Bác sĩ bệnh viện Bạch Mai cảnh báo: 4 thay đổi bất thường của cơ thể có thể là dấu hiệu ung thư đường tiêu hóa
Rối loạn thói quen đại tiện, hình dạng phân thay đổi, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân là những biểu hiện dễ bị bỏ qua nhưng cần được kiểm tra nếu kéo dài.
Đường tiêu hóa đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận và chuyển hóa thức ăn, cung cấp năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, các bệnh lý ác tính tại thực quản, dạ dày, đại trực tràng... đang trở thành vấn đề đáng lưu tâm khi số người mắc có xu hướng gia tăng.
Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, không ít trường hợp chỉ đến cơ sở y tế khi khối u đã phát triển và xâm lấn rộng. Đáng chú ý, ung thư đường tiêu hóa không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà còn có thể gặp ở những người đang trong độ tuổi lao động.
Ước tính GLOBOCAN 2024 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cho thấy Việt Nam ghi nhận khoảng 22.584 ca ung thư đại trực tràng mắc mới và 10.990 ca tử vong. Với ung thư dạ dày, số ca mắc mới và tử vong lần lượt là 12.373 và 10.280 trường hợp.
Ảnh minh họa.
Lối sống công nghiệp, chế độ ăn nhiều thịt chế biến sẵn, ít vận động cùng tâm lý chủ quan trong kiểm tra sức khỏe được xem là những yếu tố có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa
Theo phân tích chuyên môn của PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, tế bào ác tính ở đường tiêu hóa có thể hình thành dưới tác động của nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau.
Chế độ ăn nhiều thịt và chất béo là một trong những yếu tố cần được lưu ý. Việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn và các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, đồ đóng hộp, trong khi khẩu phần thiếu chất xơ từ rau củ quả, có liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Một số tổn thương tiền ung thư cũng có thể bị bỏ qua. Một số polyp đại trực tràng có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian. Những người mắc bệnh viêm ruột mạn tính cũng cần được đánh giá nguy cơ. Việc phát hiện và cắt bỏ các polyp tiền ung thư có thể giúp giảm nguy cơ phát triển thành ung thư đại trực tràng.
Ngoài chế độ ăn, ít vận động, thừa cân, béo phì và yếu tố di truyền cũng liên quan đến nguy cơ mắc bệnh. Những người có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng, hoặc thuộc gia đình có các hội chứng polyp di truyền, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ phù hợp.
4 dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhưng cần lưu ý
Hệ tiêu hóa có khả năng bù trừ tương đối tốt nên ở giai đoạn sớm, người bệnh vẫn có thể ăn uống và sinh hoạt gần như bình thường. Vì vậy, những thay đổi nhỏ trong quá trình đại tiện đôi khi không được chú ý.
PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương khuyến cáo nên đi khám khi nhận thấy các bất thường kéo dài, đặc biệt trong trường hợp đi ngoài ra máu hoặc xuất hiện phân đen.
Rối loạn thói quen đại tiện: Người bệnh có thể bị táo bón hoặc tiêu chảy thất thường trong thời gian dài. Một biểu hiện khác là cảm giác sau khi đi ngoài vẫn còn muốn đi tiếp, hay còn gọi là mót rặn.
Hình dạng phân thay đổi: Phân vốn có khuôn bình thường có thể trở nên mỏng, bẹt hoặc nhỏ hơn trước. Tình trạng này có thể xảy ra khi lòng đại tràng bị tổn thương hoặc chèn ép.
Có máu trong phân: Máu tươi khi đi ngoài hoặc phân chuyển sang màu sẫm, đen, đôi khi kèm chất nhầy, là những biểu hiện cần được kiểm tra. Đặc biệt, nếu tình trạng này kéo dài hoặc tái diễn, người bệnh không nên chủ quan.
Cơ thể suy nhược: Đau bụng âm ỉ ở vùng dưới rốn, thường xuyên mệt mỏi do thiếu máu thầm lặng hoặc sụt cân nhanh mà không rõ nguyên nhân cũng là những dấu hiệu cần lưu ý.
Các biểu hiện trên không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn mắc ung thư đường tiêu hóa. Tuy nhiên, khi triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện bất thường, việc thăm khám là cần thiết để xác định nguyên nhân.
Thay đổi lối sống và sàng lọc để giảm nguy cơ
Y học thế giới cho thấy nguy cơ ung thư đại trực tràng có thể được giảm thông qua điều chỉnh lối sống và thực hiện sàng lọc phù hợp, dù không có biện pháp nào giúp phòng ngừa hoàn toàn bệnh.
Mỗi người nên chủ động hạn chế lượng thịt đỏ và thịt chế biến sẵn trong khẩu phần ăn hằng ngày, đồng thời tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và duy trì vận động thường xuyên.
Bên cạnh đó, sàng lọc đúng thời điểm đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bệnh. Theo Hội Ung thư Hoa Kỳ, người có nguy cơ trung bình nên bắt đầu sàng lọc ung thư đại trực tràng từ tuổi 45 bằng xét nghiệm phân hoặc các phương pháp quan sát đại trực tràng như nội soi.
Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và xác định thời điểm sàng lọc sớm hơn là cần thiết.
Chủ động theo dõi những thay đổi bất thường của cơ thể, duy trì lối sống phù hợp và thực hiện sàng lọc đúng thời điểm có thể góp phần phát hiện sớm các bệnh lý đường tiêu hóa.
Hoa Ly
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 30/09/2026 | 15:37)
