Cảnh báo cực nguy hiểm tới những nhà đang trồng cây hoa giấy
Chỉ từ một vết xước ở khuỷu tay hay vết gai hoa giấy đâm vào bàn chân, hai người bệnh đã mắc uốn ván với diễn biến nặng, phải điều trị tích cực nhiều ngày tại Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Một trường hợp phải kiểm soát đường thở, trường hợp còn lại phải mở khí quản và thở máy do biến chứng viêm phổi.
Các bác sĩ cảnh báo, mức độ nguy hiểm của bệnh uốn ván không phụ thuộc vào kích thước vết thương. Những tổn thương da rất nhỏ nhưng bị nhiễm bẩn vẫn có thể trở thành đường vào của vi khuẩn gây bệnh nếu không được xử trí và dự phòng đúng cách.
Vết xước sau cú ngã, điều trị 25 ngày
Người bệnh đầu tiên là nam, 65 tuổi, ở Kim Sơn, Ninh Bình. Khi nhập viện, người bệnh có các biểu hiện đau họng, cứng hàm, khó nuốt, run chân tay và lơ mơ. Vết thương ở khuỷu tay phải sưng viêm, có mủ.
Theo gia đình, khoảng một tuần trước khi nhập viện, người bệnh bị ngã trong lúc đi chặt tre phía sau nhà và bị xước khuỷu tay phải. Cho rằng đây chỉ là vết thương nhẹ, gia đình tự vệ sinh và sơ cứu tại nhà, không đưa người bệnh đến cơ sở y tế để đánh giá nguy cơ uốn ván.
Chỉ khi các triệu chứng bất thường xuất hiện, gia đình mới đưa người bệnh đi khám. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định vết thương ở khuỷu tay phải là đường vào nghi ngờ của vi khuẩn uốn ván.
Trong quá trình điều trị, người bệnh xuất hiện những cơn kích thích và gồng cứng toàn thân. Các bác sĩ phải điều trị tích cực bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh và thuốc an thần. Đồng thời, người bệnh được kiểm soát đường thở, hút đờm hầu họng liên tục và nuôi dưỡng qua sonde dạ dày.
Sau 16 ngày, người bệnh mới có thể cắt thuốc an thần, ý thức dần hồi phục và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp. Sau tổng cộng 25 ngày điều trị, người bệnh đã đáp ứng khi được gọi hỏi, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát.
Sau đó, người bệnh được chuyển về Bệnh viện Đa khoa Hà Nam để tiếp tục quá trình phục hồi chức năng.
Gia đình cho biết sau nhiều ngày căng thẳng, nhìn người thân từng bước hồi phục, họ vẫn không thể nghĩ rằng một vết xước tưởng chừng đơn giản sau cú ngã lại có thể dẫn tới bệnh cảnh nghiêm trọng và quá trình điều trị kéo dài như vậy.
Gai hoa giấy đâm chân, phải mở khí quản và thở máy
Trường hợp thứ hai là người bệnh nữ, 71 tuổi, ở Lý Thường Kiệt, Ninh Bình, bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân phải. Vết thương rất nhỏ nhưng gần hai tuần sau, người bệnh bắt đầu xuất hiện tình trạng cứng hàm và những cơn co cứng cơ.
Khi đến bệnh viện, người bệnh được chẩn đoán uốn ván toàn thể và nhanh chóng được điều trị tích cực bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh, thuốc an thần, hút đờm và nuôi ăn qua sonde.
Tuy nhiên, sau 4 ngày điều trị, người bệnh xuất hiện viêm phổi, đường thở ứ đọng nhiều đờm. Trước diễn biến này, các bác sĩ chỉ định mở khí quản và hỗ trợ thở máy.
Sau 16 ngày điều trị, tình trạng người bệnh cải thiện, cai được máy thở và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp.
Theo các bác sĩ tại Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, điểm đáng lưu ý của bệnh uốn ván là mức độ nghiêm trọng không nhất thiết tương ứng với kích thước của vết thương. Những vết đâm nhỏ, vết xước hoặc vùng da bị tổn thương có tiếp xúc với đất, bụi bẩn đều có thể trở thành đường vào của vi khuẩn.
Khi độc tố uốn ván tác động lên hệ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện cứng hàm, khó nuốt, co cứng cơ và co giật. Với những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể suy hô hấp, phải mở khí quản, thở máy và điều trị trong thời gian dài.
Thực tế điều trị tại Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Hà Nội và Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho thấy, nhiều người mắc uốn ván trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng đường vào của vi khuẩn chỉ bắt đầu từ những tổn thương rất nhỏ trên da.
Việc điều trị thành công các trường hợp uốn ván diễn biến nặng, trong đó có những ca cần kiểm soát đường thở, thở máy và chăm sóc tích cực, cũng cho thấy năng lực điều trị chuyên sâu đối với bệnh truyền nhiễm đang được triển khai tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Không nên chờ đến khi cứng hàm, co giật mới đi khám
Các bác sĩ lưu ý, khi độc tố uốn ván đã gắn vào hệ thần kinh, hiện chưa có thuốc có thể loại bỏ trực tiếp độc tố này. Vì vậy, điều trị chủ yếu tập trung vào hồi sức tích cực, kiểm soát tình trạng co giật, hỗ trợ hô hấp và phòng ngừa, xử lý các biến chứng.
TS.BS Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, phụ trách Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, nhấn mạnh: “Uốn ván là bệnh nguy hiểm nhưng có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin. Người dân đừng nhìn kích thước vết thương, tình trạng chảy máu để đánh giá nguy cơ uốn ván. Sau khi bị tai nạn giao thông, tai nạn lao động, vết thương nhiễm bẩn hay kể cả khi có những vết thương da nhỏ, người dân cần xử trí vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ uốn ván cũng như chỉ định dự phòng phù hợp”.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng, khi có vết thương có nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước và xà phòng, sau đó sát khuẩn phù hợp. Đặc biệt, không nên tự ý đắp lá, thuốc nam hoặc các chất không rõ nguồn gốc lên vết thương và không khâu kín vết thương tại nhà.
Người có vết thương cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp, nhất là trong trường hợp vết thương sâu, nhiễm bẩn, do vật sắc nhọn hoặc vật bị gỉ sắt gây ra, hay có tiếp xúc với đất, bùn.
Bên cạnh xử trí vết thương, tiêm chủng là biện pháp quan trọng để chủ động phòng bệnh. Người trưởng thành cần tiêm nhắc lại vắc xin uốn ván theo khuyến cáo. Những người thường xuyên làm việc hoặc tiếp xúc với môi trường có nguy cơ như đất, bùn, kim loại, công trường xây dựng... càng cần chú ý duy trì lịch tiêm phòng đầy đủ.
Khi xuất hiện vết thương có nguy cơ cao, người dân nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá và chỉ định dự phòng phù hợp, bao gồm tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván hoặc vắc xin khi cần thiết. Không nên đợi đến khi xuất hiện cứng hàm, co cứng cơ hoặc co giật mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 13:43, 19/09/2026)
