Nhận được 842 tỷ đồng tiền chuyển khoản nhầm từ ngân hàng, người đàn ông rút ra tiêu sạch rồi bị khởi kiện, tòa án tuyên bố: “Không cần trả lại”
Trong vụ việc này, tòa án Trung Quốc cho rằng ngân hàng không chứng minh được lỗi thuộc về khách hàng và người nhận tiền nên phải tự chịu trách nhiệm.
Ngày 29 tháng 1 năm 2026, báo Đời Sống Pháp Luật đăng tải bài viết với tiêu đề "Nhận được 842 tỷ đồng tiền chuyển khoản nhầm từ ngân hàng, người đàn ông rút ra tiêu sạch rồi bị khởi kiện, tòa án tuyên bố: “Không cần trả lại”". Nội dung như sau:
Năm 2023, một vụ tranh chấp hiếm gặp giữa ngân hàng và khách hàng tại thành phố Tuyên Uy, tỉnh Vân Nam, đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận Trung Quốc.
Theo đó, do lỗi thao tác của nhân viên giao dịch, ngân hàng đã ghi nhầm số tiền gửi của khách hàng từ 25.000 NDT (hơn 93 triệu đồng) thành 250.000 NDT (hơn 936 triệu đồng) vào tài khoản công ty. Mặc dù phía khách hàng đã chủ động phản ánh ngay sau khi phát hiện sai sót, song ngân hàng không thừa nhận lỗi. Đến khi xảy ra thất thoát, ngân hàng liên tiếp khởi kiện đòi tiền nhưng đều bị tòa án bác bỏ.
Theo hồ sơ vụ việc, người trực tiếp đến ngân hàng thực hiện giao dịch là anh Lý. Vào ngày xảy ra sự việc, theo yêu cầu của ông chủ Long, anh Lý mang 25.000 NDT tiền mặt đến ngân hàng để nộp vào tài khoản công ty. Quá trình gửi tiền diễn ra bình thường, song do sơ suất nghiệp vụ, nhân viên ngân hàng đã nhập sai số liệu, ghi nhận khoản tiền gửi là 250.000 NDT thay vì 25.000 NDT. Tại thời điểm đó, anh Lý hoàn toàn không biết việc ngân hàng đã thao tác nhầm.
Sau khi hoàn tất giao dịch, anh Lý quay về công ty báo cáo công việc. Trong quá trình kiểm tra tài khoản, anh phát hiện số dư tài khoản của công ty tăng bất thường, thừa 225.000 NDT (hơn 842 triệu đồng) so với số tiền thực tế đã chuyển vào. Sau khi đối chiếu cẩn thận, anh Lý xác định nguyên nhân xuất phát từ lỗi trong khâu tiếp nhận tiền gửi của ngân hàng.
Ngay sau đó, anh đã chủ động liên hệ với ngân hàng, trình bày rõ sự việc và đề nghị phía ngân hàng xử lý khoản tiền bị ghi thừa. Tuy nhiên, phản hồi từ ngân hàng khiến anh bất ngờ. Đại diện ngân hàng khẳng định không có khả năng nhân viên thao tác sai, đồng thời cho rằng vấn đề xuất phát từ phía khách hàng.
Trước thái độ phủ nhận trách nhiệm này, anh Lý đã ghi âm lại cuộc trao đổi và dừng việc khiếu nại. Cùng ngày, anh Lý thông báo với ông chủ Long rằng việc gửi tiền đã hoàn tất. Vài ngày sau, do cần vốn gấp để xoay vòng công việc, ông Long đã rút toàn bộ số tiền đang có trong tài khoản công ty, bao gồm cả khoản tiền ngân hàng gửi nhầm.
Ảnh minh họa: Internet
Đến thời điểm ngân hàng tiến hành đối soát sổ sách, họ phát hiện khoản thiếu hụt 225.000 NDT. Qua kiểm tra nội bộ, ngân hàng mới xác định nguyên nhân là do lỗi nhập sai số tiền gửi trước đó. Lúc này, ngân hàng liên hệ với anh Lý, yêu cầu hoàn trả khoản tiền đã gửi thừa nhưng bị người đàn ông này từ chối.
Không đạt được thỏa thuận, ngân hàng chuyển sang yêu cầu ông chủ của anh Lý hoàn trả số tiền trên. Tuy nhiên, ông Long cho rằng mình không phải người trực tiếp thực hiện giao dịch gửi tiền nên không cần chịu trách nhiệm. Trước việc đòi tiền không thành, ngân hàng đã khởi kiện ông Long ra tòa với lý do chiếm đoạt tài sản, yêu cầu người này hoàn trả tiền.
Sau khi xét xử, tòa án địa phương xác định ông Long không phải là người trực tiếp giao dịch, không trực tiếp kiểm soát quá trình gửi tiền và cũng không biết rõ sai sót phát sinh trong khâu nghiệp vụ của ngân hàng. Do đó, việc ngân hàng khởi kiện ông Long không có căn cứ pháp lý, và tòa án đã bác đơn.
