Virus Nipah ở Ấn Độ nguy hiểm thế nào với khả năng "lây truyền từ người sang người rất mạnh"?
Tình hình trở nên cấp bách hơn khi hai điều dưỡng tại thành phố Kolkata đang trong tình trạng nguy kịch.
Theo Chuyên trang Góc nhìn pháp lý có bài Virus Nipah ở Ấn Độ nguy hiểm thế nào với khả năng "lây truyền từ người sang người rất mạnh"? Nội dung như sau:
Theo báo VnExpress, The Independent cho hay, tình hình trở nên cấp bách hơn khi hai điều dưỡng tại thành phố Kolkata đang trong tình trạng nguy kịch. Chia sẻ với hãng thông tấn PTI, một quan chức y tế cấp cao của Ấn Độ cho hay: "Cả hai đang phải điều trị hồi sức tích cực trong tình trạng hôn mê sâu". Các ca nhiễm được xác nhận gồm hai điều dưỡng, một bác sĩ và một nhân viên y tế, làm việc tại một bệnh viện tư nhân ở Barasat.
Để chặn đà lây lan, chính quyền bang yêu cầu khoảng 100 người cách ly tại nhà, đồng thời giám sát y tế chặt chẽ đối với 30 trường hợp có nguy cơ cao. Hệ thống y tế địa phương cũng ban hành hướng dẫn điều trị khẩn cấp, tập trung vào ba giải pháp: phát hiện sớm, cách ly tuyệt đối và quản lý lâm sàng nghiêm ngặt. Nhân viên y tế được yêu cầu tuân thủ tối đa quy tắc phòng ngừa tiếp xúc và sử dụng đồ bảo hộ cá nhân (PPE) khi chăm sóc bệnh nhân.
"Một khi đã xâm nhập vào cộng đồng, virus có khả năng lây truyền từ người sang người rất mạnh thông qua tiếp xúc gần", bác sĩ Neha Mishra từ Bệnh viện Manipal, Ấn Độ, cảnh báo.
Virus Nipah thuộc chi Henipavirus, ký sinh tự nhiên trên loài dơi ăn quả (Pteropus), lây sang người qua thực phẩm nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc trực tiếp với động vật bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp Nipah vào nhóm mầm bệnh ưu tiên hàng đầu vì tiềm năng gây đại dịch toàn cầu, với tỷ lệ tử vong từ 40% đến 75%.
Sự xuất hiện của virus Nipah tại Ấn Độ đã kích hoạt hệ thống cảnh báo tại các nước lân cận. Ngày 25/1, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan bắt đầu sàng lọc gắt gao hành khách đến từ Ấn Độ tại hai sân bay quốc tế Suvarnabhumi và Don Mueang. Du khách từ vùng dịch được cấp "Thẻ Cảnh báo Sức khỏe" (Health Beware Card) để theo dõi các triệu chứng nghi ngờ trong vòng 21 ngày.
Chính phủ Nepal cũng nâng mức cảnh báo toàn quốc từ ngày 22/1. Ông Prakash Budhathoki, người phát ngôn Bộ Y tế và Dân số Nepal, cho biết đã thắt chặt giám sát tại sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu giao thương trọng yếu với Ấn Độ, đặc biệt là tại tỉnh Koshi.
Tạp chí Tri thức Znews cho hay, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động từ 40% đến 75%, mức rất cao so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, khiến Nipah được xếp vào nhóm tác nhân gây bệnh có nguy cơ cao và cần giám sát đặc biệt.
Virus Nipah có thể lây sang người qua nhiều con đường, bao gồm tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh như dơi hoặc lợn, sử dụng thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh, cũng như lây truyền từ người sang người. Trong đó, dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae được xác định là ổ chứa tự nhiên của virus. Đến nay, cả ở người và động vật vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng bệnh, việc điều trị chủ yếu dựa vào chăm sóc hỗ trợ và xử trí triệu chứng.
Triệu chứng ban đầu của bệnh có thể giống nhiễm virus thông thường như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho, đau họng, nhưng có thể tiến triển nhanh thành suy hô hấp nặng và viêm não, gây rối loạn ý thức, co giật hoặc hôn mê.
Tỉ lệ tử vong của Nipah dao động từ 40-75%, tùy điều kiện điều trị. Di chứng lâu dài ở những người sống sót sau khi nhiễm NiV đã được ghi nhận, bao gồm co giật dai dẳng và thay đổi tính cách.
Trong hơn hai thập kỷ qua, virus Nipah đã nhiều lần gây ra các đợt bùng phát đáng lo ngại tại châu Á, với diễn biến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Đợt dịch đầu tiên được ghi nhận năm 1999 tại Malaysia và Singapore, khi virus lây từ dơi sang đàn lợn rồi truyền sang người, khiến khoảng 300 người mắc bệnh và hơn 100 người tử vong.
