5 vật dụng phát tán formaldehyde trong nhà gây UT, mũi thính mấy ngửi cũng không ra
Formaldehyde có thể phát tán từ nhiều vật dụng quen thuộc trong nhà như gỗ công nghiệp, nội thất bọc nệm, rèm cửa hay thảm. Nếu vật liệu có chứa hóa chất này không được kiểm soát và xử lý phù hợp, quá trình phát thải có thể kéo dài nhiều năm.
Formaldehyde là một loại hóa chất không màu, có mùi hăng, được sử dụng phổ biến trong sản xuất vật liệu xây dựng và đồ nội thất. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), quá trình phát thải của formaldehyde có thể kéo dài từ 3-15 năm. Việc tiếp xúc với nồng độ cao có thể gây kích ứng mắt, mũi và họng, đồng thời được cảnh báo về những nguy cơ sức khỏe lâu dài, trong đó có nguy cơ ung thư.
Tuy nhiên, khả năng cảm nhận mùi formaldehyde của mỗi người là khác nhau. Vì vậy, chỉ dựa vào việc có ngửi thấy mùi hăng hay không không thể đánh giá chính xác mức độ an toàn của không khí trong nhà.
Dưới đây là 5 nhóm vật dụng và vật liệu thường được xem là nguồn phát thải formaldehyde trong không gian sống.
Sàn và đồ nội thất làm từ gỗ công nghiệp
Một trong những nguồn formaldehyde đáng chú ý trong đồ gỗ công nghiệp đến từ lớp keo được sử dụng để ép các lớp vật liệu. EPA cho biết ván dăm, gỗ dán và ván sợi mật độ trung bình (MDF) là những nguồn phát thải lớn, trong đó MDF có tỷ lệ keo urea-formaldehyde cao nhất.
Một nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc), được tiến hành trong 29 tháng, cho thấy tốc độ phát thải formaldehyde từ ván MDF có mối liên hệ với nhiệt độ và độ ẩm môi trường. Theo kết quả được nêu, lượng khí phát thải vào mùa hè có thể cao gấp 20 lần so với mùa đông.
Điều này cũng có nghĩa việc bỏ trống căn nhà trong vài tháng không đồng nghĩa formaldehyde đã được loại bỏ hoàn toàn. Khi lựa chọn nội thất, người dùng nên quan tâm đến chứng nhận và thông số về mức phát thải của vật liệu, thay vì chỉ dựa vào những cụm từ như "thân thiện môi trường".
Nội thất bọc nệm
Các loại sofa, giường, ghế hoặc đồ nội thất bọc nệm thường có phần khung, cốt bằng gỗ công nghiệp. Với những sản phẩm sử dụng vật liệu giá rẻ, lượng keo ép trong cốt gỗ có thể là một nguồn phát thải đáng lưu ý.
Theo Ban Tài nguyên Không khí California (CARB) và EPA, trong môi trường kín, khi nhiệt độ phòng tăng thêm 5,5 độ C, lượng phát thải từ cốt gỗ có thể tăng khoảng 30-50%. Vì vậy, nhiệt độ trong nhà có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát thải hóa chất từ những sản phẩm này.
Trong một số điều kiện, nồng độ hóa chất trong nhà có thể cao hơn ngoài trời từ 2-5 lần. Do đó, việc thông gió và kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm là những yếu tố cần được chú ý khi sử dụng nội thất bọc nệm.
Rèm cửa, thảm và các sản phẩm dệt may
Không chỉ đồ gỗ, một số sản phẩm dệt may dùng trong nhà cũng có thể chứa formaldehyde. Rèm cửa và thảm trải sàn có thể được xử lý bằng các loại phụ gia nhằm chống nhăn, hạn chế co rút hoặc giúp giữ màu.
Formaldehyde có khả năng hòa tan trong nước. Theo báo cáo của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), việc giặt các sản phẩm dệt may bằng nước thông thường có thể làm giảm khoảng 26-72% lượng formaldehyde tồn dư trên vải.
Vì vậy, với rèm cửa, vỏ thảm hoặc các sản phẩm dệt may mới mua, người dùng có thể giặt bằng nước trước khi đưa vào sử dụng. Đây là một biện pháp nhằm giảm lượng hóa chất tồn dư trên bề mặt vật liệu.
Keo, chất trám khe và vật liệu hoàn thiện
Một số loại keo dán, sơn, vecni và chất trám khe cũng có thể là nguồn phát tán các hợp chất hóa học trong không gian sống. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) liệt kê các nhóm vật liệu này trong số những nguồn có thể góp phần làm tăng lượng hóa chất trong nhà.
Tuy nhiên, không phải tất cả keo, sơn, vecni hay chất trám khe đều chứa formaldehyde. Các sản phẩm hoàn thiện nói chung còn có thể phát thải các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) trong quá trình khô và đóng rắn.
Khi sửa chữa hoặc hoàn thiện nhà, người dùng nên ưu tiên những vật liệu có mức phát thải thấp, đồng thời tăng cường thông gió trong quá trình thi công và sau khi sử dụng vật liệu.
Nội thất mới và những vật dụng bổ sung vào nhà
Mỗi lần đưa thêm một món đồ làm từ gỗ ép hoặc vật liệu có khả năng phát thải hóa chất vào nhà cũng đồng nghĩa với việc bổ sung thêm một nguồn phát thải mới. Theo WHO, một số vật liệu có thể tiếp tục phát tán hóa chất trong nhiều tháng sau khi được đưa vào sử dụng.
Do đó, không nên chỉ dựa vào việc đặt cây xanh trong nhà để kỳ vọng xử lý toàn bộ các chất ô nhiễm trong không khí. Tương tự, việc mặc định chỉ cần mở cửa trong 6 tháng là có thể đảm bảo an toàn cũng không phải giải pháp phù hợp cho mọi trường hợp.
Biện pháp quan trọng là kiểm soát ngay từ khâu lựa chọn vật liệu, ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng về mức phát thải, đồng thời duy trì thông gió thường xuyên. Việc giữ nhiệt độ và độ ẩm trong phòng ở mức hợp lý cũng có thể góp phần hạn chế tốc độ phát thải từ một số vật liệu.
Với những căn nhà mới hoàn thiện hoặc có nhiều đồ nội thất mới, việc tăng cường trao đổi không khí và lựa chọn vật liệu có mức phát thải thấp vẫn là những biện pháp thực tế cần được chú trọng thay vì chỉ dựa vào mùi để đánh giá mức độ an toàn.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 14:14, 18/09/2026)
