ ăn nhanh để mua nước.
Nhân viên tại đây tỏ ra kinh ngạc khi nhìn thấy bà và hỏi liệu có cần gọi cảnh sát hay không. Lúc đó, Serlin mới nhận thấy quần áo của mình đã rách, phủ đầy bụi bẩn và trên người có những vết xước.
“Có ai làm bà bị thương sao?”, người nhân viên hỏi.
“Ồ, không. Tôi chỉ đang làm việc thôi”, bà đáp.
Từ ngôi nhà chất đầy phế liệu đến doanh nghiệp hơn 700 nhân viên
Trong những ngày đầu thành lập, chính căn nhà của Serlin được sử dụng làm trụ sở công ty. Sau đó không lâu, cả gara và nhà riêng cũng dần bị lấp đầy bởi những thùng chứa nhôm, đồng và thép không gỉ.
Năm 1981, Serlin mua một tòa nhà nhỏ đã xuống cấp ở Cicero, vùng ngoại ô Chicago, để đặt trụ sở United Scrap Metal. Từ đây, hoạt động kinh doanh bắt đầu mở rộng đều đặn. Mỗi khi có thêm nguồn tiền, Serlin lại tiếp tục mua những khu đất phía sau văn phòng, nâng cấp máy móc và tuyển thêm nhân viên.
Đến năm 2009, United Scrap Metal có khoảng 200 lao động. Công ty cũng duy trì tỷ lệ nhân viên gắn bó tương đối cao so với mặt bằng ngành. Benito Rosales, một trong những nhân viên hiện tại, chính là người đầu tiên Serlin tuyển dụng. Trong quá trình làm việc, Rosales còn giới thiệu khoảng 30 người thân vào công ty.
Thời điểm đó, doanh nghiệp mỗi năm xử lý khoảng 140.000 tấn thép và 100 triệu pound các loại vật liệu khác, mang về 215 triệu USD (hơn 5.587 tỷ đồng) doanh thu.
Đến năm 2025, United Scrap Metal đã mở rộng lên 10 cơ sở tại 9 bang của Mỹ, sở hữu hơn 700 nhân viên và đạt doanh thu khoảng 725 triệu USD/năm (hơn 18.841 tỷ đồng).
Theo Serlin, việc giữ chân người lao động có liên quan đến cách công ty tuyển dụng cũng như chính sách phúc lợi. Đáng chú ý, toàn bộ nhân viên mới đều phải trải qua thời gian làm việc trực tiếp tại bãi phế liệu, bao gồm cả những người sau này chuyển sang làm việc tại văn phòng. Serlin cho rằng người lao động cần hiểu vật liệu xuất phát từ đâu và được xử lý như thế nào trước khi đảm nhận các vị trí công việc khác.
Con trai bà, Brad Serlin, hiện giữ vị trí đứng thứ hai tại United Scrap Metal. Tuy nhiên, trước khi bước vào bộ máy quản lý, Brad cũng phải bắt đầu từ công việc của một lao động tại bãi phế liệu. Anh mất khoảng 20 năm để từng bước đảm nhiệm các vị trí cao hơn. Trong 5 năm đầu tiên, mẹ anh thậm chí không bố trí cho con trai một chiếc bàn làm việc riêng.
Vì vậy, mối quan hệ giữa hai mẹ con đôi lúc giống một cuộc tranh luận trong gia đình hơn là mối quan hệ giữa CEO và cấp dưới. Có những ngày Brad cho rằng mình mới là người đưa ra quyết định, còn Serlin lại nghĩ ngược lại. Hai người cũng thường xuyên bất đồng trong các quyết định kinh doanh.
Dù vậy, những tranh luận này không làm thay đổi vị trí của Brad tại doanh nghiệp. Sau nhiều năm bắt đầu từ vị trí thấp nhất, anh đã chứng minh được năng lực của mình.
Khi Serlin bước chân vào ngành phế liệu, điều bà hướng tới chỉ là kiếm đủ tiền nuôi hai con và giữ lại căn nhà. Sau nhiều thập kỷ, United Scrap Metal đã trở thành một trong những doanh nghiệp tái chế phế liệu công nghiệp lớn tại Mỹ. Với Serlin, giá trị của thành công không chỉ được đo bằng những con số.
“Tôi chưa bao giờ nhìn vào nơi mình bắt đầu, bởi điều quan trọng luôn là nơi bạn sẽ đi đến”, bà chia sẻ.
Tác giả: Phạm Thu Phương
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 15/09/2026 | 08:28)
