Bộ Y tế khuyến cáo không ăn trái cây bị động vật cắn đề phòng virus Nipah
Bộ Y tế đề nghị địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.
Báo Thanh niên ngày 27/1/2026 đưa tin: "Bộ Y tế khuyến cáo không ăn trái cây bị động vật cắn đề phòng virus Nipah", nội dung cho biết:
Virus Nipah lây từ dơi sang người
Sáng 27.1, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã có thông tin mới nhất về dịch bệnh do virus Nepah.
Không ăn trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm để ngừa nhiễm virus Nipah (ẢNH: SHUTTERSTOCK)
Theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27.12.2025 - 26.1.2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó 2 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.
Virus này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm vi rút và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).
Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4 - 14 ngày. Người nhiễm virus có thể có các triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ chết/mắc ở các trường hợp nhập viện khoảng 40 - 75%. Hiện bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Tại Việt Nam, bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A (quy định của luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm).
Đến ngày 26.1, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phối hợp với WHO, các quốc gia trên thế giới để kịp thời chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Không ăn loại trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn hoặc gặm nhấm
Để chủ động, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.
Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
Báo Tiền phong đưa tin: "Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ từ virus Nipah: Chưa có vắc xin, tỉ lệ tử vong cao", cho biết bệnh truyền nhiễm do virus này gây ra hiện đang được ghi nhận rải rác với quy mô nhỏ tại một số quốc gia, chưa hình thành các ổ dịch lớn.
Đây là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm khi tỉ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện dao động từ 40–75%. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Virus Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, các ca bệnh trên người do virus này gây ra lần đầu được ghi nhận tại Bangladesh, sau đó tiếp tục xuất hiện tại Ấn Độ.
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 26/01/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal, trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định dương tính.
Lây truyền từ động vật sang người, có thể lây giữa người với người
Bệnh do virus Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A). Virus này lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, tại Ấn Độ hiện nay nguồn lây chính được xác định là loài dơi ăn quả. Ngoài ra, bệnh có thể lây qua tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus hoặc lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh.
Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4–14 ngày. Người nhiễm virus có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng. Sau đó, bệnh có thể tiến triển nặng với các biểu hiện thần kinh như chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, thậm chí viêm não cấp tính.
Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc, tăng cường giám sát
Tính đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Trước diễn biến dịch bệnh trên thế giới, Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phòng chống dịch ngay từ cửa khẩu, các cơ sở y tế và trong cộng đồng; đồng thời sẵn sàng các phương án đáp ứng khi có tình huống xảy ra.
Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phối hợp với WHO và các quốc gia liên quan để kịp thời chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp và hiệu quả.
Khuyến cáo phòng, chống bệnh
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến các khu vực đang có dịch do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết. Những người trở về từ vùng dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày; nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
Bên cạnh đó, người dân cần bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật như dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây chưa qua chế biến.
Người dân cũng được khuyến cáo không tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền cao như dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật. Khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh, cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân như khẩu trang, găng tay và thực hiện vệ sinh tay đúng quy định.
