1 loại đồ uống "phá gan" nhanh hơn ăn thịt mỡ, nhiều người không ngờ vì quá quen
Nhiều người cho rằng chỉ cần hạn chế rượu bia và các món nhiều dầu mỡ là có thể bảo vệ gan. Tuy nhiên, một số loại đồ uống chứa nhiều đường, đặc biệt là nước ngọt có ga, cũng có thể làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể, từ đó liên quan đến nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.
Đáng chú ý, việc uống đồ uống có đường thường xuyên có thể xảy ra ngay cả ở những người không ăn quá nhiều hoặc vẫn duy trì thói quen vận động. Đây là lý do các chuyên gia dinh dưỡng và y tế thường khuyến cáo kiểm soát lượng đường từ đồ uống bên cạnh việc chú ý đến thực phẩm trong khẩu phần hàng ngày.
Fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan
Theo bác sĩ phẫu thuật Yang Zhijun (Đài Loan, Trung Quốc), một trong những vấn đề cần lưu ý ở nước ngọt và nhiều loại đồ uống có đường là fructose. Loại đường này có trong nước ngọt, siro ngô hàm lượng fructose cao và nhiều sản phẩm đồ uống đóng chai.
Bác sĩ Yang giải thích: "Khác với glucose có thể được nhiều mô trong cơ thể sử dụng, fructose gần như được chuyển thẳng về gan để xử lý. Khi bạn uống một lon nước ngọt, gan phải tiếp nhận một lượng lớn fructose trong thời gian ngắn. Nếu quá tải, gan sẽ chuyển phần dư thành chất béo và tích trữ ngay trong tế bào gan. Đây chính là cơ chế hình thành gan nhiễm mỡ không do rượu".
Theo nội dung được dẫn lại, nhiều nghiên cứu quốc tế trong những năm qua ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ đồ uống có đường với tình trạng gia tăng mỡ nội tạng và mỡ gan. Điều này cho thấy việc chỉ kiểm soát lượng thức ăn nhưng bỏ qua lượng đường từ đồ uống có thể chưa đủ để kiểm soát nguy cơ chuyển hóa.
Một trong những vấn đề của đồ uống có đường là chúng có thể cung cấp lượng năng lượng đáng kể nhưng không tạo cảm giác no tương ứng như thực phẩm rắn. Vì vậy, người uống có thể tiếp tục ăn uống bình thường sau đó, khiến tổng lượng năng lượng nạp vào tăng lên.
Không chỉ nước ngọt có ga
Fructose và đường bổ sung không chỉ xuất hiện trong nước ngọt có ga. Trà sữa, cà phê pha siro, nước tăng lực và nhiều loại nước ép đóng chai cũng có thể chứa lượng đường đáng kể.
Khi lượng đường được bổ sung thường xuyên, đặc biệt trong bối cảnh tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể, nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ có thể tăng lên.
Theo nội dung được dẫn từ bác sĩ Yang, fructose cũng có thể thúc đẩy quá trình tạo triglyceride tại gan. Khi lượng mỡ tích tụ kéo dài, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể đi kèm các rối loạn chuyển hóa và phản ứng viêm, từ đó làm tăng nguy cơ tiến triển thành các bệnh lý gan nghiêm trọng hơn ở một số người.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả mọi người. Chế độ ăn tổng thể, cân nặng, mức độ vận động, tình trạng chuyển hóa và nhiều yếu tố sức khỏe khác đều có thể tác động đến nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
Một quan niệm phổ biến là chỉ cần ăn ít hơn và tập thể dục là có thể giải quyết tình trạng tích mỡ trong gan. Vận động và kiểm soát cân nặng thực tế có vai trò quan trọng trong cải thiện sức khỏe chuyển hóa, nhưng việc tiếp tục duy trì thói quen uống nhiều đồ uống có đường vẫn có thể làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào mỗi ngày.
Giảm đồ uống có đường để hỗ trợ bảo vệ gan
Muốn giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa, việc hạn chế nước ngọt có ga là chưa đủ nếu vẫn thường xuyên sử dụng các loại đồ uống có đường khác.
Thay vì uống nước ngọt, trà sữa, cà phê pha nhiều siro hay nước tăng lực hàng ngày, có thể ưu tiên nước lọc, trà không đường hoặc cà phê không thêm đường. Những đồ uống có đường nên được sử dụng ở mức hạn chế thay vì trở thành lựa chọn hàng ngày.
Bên cạnh đó, chế độ ăn cân bằng và duy trì vận động thường xuyên vẫn là những yếu tố quan trọng. Có thể tăng cường rau xanh, lựa chọn nguồn protein phù hợp, hạn chế tinh bột tinh chế và tránh nạp quá nhiều năng lượng trong một bữa ăn.
Duy trì hoạt động thể chất đều đặn cũng giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát mỡ nội tạng. Theo khuyến nghị phổ biến, người trưởng thành nên hướng tới ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần.
Như vậy, thay vì chỉ tập trung tránh thịt mỡ hoặc rượu bia, việc kiểm soát lượng đường từ đồ uống cũng là một phần đáng chú ý trong chế độ ăn uống nhằm bảo vệ sức khỏe chuyển hóa và lá gan.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 09:07, 02/10/2026)
