Tử tù bị giám sát trong buồng biệt giam như thế nào?
Việc một tử tù sau nhiều năm vẫn chưa thi hành án tử hình khiến nhiều người quan tâm và các chuyên gia pháp lý cho rằng có rất nhiều vấn đề liên quan.
Vì sao một số tử tù chủ động xin được thi hành án sớm?
Dưới góc độ tâm lý, việc một số người bị kết án tử hình chủ động viết đơn xin thi hành án sớm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có áp lực tinh thần do thời gian chờ đợi kéo dài, môi trường biệt giam cô lập, sự tuyệt vọng khi không còn cơ hội được giảm án và mong muốn gia đình sớm ổn định cuộc sống.
1. Áp lực tâm lý khi phải chờ đợi trong thời gian dài
Từ thời điểm bản án tử hình có hiệu lực đến khi án được thi hành, người bị kết án có thể phải trải qua một khoảng thời gian kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tùy thuộc vào quá trình xem xét và các thủ tục pháp lý liên quan, trong đó có việc xem xét đơn xin ân giảm.
Sự chờ đợi trong tình trạng không biết chính xác thời điểm thi hành án có thể tạo ra áp lực tâm lý lớn. Việc thường xuyên đối diện với nỗi lo về ngày cuối cùng của cuộc đời khiến một số người rơi vào trạng thái căng thẳng, bất an và suy sụp tinh thần. Với họ, sự bất định kéo dài đôi khi trở thành gánh nặng khó vượt qua.
2. Môi trường biệt giam gây cảm giác cô lập
Theo Thông tư quy định việc quản lý, giam giữ người bị kết án tử hình có hiệu lực từ 20/8/2012, trại tạm giam phải tổ chức khu vực riêng để giam người bị kết án tử hình và phải có biển ghi rõ là khu giam người bị kết án tử hình. Buồng giam người bị kết án tử hình phải được xây dựng kiên cố (theo mẫu thống nhất của Bộ Công an), bảo đảm đủ ánh sáng, có cùm chân...
Khu vực, buồng giam phải được trang bị phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ để theo dõi, giám sát nghiêm ngặt, chặt chẽ 24/24h. Mọi sinh hoạt của người bị kết án tử hình được thực hiện trong buồng giam.
Trường hợp người bị kết án tử hình có biểu hiện tự sát, chống phá, trốn khỏi nơi giam hoặc có hành vi nguy hiểm khác thì có thể bị cùm một chân cả ngày, đêm (24/24h). Mỗi tuần được đổi chân cùm ít nhất một lần. Mỗi ngày được mở cùm chân một lần, mỗi lần không quá 15 phút để người bị kết án tử hình làm vệ sinh cá nhân.
Hàng ngày, cán bộ quản giáo phải kiểm tra người và buồng giam; kiểm tra suốt, móng cùm người bị kết án tử hình để kịp thời phát hiện, thu giữ những vật cấm đưa vào.
Khi mở cửa buồng giam, mở cùm chân, cán bộ quản giáo phải trực tiếp mở và đóng khoá. Việc kiểm tra người, buồng giam, suốt, móng cùm chân, mở - đóng cửa buồng giam, tình trạng sức khỏe, biểu hiện tâm lý... đều phải ghi vào sổ theo dõi.
Khi những ngày tháng trong trại giam lặp lại đơn điệu, không có nhiều cơ hội giao tiếp hay thay đổi môi trường sống, áp lực tinh thần có thể càng gia tăng. Trong hoàn cảnh đó, một số người có thể nảy sinh suy nghĩ muốn chấm dứt quãng thời gian chờ đợi kéo dài, dù quyết định này không phản ánh trải nghiệm tâm lý của tất cả những người đang chờ thi hành án.
Điều kiện sinh hoạt trong khu vực dành cho người bị kết án tử hình có thể hạn chế đáng kể sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Việc sống trong không gian biệt lập, ít giao tiếp và chịu sự quản lý nghiêm ngặt khiến một số người cảm thấy cô đơn, tù túng.
3. Tuyệt vọng khi không còn hy vọng thay đổi bản án
Một nguyên nhân khác có thể xuất phát từ việc người bị kết án nhận thức rằng các cơ hội pháp lý để thay đổi hình phạt gần như không còn. Khi hy vọng được giảm án hoặc được xem xét lại bản án dần khép lại, một số người có thể rơi vào trạng thái buông xuôi, chấp nhận số phận.
Trường hợp Nguyễn Hải Dương, người chủ mưu vụ án khiến 6 người trong một gia đình ở Bình Phước thiệt mạng năm 2015, thường được nhắc đến khi đề cập đến hiện tượng tử tù xin thi hành án sớm. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa những thông tin đã được cơ quan chức năng xác nhận và các nhận định về trạng thái tâm lý cá nhân, bởi động cơ thực sự của mỗi người không thể chỉ được kết luận từ hành động nộp đơn.
4. Mong muốn giảm áp lực cho người thân
Bên cạnh những yếu tố liên quan đến tâm lý cá nhân, một số người có thể cho rằng việc kéo dài thời gian chờ thi hành án khiến gia đình tiếp tục sống trong đau khổ, lo lắng và chịu áp lực từ dư luận xã hội.
Từ suy nghĩ đó, họ có thể mong muốn quá trình tố tụng sớm đi đến hồi kết để người thân không phải tiếp tục sống trong trạng thái chờ đợi. Dù vậy, đây chỉ là một khả năng trong số nhiều động cơ khác nhau, không thể áp dụng cho mọi trường hợp.
Nhìn chung, việc người bị kết án tử hình xin thi hành án sớm là vấn đề phức tạp, chịu tác động của hoàn cảnh pháp lý, điều kiện giam giữ và trạng thái tâm lý cá nhân. Muốn lý giải chính xác từng trường hợp cần dựa trên thông tin đã được xác minh, thay vì mặc định rằng tất cả đều xuất phát từ sự chán sống, tuyệt vọng hoặc mong muốn giải thoát cho gia đình.
Mai Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 09/10/2026 | 09:02)
