Một hành động quen thuộc với con dịp Tết có thể khiến phụ huynh bị phạt tới 30 triệu đồng, cần đặc biệt lưu ý
Cha mẹ giữ tiền lì xì của con liệu chỉ là “giữ hộ cho an tâm”, hay trong một số trường hợp lại có thể phát sinh vấn đề pháp lý mà không phải ai cũng ngờ tới?
Báo Văn Hóa đưa tin với tiêu đề: "Một hành động quen thuộc với con dịp Tết có thể khiến phụ huynh bị phạt tới 30 triệu đồng, cần đặc biệt lưu ý", nội dung được đăng tải như sau:
Cha mẹ có được giữ tiền lì xì của con?
Để biết, cha mẹ giữ hộ tiền lì xì của con nhưng không trả có bị phạt không thì trước hết cần xem xét cha mẹ có được giữ tiền lì xì của con không.
Tiền lì xì của con là tiền do con được họ hàng, người thân… lì xì mỗi dịp Tết đến xuân về với mong muốn gửi đến con những lời chúc, sự kỳ vọng tốt đẹp nhất cho năm sau đó.
Theo quy định tại Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình thì cha mẹ được giữ tiền lì xì của con .
Đồng thời, căn cứ khoản 1 Điều 75 Luật Hôn nhân và Gia đình, tài sản riêng của con gồm tài sản do con được tặng cho riêng… nên tiền lì xì của con trong ngày Tết được coi là tài sản riêng của con.
Việc cha mẹ giữ hộ tiền lì xì được hiểu là cha mẹ quản lý tiền lì xì của con nhưng không đem số tiền này vào sử dụng. Do đó, mặc dù con được quyền có tài sản riêng nhưng để xem xét, cha mẹ có được giữ tiền lì xì của con không thì cần căn cứ vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố về tuổi và năng lực hành vi dân sự.
Quản lý tài sản riêng của con được quy định tại Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha mẹ được giữ tiền lì xì cho con trong các trường hợp sau đây:
- Được con từ đủ 15 tuổi trở lên nhờ cha mẹ quản lý hộ số tiền lì xì được nhận trong ngày Tết.
- Tiền lì xì của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự. Tuy nhiên, khi con đủ 15 tuổi hoặc khi con khôi phục lại năng lực hành vi dân sự đầy đủ thì cha mẹ phải giao lại tiền lì xì cho con trừ trường hợp có thoả thuận khác giữa cha mẹ và con.
Đặc biệt, có ba trường hợp, cha mẹ không được quản lý, giữ tiền lì xì của con :
- Con do người khác giám hộ.
- Người tặng lì xì chỉ định người khác giữ tiền lì xì của con. Tuy nhiên, thực tế thì không có người tặng lì xì nào sẽ can thiệp vào vấn đề này.
- Trường hợp khác. Trong đó, có thể kể đến khi con trên 18 tuổi, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự thì tài sản của con sẽ do con tự quản lý và định đoạt trừ trường hợp nhờ cha mẹ giữ hộ.
Trong thực tế, thường chỉ có 02 trường hợp tiền lì xì của con sẽ do người khác quản lý mà không phải cha mẹ là khi con được người khác không phải cha mẹ giám hộ và khi con trên 15 tuổi mà không nhờ cha mẹ giữ giùm tiền lì xì.
Như vậy, cha mẹ chỉ được giữ tiền lì xì của con nếu con dưới 15 tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự hoặc được con trên 15 tuổi nhờ giữ hộ .
Cha mẹ giữ hộ tiền lì xì của con nhưng không trả có bị phạt?
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, cha mẹ được quyền giữ tiền lì xì của con khi được con nhờ (con từ đủ 15 tuổi trở lên) hoặc khi con chưa đủ 15 tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
Tuy nhiên, nếu không có thoả thuận khác thì khi con đã đủ 15 tuổi hoặc đã khôi phục năng lực hành vi dân sự đầy đủ, cha mẹ phải trao lại tiền lì xì (tài sản riêng của con) cho con.
