4 đồ dùng nhà bếp nên dừng dùng ngay vì nguy cơ gây ung thư cao
Những vật dụng tưởng chừng vô hại như chảo, thớt, hộp nhựa… nếu dùng sai cách hoặc quá cũ có thể trở thành nguồn rủi ro âm thầm cho sức khỏe.
Trên báo Thanh Niên Việt có đăng tải bài viết với tiêu đề "4 đồ dùng nhà bếp nên dừng dùng ngay: Bác sĩ cảnh báo nguy cơ nằm trong ''danh sách gây ung thư'', hầu như nhà nào cũng có", nội dung cụ thể như sau:
“Cái chảo nhà tôi dùng hơn chục năm vẫn xào nấu bình thường, sao lại bảo có thể gây ung thư?”, trong một buổi nói chuyện sức khỏe tại khu dân cư, một phụ nữ 65 tuổi thắc mắc khi nghe bác sĩ nhắc đến nguy cơ tiềm ẩn từ chảo chống dính cũ.
Bà mở điện thoại cho xem ảnh căn bếp: chảo chống dính tróc lớp phủ, vá nhựa đã xỉn màu, thớt bong tróc. Bác sĩ chỉ lắc đầu: nếu vật liệu không an toàn, bề mặt trầy xước, lão hóa theo thời gian, chúng có thể giải phóng chất có hại. Tiếp xúc lâu dài có thể làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.
Nhà bếp là “tuyến phòng thủ” đầu tiên của sức khỏe gia đình, nhưng cũng dễ bị bỏ quên. Nhiều người chú trọng ăn gì mà quên mất nấu bằng gì. Những vật dụng tưởng chừng vô hại như chảo, thớt, hộp nhựa… nếu dùng sai cách hoặc quá cũ có thể trở thành nguồn rủi ro âm thầm.
Dưới đây là 4 loại đồ dùng phổ biến cần kiểm tra lại ngay.
1. Chảo chống dính bong tróc lớp phủ
Phần lớn chảo chống dính truyền thống sử dụng lớp phủ polytetrafluoroethylene, viết tắt là PTFE, thường được biết đến với tên thương mại Teflon. Khi bị trầy xước hoặc đun ở nhiệt độ quá cao, lớp phủ này có thể phân hủy, sinh ra khí độc.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) từng cảnh báo một số hợp chất liên quan như PFOA, tức axit perfluorooctanoic, có liên quan đến nguy cơ ung thư gan, tụy trong nghiên cứu trên động vật. Dù nhiều sản phẩm hiện nay đã loại bỏ PFOA, thị trường vẫn tồn tại hàng kém chất lượng.
Nếu chảo đã dùng nhiều năm, bề mặt xước nhiều, đổi màu hoặc bong lớp phủ, nên thay mới. Ưu tiên loại phủ gốm hoặc ghi rõ không chứa PFOA, tránh đun khô hay nấu ở nhiệt độ quá cao.
2. Thớt nhựa màu sắc sặc sỡ, chất lượng thấp
Thớt nhựa giá rẻ có thể được làm từ nhựa tái chế, chứa phẩm màu hoặc chất hóa dẻo như phthalate. Khi bị dao cắt nhiều lần, bề mặt sinh mảnh vụn nhỏ, dễ lẫn vào thực phẩm và tích tụ vi khuẩn.
Một số báo cáo kiểm nghiệm cho thấy một số thớt nhựa kém chất lượng có chứa chất hóa dẻo có khả năng gây rối loạn nội tiết. Nếu thớt đã biến dạng, mềm nhũn, nhiều vết cắt sâu hoặc có mùi lạ, nên thay thế. Có thể chọn thớt gỗ nguyên khối hoặc nhựa đạt chuẩn tiếp xúc thực phẩm, và tách riêng thớt cho thực phẩm sống và chín để tránh nhiễm chéo.
3. Hộp nhựa đựng thực phẩm đã quá cũ
Hộp nhựa dùng lâu ngày, đặc biệt khi hâm nóng trong lò vi sóng hoặc đựng thực phẩm nhiều dầu mỡ, có thể giải phóng bisphenol A, viết tắt là BPA, hoặc các hợp chất khác. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng lưu ý BPA có thể ảnh hưởng đến hệ nội tiết, đặc biệt ở thai nhi và trẻ nhỏ.
Nếu hộp nhựa đã ngả vàng, giòn, nứt, không có ký hiệu an toàn thực phẩm, nên thay mới. Khi chọn mua, ưu tiên loại có ký hiệu số 5 PP dưới đáy và hạn chế dùng để hâm nóng ở nhiệt độ cao.
4. Dụng cụ nhôm hoặc thép không gỉ kém chất lượng
Nhôm nếu sử dụng để nấu lâu các món có tính axit có thể làm tăng lượng nhôm thôi nhiễm vào thức ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận việc phơi nhiễm nhôm kéo dài có thể liên quan đến tổn thương thần kinh.
Với thép không gỉ, nên chọn loại ghi rõ thép không gỉ 304, đạt chuẩn tiếp xúc thực phẩm. Tránh mua sản phẩm không rõ nguồn gốc vì có thể chứa kim loại nặng thôi nhiễm khi đun nấu.
