5 loại rau củ quen thuộc có thể gây hại, tiếp tay cho UT gan nhưng nhiều gia đình Việt ăn vô tư
Rau củ thường được xem là nhóm thực phẩm lành mạnh, nhưng một số loại có thể tiềm ẩn rủi ro nếu sử dụng khi còn sống, ngâm quá lâu, nấu chưa chín hoặc đã bị nấm mốc.
Nhiều người cho rằng chỉ những thói quen như uống nhiều rượu bia, hút thuốc hoặc thường xuyên ăn đồ nhiều dầu mỡ mới gây áp lực cho gan. Tuy nhiên, cách lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cơ quan này.
Ngay cả những thực phẩm vốn được xem là bổ dưỡng cũng có thể trở nên không an toàn nếu sử dụng sai cách. Một số loại rau củ chứa độc tố tự nhiên hoặc có nguy cơ nhiễm độc tố trong quá trình bảo quản, đòi hỏi người dùng phải đặc biệt lưu ý khi chế biến.
Cà chua còn xanh chứa các hợp chất có độc tính
Cà chua chín giàu lycopene và được biết đến với nhiều lợi ích đối với sức khỏe. Ngược lại, cà chua còn xanh chứa solanine và tomatine, thuộc nhóm hợp chất glycoalkaloid.
Ảnh minh họa
ThS.BS. Lương y Nguyễn Đình Thục (Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Đông y Việt Nam) cảnh báo trên Sức khỏe & Đời sống, sau khi được đưa vào cơ thể, hai hợp chất này tạo áp lực chuyển hóa lớn lên gan và dạ dày, đồng thời có thể gây ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa, mệt mỏi.
Theo cảnh báo này, việc tiêu thụ cà chua xanh trong thời gian dài có thể làm tổn thương mô gan và ảnh hưởng đến chức năng gan mạn tính.
Mộc nhĩ ngâm quá lâu có nguy cơ phát sinh độc tố
Mộc nhĩ khô vốn được sử dụng phổ biến trong nhiều món ăn. Tuy nhiên, việc ngâm mộc nhĩ quá lâu, đặc biệt trên 8 tiếng hoặc để qua đêm, có thể tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và sinh ra độc tố BKA (Bongkrekic acid) cùng Aflatoxin.
Ảnh minh họa
BKA được mô tả là chất độc mạnh, có khả năng tác động trực tiếp đến tế bào gan và gây suy đa tạng. Theo nội dung cảnh báo, tỷ lệ tử vong trong những trường hợp ngộ độc nghiêm trọng có thể lên tới 50% do hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Đáng lưu ý, độc tố này không dễ bị phân hủy ở nhiệt độ nấu thông thường. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên rửa sạch và ngâm mộc nhĩ trong nước khoảng 15-20 phút trước khi chế biến.
Rau họ đậu nấu chưa chín có thể gây ngộ độc
Không ít người có thói quen xào các loại đậu vừa chín tới để giữ độ giòn và vị ngọt. Tuy nhiên, cách chế biến này có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm với một số độc tố tự nhiên còn tồn tại trong thực phẩm.
Ảnh minh họa
Theo Chuyên gia độc chất Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc), các loại rau họ đậu, đặc biệt là đậu thận, khi chưa được nấu chín kỹ có thể chứa hàm lượng lớn phytohemagglutinin, saponin và lectin.
Những chất này có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa, dẫn tới nôn mửa, tiêu chảy. Khi hấp thu vào cơ thể, gan cũng phải tham gia xử lý các chất này, từ đó có thể chịu thêm áp lực nếu tình trạng phơi nhiễm xảy ra thường xuyên.
Giá đỗ không rễ cần được kiểm soát nguồn gốc
Những mẻ giá đỗ có thân mập, trắng và hoàn toàn không có rễ thường được cho là có thể liên quan đến quá trình sử dụng hóa chất để thúc đẩy sinh trưởng.
Theo nội dung cảnh báo, nếu thường xuyên sử dụng những sản phẩm có chứa dư lượng hóa chất không bảo đảm an toàn, cơ thể có thể phải tiếp xúc với các chất này trong thời gian dài. Gan là cơ quan đảm nhiệm vai trò chuyển hóa nhiều chất ngoại lai, vì vậy có thể chịu ảnh hưởng khi phải xử lý lượng lớn tạp chất.
Do đó, người tiêu dùng nên chú ý lựa chọn giá đỗ có nguồn gốc rõ ràng thay vì chỉ dựa vào hình thức bên ngoài như thân trắng, mập hoặc không có rễ.
Rau củ đã mốc không nên tiếc phần còn lại
Một sai lầm phổ biến là chỉ cắt bỏ phần rau củ đã xuất hiện nấm mốc rồi tiếp tục sử dụng phần nhìn bên ngoài vẫn còn lành lặn. Tuy nhiên, cách xử lý này không bảo đảm loại bỏ được độc tố.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo, các sợi nấm có thể đã phát triển sâu vào bên trong thực phẩm và sản sinh aflatoxin. Đây là độc tố được xếp vào nhóm 1 gây ung thư gan.
Khi xâm nhập vào cơ thể, aflatoxin tác động lên gan, có thể gây hoại tử tế bào và làm biến đổi DNA. Vì vậy, những loại rau củ được bảo quản trong thời gian dài như khoai lang, khoai tây, hành, tỏi hay bí đỏ khi đã xuất hiện nấm mốc cần được vứt bỏ.
Chọn và chế biến rau củ thế nào để tốt hơn cho gan?
Bên cạnh việc loại bỏ những thực phẩm có nguy cơ mất an toàn, cách lựa chọn và chế biến rau củ hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe gan.
- Ưu tiên rau củ tươi, đúng mùa: Nên lựa chọn rau củ tươi, có nguồn gốc rõ ràng để hạn chế nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật cũng như nhiễm vi nấm do bảo quản quá lâu.
- Hạn chế xào rau củ với nhiều dầu mỡ: Các phương pháp như luộc, hấp hoặc nấu canh được khuyến nghị thay cho việc sử dụng quá nhiều dầu khi chế biến. Món rau chứa lượng chất béo dư thừa có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa đối với cơ thể.
- Sơ chế kỹ và nấu chín hoàn toàn: Rau củ cần được rửa sạch dưới vòi nước chảy và sơ chế đúng cách để loại bỏ tạp chất. Với các loại rau họ đậu, củ và nấm, cần chú ý nấu chín kỹ để giảm các độc tố tự nhiên và chất chống dinh dưỡng có thể tồn tại trong thực phẩm.
- Bổ sung đa dạng rau củ giàu chất chống oxy hóa: Súp lơ xanh, bắp cải, rau bina (cải bó xôi), cà rốt, củ dền, tỏi và hành tây là những thực phẩm có thể được đưa vào chế độ ăn đa dạng.
Nhóm thực vật này chứa glucosinolate và flavonoid, những hợp chất được đề cập với vai trò hỗ trợ các quá trình chuyển hóa trong cơ thể và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Hoa Ly
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 30/09/2026 | 15:19)