Từ năm 2001, Bangladesh trở thành điểm nóng của Nipah với các ổ dịch gần như xuất hiện hàng năm, chủ yếu liên quan đến việc sử dụng nước chà là tươi hoặc thực phẩm bị dơi nhiễm virus làm ô nhiễm, đồng thời ghi nhận nhiều ca lây truyền trực tiếp từ người sang người.
Tại Ấn Độ, các đợt bùng phát rải rác được ghi nhận ở bang Tây Bengal và Kerala, trong đó đợt dịch tại Kerala năm 2018 gây chú ý đặc biệt khi tỷ lệ tử vong vượt quá 90% trong số các ca mắc được xác nhận. Ổ dịch hiện nay được xem là lần bùng phát thứ 9, đồng thời là lần thứ 7 được ghi nhận tại bang Kerala kể từ năm 2018.
Philippines cũng từng báo cáo các ca nhiễm Nipah liên quan đến tiếp xúc với động vật, cho thấy phạm vi ảnh hưởng của virus không bị giới hạn trong một khu vực địa lý nhất định. Chính những diễn biến này đã khiến WHO đưa Nipah vào danh sách các bệnh truyền nhiễm ưu tiên, cần đẩy nhanh nghiên cứu và tăng cường giám sát trên phạm vi toàn cầu.
Trước diễn biến dịch bệnh tại Ấn Độ, các chuyên gia y tế kêu gọi người dân nâng cao cảnh giác và chủ động phòng ngừa. Việc hạn chế đến các khu vực đang có dịch được xem là cần thiết nếu không thật sự cấp bách. Với những người trở về từ Ấn Độ hoặc từng đến vùng có dịch, nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, mệt mỏi, ho hoặc khó thở, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi kịp thời.
Theo báo Tiền Phong có bài Virus Nipah là gì, gây biến chứng ra sao khiến nhiều nước phải đưa ra cảnh báo? Nội dung như sau:
Gần 100 người đã được yêu cầu cách ly tại nhà và các bệnh nhân nhiễm virus Nipah (NiV) ở Ấn Độ đang được điều trị tại các bệnh viện, với một bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch, theo truyền thông địa phương, thông tin được đăng trên trang Independent.
Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan đã đưa ra cảnh báo về loại virus được cho là có nguy cơ lớn với sức khỏe cộng đồng này, và khuyên người dân hết sức cẩn thận nếu đi du lịch hoặc công tác đến Ấn Độ, theo Bangkok Post và Focus Taiwan.
Nipah là một loại virus rất nguy hiểm, hiện chưa có vắc-xin hoặc thuốc điều trị. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) coi Nipah là tác nhân gây bệnh có nguy cơ cao.
Nhân viên y tế theo dõi màn hình ở sân bay Suvarnabhumi (Thái Lan) để kiểm tra thân nhiệt khách đến trong khi ở Ấn Độ đang có nhiều ca nhiễm virus Nipah. Ảnh: Cơ quan Kiểm soát Dịch bệnh (DDC).
Vậy người nhiễm NiV có triệu chứng và biến chứng gì?
Ban đầu, người nhiễm NiV thường không có triệu chứng đặc biệt nào nên rất khó được phát hiện sớm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), thời gian ủ bệnh thường là 4 - 21 ngày. Bệnh nhân có thể có những triệu chứng giống cúm, như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi. Một số trường hợp có thể bị ho, khó thở hoặc viêm phổi, mặc dù mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng này có thể rất khác nhau. Một số bệnh nhân có thể bị viêm màng não.
Mức độ nguy hiểm của NiV còn ở tỷ lệ tử vong cao, từ 40 đến 75% tùy vào đợt bùng phát và chủng virus liên quan. Người bệnh sống sót cũng có thể chịu các ảnh hưởng lâu dài về thần kinh, như co giật, thay đổi tính cách, theo Cơ quan An ninh Y tế Anh.
Nhân viên y tế đưa một người nghi nhiễm NiV ở bang Kerala (Ấn Độ) đi cách ly vào một đợt dịch trước đây. Ảnh: AFP via Getty.
Virus Nipah lây lan thế nào?
Nó truyền từ động vật sang người và từ người sang người, theo WHO. Con người có thể bị nhiễm bệnh do tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc các động vật khác bị nhiễm bệnh, hoặc do ăn phải thức ăn bị nhiễm nước bọt hoặc chất thải của dơi. Cũng đã có báo cáo về những trường hợp lây từ người sang người, đặc biệt là do tiếp xúc gần với dịch cơ thể của người bệnh.
Với việc có các ca nhiễm NiV ở Ấn Độ như trên, người dân nên rất cẩn thận khi tới Ấn Độ, cố gắng tránh tới các khu vực đang bùng phát dịch bệnh trừ phi thực sự cần thiết, tránh tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh, nếu có tiếp xúc thì sau đó cần rửa tay xà phòng. Ngoài ra, nên rửa sạch trái cây trước khi ăn. Người trở về từ Ấn Độ mà có các triệu chứng như nêu phía trên thì nên hỏi ý kiến bác sĩ ngay lập tức.
