Cảnh báo vi phạm pháp luật thông qua tài khoản ngân hàng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân
Bộ Công an cảnh báo vi phạm pháp luật thông qua tài khoản ngân hàng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân.
Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an, cùng với tốc độ hiện đại hóa công nghệ, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đang phát triển mạnh, kéo theo yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm an toàn tài chính, ngân hàng.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản ngân hàng đã đạt gần 90%. Tuy nhiên, việc lợi dụng tài khoản ngân hàng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật vẫn diễn biến phức tạp, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Thanh toán không dùng tiền mặt phát triển nhanh
Theo thông tin từ NHNN, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam hiện đã đạt mức tương đương 28 lần GDP. Số lượng giao dịch không dùng tiền mặt tăng trên 37,9%, trong khi giá trị giao dịch tăng trên 14,2%.
Trong tổng số hơn 232 triệu tài khoản khách hàng trên hệ thống ngân hàng, đã có trên 154 triệu tài khoản cá nhân và 1,94 triệu tài khoản tổ chức thực hiện sinh trắc học.
Những kết quả này cho thấy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn. Đáng chú ý, số vụ lừa đảo qua tài khoản ngân hàng đã giảm trên 50% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hệ thống tài chính - ngân hàng vẫn tiềm ẩn những nguy cơ bị lợi dụng cho các hoạt động vi phạm pháp luật.
Tài khoản ngân hàng bị lợi dụng cho nhiều loại tội phạm
Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an, trên thế giới cũng như tại Việt Nam, tình trạng lợi dụng tài khoản ngân hàng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật đang diễn ra với quy mô ngày càng lớn.
Phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, có tổ chức và thậm chí mang tính xuyên biên giới. Những hoạt động này có thể gây thiệt hại lên tới hàng ngàn tỷ USD, trong khi việc thu hồi tài sản gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về tài sản, các quốc gia còn phải dành nguồn lực rất lớn, lên tới hàng trăm tỷ USD, để hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin, tăng cường các biện pháp phòng ngừa và khắc phục hậu quả từ những hoạt động vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Đáng chú ý, Bộ Công an cho biết dưới sức ép của một số quốc gia, Campuchia thời gian qua đã tổ chức bóc gỡ, triệt phá nhiều tổ chức lừa đảo quốc tế. Sau đó, một số tổ chức có xu hướng dịch chuyển hoạt động sang Việt Nam.
Một số cá nhân người Việt Nam sau thời gian làm việc cho các tổ chức lừa đảo quốc tế cũng trở về nước, trực tiếp mua sắm trang thiết bị, tuyển dụng, lôi kéo hoặc ép buộc người khác tham gia, từ đó thiết lập các đường dây hoạt động lừa đảo.
Những hoạt động này không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người dân trong nước mà còn có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh, uy tín của Việt Nam cũng như hệ thống tài chính, ngân hàng Việt Nam trong quan hệ quốc tế.
Công nghệ số khiến dòng tiền luân chuyển với tốc độ cao
Trong bối cảnh internet và công nghệ số phát triển trên phạm vi toàn cầu, việc sử dụng tài khoản ngân hàng để phục vụ các hoạt động phạm tội ngày càng trở nên phức tạp.
Theo Bộ Công an, tính chất không biên giới của Mobile Banking, Internet Banking, các ứng dụng ngân hàng số, ví điện tử và các sàn giao dịch tiền kỹ thuật số tạo điều kiện để các dòng tiền được luân chuyển nhanh chóng và trên phạm vi rộng.
Các đối tượng có thể lợi dụng những kẽ hở về bảo mật, tính ẩn danh tương đối của cá nhân trên không gian mạng để che giấu tung tích, xâm nhập từ xa, chiếm quyền điều hành tài khoản hoặc chiếm đoạt tài sản của khách hàng.
Một số thủ đoạn còn liên quan đến việc tống tiền cá nhân, tổ chức hoặc sử dụng tính năng tự động trích tiền từ tài khoản để nhanh chóng chuyển tiếp dòng tiền ngay sau khi tiền được chuyển vào.
Các hành vi vi phạm pháp luật phổ biến thông qua tài khoản ngân hàng có thể liên quan đến nhiều loại tội phạm như lừa đảo, trốn thuế, đánh bạc, chuyển tiền trái phép, rửa tiền...
Để thực hiện những hành vi này, các đối tượng có thể sử dụng giấy tờ giả để mở tài khoản ngân hàng hoặc mua, bán, mượn, thuê tài khoản của người khác.