Trong trường hợp cha mẹ cố tình không trao lại cho con và có dấu hiệu của việc chiếm đoạt tài sản riêng của con thì cha mẹ có thể bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng về hành vi bạo lực kinh tế nêu tại khoản 1 Điều 58 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:
Điều 58. Hành vi bạo lực về kinh tế
Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
1. Chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình.
Trong thực tế, cha mẹ là người sẽ chăm sóc, giáo dục con cái cũng như lo lắng cơm ăn, áo mặc cho con chưa thành niên hoặc thậm chí kể cả khi con đã thành niên. Và thường ít có trường hợp phân chia rõ ràng tiền riêng của con.
Do đó, có rất nhiều bậc cha mẹ đều giữ tiền lì xì của con và không trao lại số tiền này cho con khi con đã đủ 15 tuổi. Và nhiều lý do được đưa ra để giải thích cho việc không trả lại tiền lì xì cho con như:
- Khi con được lì xì thì đồng thời cha mẹ cũng phải lì xì lại.
- Khi đã đủ 15 tuổi mà có tiền riêng thì phải đóng góp cho nhu cầu thiết yếu của gia đình.
Bởi vậy, có thể khẳng định, mặc dù quy định của luật là thế nhưng để áp dụng trong thực tiễn là vô cùng khó khăn và việc cha mẹ bị phạt trong trường hợp này hầu như không xảy ra.
Báo Sở hữu trí tuệ cũng đưa tin với tiêu đề: "Giữ hay dùng tiền lì xì của con dịp Tết tưởng vô hại, nhiều cha mẹ có nguy cơ đối diện mức phạt nặng", nội dung được đăng tải như sau:
Lì xì đầu năm từ lâu đã trở thành nét văn hóa quen thuộc của người Việt mỗi dịp Tết Nguyên đán, mang ý nghĩa chúc phúc, cầu mong may mắn, tài lộc và bình an cho người nhận. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế – xã hội, giá trị tiền lì xì của con ngày càng tăng, thậm chí có trẻ nhận được số tiền lên tới hàng chục triệu đồng chỉ sau vài ngày Tết. Điều này khiến việc cha mẹ giữ tiền lì xì trở thành câu chuyện gây nhiều tranh luận, không chỉ trong gia đình mà còn trên góc độ pháp luật.
Thực tế cho thấy, không ít phụ huynh cho rằng việc cha mẹ giữ tiền lì xì của con là điều hiển nhiên. Lý do thường được đưa ra là con còn nhỏ, chưa biết quản lý tiền bạc, dễ tiêu xài lãng phí hoặc bị lôi kéo vào những thói quen không lành mạnh. Trong nhiều trường hợp, cha mẹ giữ tiền lì xì với mục đích tiết kiệm, chi trả học phí, mua sắm đồ dùng học tập hoặc trang trải các khoản sinh hoạt thiết yếu cho con. Ở góc nhìn gia đình, đây được xem là hành động xuất phát từ trách nhiệm và tình thương.
Tuy nhiên, cũng tồn tại không ít trường hợp cha mẹ tự ý thu giữ, sử dụng tiền lì xì của con cho mục đích riêng mà không hỏi ý kiến hoặc không minh bạch trong việc chi tiêu. Khi đó, câu chuyện không còn đơn thuần là “giữ hộ” mà có thể chạm đến ranh giới vi phạm pháp luật, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền tài sản trẻ em và bạo lực kinh tế gia đình. Nhiều người đặt câu hỏi: “Để bố mẹ giữ giùm” liệu có luôn đúng luật, hay trong một số tình huống, cha mẹ có thể bị xử phạt tới 30 triệu đồng?
Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tiền lì xì của con được xem là tài sản riêng của trẻ. Việc quản lý tài sản riêng này được phân định rõ ràng theo độ tuổi và năng lực hành vi dân sự. Cụ thể, con từ đủ 15 tuổi trở lên có quyền tự mình quản lý tài sản riêng hoặc có thể nhờ cha mẹ quản lý nếu thấy cần thiết. Điều này đồng nghĩa, khi con đã đủ nhận thức, việc cha mẹ giữ tiền lì xì chỉ hợp pháp nếu có sự đồng thuận của con.