Những nguy cơ sức khỏe có thể gặp
Việc sử dụng đồ dùng xuống cấp có thể gây kích ứng tiêu hóa, buồn nôn, tiêu chảy do kim loại nặng hoặc hóa chất tồn dư. Các chất như phthalate và BPA có thể làm rối loạn nội tiết nếu phơi nhiễm kéo dài liều thấp. Về lâu dài, một số nghiên cứu quan sát cho thấy tiếp xúc mạn tính với chất có nguy cơ cao có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan, tụy hoặc đường tiêu hóa, dù không phải cứ dùng một lần là gây bệnh.
Tổ chức Y tế Thế giới từng nhấn mạnh cải thiện môi trường sống và dụng cụ ăn uống hằng ngày là một trong những biện pháp nền tảng giúp giảm nguy cơ ung thư.
Lời khuyên để sử dụng an toàn
Nên kiểm tra định kỳ đồ dùng nhà bếp. Nếu thấy trầy xước sâu, bong lớp phủ, biến dạng, có mùi lạ hoặc không có nhãn an toàn, nên thay mới. Chọn sản phẩm có chứng nhận rõ ràng, tránh hàng trôi nổi. Hạn chế đun nấu quá nhiệt, không dùng đồ nhựa cũ để hâm nóng.
Những vật dụng nhỏ trong bếp tưởng chừng vô hại nhưng có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng sai cách. Giữ an toàn cho từng bữa ăn cũng chính là bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.
Lưu ý, mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào tần suất sử dụng, điều kiện môi trường và cơ địa mỗi người. Khi có vấn đề sức khỏe bất thường, nên thăm khám tại cơ sở y tế chính quy để được tư vấn cụ thể.
Báo Đời sống và Pháp luật cũng có bài viết đưa thông tin tương tự với tiêu đề ""Điểm mặt" 5 đồ dùng trong bếp có thể sản sinh chất gây ung thư: Vứt bỏ ngay nếu không muốn gặp họa":
Ung thư đáng sợ không chỉ vì nó là một căn bệnh diễn tiến âm thầm, phức tạp mà còn do sức tàn phá mà nó gây ra cho cơ thể lẫn tinh thần người bệnh. Thế nhưng, chất gây ung thư có thể “ẩn nấp” quanh ta, từ thực phẩm mà chúng ta ăn hàng ngày tới cả những vật dụng quen thuộc trong nhà bếp. Dưới đây là 5 đồ dùng trong nhà bếp có thể sản sinh ra chất gây ung thư mà bạn nên biết.
Dụng cụ nấu ăn bằng nhựa đen
Dụng cụ nấu ăn bằng nhựa đen có thể chứa các chất gây ung thư (Ảnh: Getty)
Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Chemosphere cảnh báo, các dụng cụ nấu ăn bằng nhựa đen có thể chứa các chất chống cháy độc hại thuộc nhóm polybrominated diphenyl ethers (PBDE). Hợp chất này đã được chứng minh có thể dẫn tới ung thư, rối loạn nội tiết và bệnh về tuyến giáp.
CNN thông tin, những người có nồng độ PBDE trong máu cao nhất có khả năng tử vong do ung thư cao hơn khoảng 300% so với những người có nồng độ chất này trong máu thấp nhất.
Tác giả của nghiên cứu trên giải thích, các chất chống cháy thường được sử dụng trong vỏ bọc thiết bị điện tử. Khi các thiết bị này được tái chế, nhựa đen từ chúng có thể được sử dụng để sản xuất các sản phẩm tiêu dùng khác, bao gồm dụng cụ nấu ăn.
Dụng cụ nấu ăn có lớp chống dính kém chất lượng
Chảo có lớp chống dính bị trầy xước (Ảnh: Shutterstock)
Theo Only My Health, một số dụng cụ nấu ăn có lớp chống dính kém chất lượng có thể chứa axit perfluorooctanoic (PFOA). PFOA được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm có thể gây ung thư cho người.
PFOA có thể phân hủy khi tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc trong trường hợp lớp chống dính bị bong tróc. Chính vì thế, khi chọn mua dụng cụ nấu ăn, nên chọn những sản phẩm uy tín, chất lượng và có dán nhãn không chứa PFOA.
Đồ nhựa kém chất lượng
Đồ nhựa kém chất lượng có thể sản sinh chất gây ung thư (Ảnh: Getty)
Only My Health thông tin, một số đồ nhựa kém chất lượng có thể chứa bisphenol. Đây là hóa chất đã được các nghiên cứu chứng minh có liên quan đến ung thư và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Đũa, thớt mốc
Đũa mốc nguy hiểm hơn bạn nghĩ (Ảnh minh họa)
Báo Dân Trí thông tin, việc vệ sinh không kỹ đũa sau mỗi bữa ăn có thể khiến đũa bị nấm, mốc. Đáng lo ngại, các loại nấm mốc hình thành trong quá trình này có thể chứa aflatoxin. Aflatoxin là một độc tố được WHO xếp vào nhóm tác nhân hàng đầu gây ung thư ở người.
Tương tự như đũa mốc, thớt mốc cũng có nguy cơ gây ung thư bởi quá trình hình thành nên nấm mốc mang chất aflatoxin. Khi thấy đũa và thớt bị mốc, tuyệt đối không tiếp tục sử dụng mà cần thay mới.