Ngoài ra, tài khoản cá nhân hoặc tài khoản tổ chức cũng có thể bị sử dụng làm trung gian để luân chuyển nguồn tiền bất hợp pháp hoặc hợp thức hóa các mục đích như vay vốn, phát hành trái phiếu, cổ phiếu...
Quy định về mở và sử dụng tài khoản ngày càng chặt chẽ
Theo Bộ Công an, việc mở và sử dụng tài khoản của cá nhân, tổ chức tại Việt Nam hiện được điều chỉnh bởi nhiều quy định pháp luật.
Trong đó có Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt cùng các thông tư của NHNN như Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 về mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán; Thông tư số 18/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 về hoạt động thẻ ngân hàng; Thông tư số 48/2024/TT-NHNN về áp dụng các biện pháp an toàn, bảo mật trong giao dịch thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng; Thông tư số 09/2023/TT-NHNN quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền; cùng Thông tư số 40/2024/TT-NHNN quy định về dịch vụ trung gian thanh toán.
Các hành vi vi phạm trong quá trình mở và sử dụng tài khoản có thể bị xử phạt hành chính hoặc xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ.
Về xử phạt hành chính, các hành vi vi phạm có thể được áp dụng theo Nghị định số 340/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.
Ở góc độ hình sự, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, có nhiều quy định liên quan, trong đó có Điều 291, Điều 290, Điều 174 và Điều 324.
Bộ Công an cảnh báo việc cho mượn, cho thuê tài khoản
Cục An ninh kinh tế - Bộ Công an khuyến cáo doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân trong quá trình sử dụng các dịch vụ ngân hàng.
Một trong những vấn đề đáng lưu ý là nhiều người vẫn cho rằng việc cho mượn, cho thuê hoặc bán thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng chỉ là hành vi đơn giản và bản thân họ không trực tiếp tham gia hoạt động phạm tội.
Theo Bộ Công an, đây là nhận thức sai lầm và có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Khi phát sinh giao dịch đáng ngờ, vụ việc lừa đảo, tranh chấp thanh toán hoặc giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người đứng tên tài khoản có thể phải làm việc với cơ quan chức năng để giải trình về quá trình đăng ký và sử dụng tài khoản.
Các thông tin như căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ email, dữ liệu khuôn mặt, tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản thanh toán quốc tế đều có thể trở thành căn cứ phục vụ quá trình xác minh trách nhiệm của những người có liên quan.
Đặc biệt, nếu một cá nhân biết rõ mục đích vi phạm pháp luật nhưng vẫn cung cấp thông tin, đứng tên đăng ký, kích hoạt, xác minh hoặc giao tài khoản cho người khác sử dụng, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người này có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
Có thể bị xử lý hình sự nếu biết tài khoản được sử dụng vào mục đích phạm pháp
Về căn cứ pháp lý, Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 nghiêm cấm hành vi cho mượn, cho thuê, mua bán tài khoản nhằm che giấu nguồn gốc của tiền có được từ hành vi phạm tội.
Bên cạnh đó, Nghị định số 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 143/2021/NĐ-CP, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó có các chế tài đối với hành vi cho thuê, cho mượn, mua bán tài khoản thanh toán.
Ngoài chế tài hành chính, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, cũng quy định nhiều tội danh có thể liên quan đến việc sử dụng tài khoản ngân hàng vào hoạt động phạm tội.
Trong đó có tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174; tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để chiếm đoạt tài sản theo Điều 290; và tội rửa tiền theo Điều 324.
Do đó, việc đứng tên tài khoản không đồng nghĩa với việc đương nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự nếu tài khoản bị người khác lợi dụng. Tuy nhiên, trường hợp người đứng tên biết rõ mục đích vi phạm mà vẫn chủ động cung cấp, cho mượn, cho thuê, mua bán hoặc giao quyền sử dụng tài khoản thì có thể bị xem xét trách nhiệm tùy thuộc vào hành vi cụ thể và mức độ liên quan.
Cục An ninh kinh tế - Bộ Công an vì vậy khuyến cáo người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, cho mượn, cho thuê hoặc chuyển giao tài khoản ngân hàng cho người khác sử dụng.
Việc bảo vệ tài khoản không chỉ nhằm hạn chế nguy cơ mất tài sản mà còn giúp người đứng tên tránh bị liên đới trong quá trình xác minh những giao dịch có dấu hiệu bất thường hoặc vi phạm pháp luật.
Minh Tuyến
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 8/9/2026 |15:23)