Đối với trẻ dưới 15 tuổi hoặc con mất năng lực hành vi dân sự, cha mẹ là người quản lý tài sản riêng, bao gồm cả tiền lì xì của con. Tuy nhiên, quyền quản lý không đồng nghĩa với quyền chiếm đoạt hay sử dụng tùy tiện. Pháp luật yêu cầu tài sản riêng của con phải được quản lý vì lợi ích của con và phải được giao lại khi con đủ 15 tuổi hoặc khi năng lực hành vi dân sự được khôi phục đầy đủ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác giữa cha mẹ và con.
Đáng chú ý, Nghị định 282/2025/NĐ-CP đã đưa ra các quy định cụ thể về hành vi bạo lực kinh tế gia đình. Theo đó, việc chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên trong gia đình, kiểm soát tài sản nhằm tạo sự lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần đều có thể bị xử phạt hành chính. Trong trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì của con trái quy định, hành vi này có thể bị xem là bạo lực kinh tế gia đình, với mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng, kèm theo yêu cầu buộc trả lại tài sản đã chiếm giữ.
Pháp luật cũng làm rõ rằng, bạo lực kinh tế gia đình không chỉ là hành vi cưỡng ép lao động hay hủy hoại tài sản, mà còn bao gồm việc kiểm soát thu nhập, tài sản của thành viên khác nhằm tạo ra sự phụ thuộc. Do đó, nếu cha mẹ giữ tiền lì xì của con để sử dụng cho mục đích cá nhân, tiêu xài riêng hoặc không phục vụ lợi ích của con, hành vi này hoàn toàn có thể bị xử phạt theo quy định hiện hành.
Dù vậy, các cơ quan chức năng cũng nhấn mạnh rằng, không phải mọi trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì đều bị coi là vi phạm. Để xác định có hay không hành vi chiếm đoạt, cần xem xét kỹ ý chí, mục đích và cách thức sử dụng tiền. Nếu cha mẹ giữ tiền lì xì của con nhằm giúp con tiết kiệm, đầu tư cho học tập, chăm sóc sức khỏe hoặc phục vụ trực tiếp cho nhu cầu của con, đồng thời không có dấu hiệu trục lợi, thì không bị xem là vi phạm pháp luật.
Khái niệm chiếm đoạt tài sản trong pháp luật được hiểu là hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc ngang nhiên tước đoạt quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người khác. Trong thực tế, rất hiếm trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì của con với mục đích chiếm đoạt. Tuy nhiên, việc thiếu minh bạch, áp đặt ý chí hoặc sử dụng tiền sai mục đích vẫn có thể dẫn đến tranh chấp, thậm chí bị xử phạt hành chính nếu bị khiếu nại, tố cáo.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao quyền con người, quyền tài sản trẻ em được xem là một trong những quyền cơ bản cần được tôn trọng và bảo vệ. Trẻ em không chỉ là đối tượng được chăm sóc mà còn là chủ thể có quyền sở hữu tài sản theo quy định pháp luật. Do đó, câu chuyện tiền lì xì của con không chỉ là vấn đề tiền bạc, mà còn phản ánh cách ứng xử, giáo dục và tôn trọng quyền cá nhân trong gia đình hiện đại.
Nhiều chuyên gia cho rằng, thay vì “giữ hộ” theo cách áp đặt, cha mẹ nên trao đổi thẳng thắn với con về cách quản lý tiền lì xì. Việc cùng con lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm hoặc đầu tư cho mục tiêu học tập không chỉ tránh rủi ro pháp lý, mà còn giúp trẻ hình thành ý thức tài chính từ sớm. Đây cũng là cách để hạn chế những hiểu lầm không đáng có liên quan đến bạo lực kinh tế gia đình.
Khi Tết đến gần, câu chuyện cha mẹ giữ tiền lì xì lại tiếp tục nóng trên mạng xã hội. Pháp luật không cấm cha mẹ quản lý tài sản của con, nhưng đặt ra ranh giới rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ. Trong mọi trường hợp, việc tôn trọng quyền tài sản trẻ em, sử dụng tiền vì lợi ích của con và minh bạch trong quản lý vẫn là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ bị phạt và những hệ lụy pháp lý không mong muốn.