Tiếp đó, ngân hàng tiếp tục khởi kiện anh Lý – người trực tiếp đến gửi tiền. Tuy nhiên, tòa án địa phương cho rằng nguyên nhân sai sót hoàn toàn do lỗi thao tác của nhân viên ngân hàng, không phải lỗi của anh Lý. Bên cạnh đó, người đàn ông này cũng không chiếm hữu hay sử dụng khoản tiền gửi thừa cho mục đích cá nhân nên không đủ yếu tố cấu thành hành vi chiếm đoạt tiền.
Không chấp nhận kết quả trên, ngân hàng tiếp tục cáo buộc anh Lý và ông Long thông đồng gian lận, đồng thời khởi kiện cả 2 với cáo buộc lừa đảo, yêu cầu hoàn trả khoản tiền gửi thừa. Sau quá trình xét xử, tòa án địa phương kết luận không có chứng cứ cho thấy 2 người này có hành vi gian dối hay cấu kết chiếm đoạt tài sản của ngân hàng nên đã tiếp tục bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ngân hàng.
Ngoài ra, theo quy định của Luật Tố tụng Dân sự Trung Quốc, bên đưa ra yêu cầu khởi kiện có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ. Ngân hàng không chứng minh được lỗi thuộc về khách hàng, nên phải gánh chịu hậu quả pháp lý bất lợi.
Vụ việc cũng làm dấy lên nhiều tranh luận trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều ý kiến cho rằng trách nhiệm cần được truy cứu đối với chính nhân viên ngân hàng gây ra sai sót nghiệp vụ. Từ vụ việc này, giới chuyên gia Trung Quốc nhận định, sự cẩn trọng trong nghiệp vụ tài chính là yêu cầu bắt buộc, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và tranh chấp pháp lý kéo dài.
Chuyên trang của tạp chí Người Đưa Tin cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Khách nói gửi tiết kiệm 972 triệu đồng nhưng ngân hàng khẳng định chỉ nhận được 48 triệu, tòa tuyên bố: “Không cần chịu trách nhiệm”". Nội dung như sau:
Gửi tiền qua “người quen” trong ngân hàng rồi mất trắng
Theo hồ sơ vụ án, trong giai đoạn 1998–2000, bà Lôi ở Giang Tây, Trung Quốc, nhiều lần mang tiền mặt đến bộ phận giao dịch của một chi nhánh ngân hàng tại thành phố Phủ Châu để gửi tiền. Tại đây, bà giao cho chị Vương – khi đó là nhân viên ghi sổ, không trực tiếp làm việc tại quầy. Chị Vương từng là bạn học của con gái bà Lôi nên cả 2 bên khá thiên thiết.
Bà Lôi cho biết, ban đầu bà gửi 3 khoản tiền có kỳ hạn 1 năm gồm 50.000 NDT, 90.000 NDT và 100.000 NDT. Khi các khoản tiền này đến hạn, bà tiếp tục giao sổ cho chị Vương để làm thủ tục tái tục. Sau đó, bà nhận lại các “phiếu tiền gửi” thể hiện số tiền mới là 50.000 NDT, 80.000 NDT và 130.000 NDT, tổng cộng 260.000 NDT (hơn 972 triệu đồng).
Tuy nhiên, đến năm 2000, khi người quen của bà Lôi mang 2 phiếu tiền gửi 80.000 NDT và 130.000 NDT đi thế chấp vay vốn, người này bị ngân hàng từ chối với lý do đây là chứng từ giả. Sự thật đằng sau những phiếu tiền gửi này cũng dần hé lộ.
Cơ quan điều tra sau đó xác định, chị Vương đã lợi dụng sự tin tưởng của bà Lôi, giả mạo phiếu tiền gửi và chứng từ lãi suất, đóng dấu công của chi nhánh để tạo cảm giác hợp pháp rồi chiếm đoạt tiền sử dụng cho mục đích cá nhân. Một số phiếu tiền gửi của bà Lôi sau đó còn bị chị Vương lừa lấy lại và xé bỏ nhằm che giấu hành vi phạm tội.
Năm 2002, TAND quận Lâm Xuyên tuyên chị Vương phạm tội lừa đảo. Trong quá trình này, chị Vương đã thỏa thuận hoàn trả tiền cho bà Lôi nhưng chỉ trả cho bà Lôi tổng cộng 20.500 NDT (hơn 76 triệu đồng).
Ngân hàng có phải chịu trách nhiệm?
Sau bản án hình sự, bà Lôi khởi kiện chi nhánh ngân hàng, yêu cầu hoàn trả 260.000 NDT tiền gốc và lãi. Bà cho rằng Vương đã trực tiếp nhận tiền và thực hiện các thủ tục ngay tại ngân hàng, các chứng từ đều có đóng dấu nghiệp vụ, vì vậy ngân hàng phải chịu trách nhiệm đối với khoản tiền này.
Tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu này, cho rằng hành vi của chị Vương có dấu hiệu đại diện cho ngân hàng, từ đó xác lập quan hệ hợp đồng gửi tiền giữa bà Lôi và ngân hàng. Tuy nhiên, tòa phúc thẩm lại đưa ra quan điểm ngược lại.
Ảnh minh họa: Internet
Theo tòa, bà Lôi không thực hiện thủ tục gửi tiền tại quầy và biết rõ chị Vương không phải nhân viên quầy giao dịch nhưng vẫn giao tiền vì mong hưởng lãi và “phí dịch vụ” cao hơn. Hành vi của chị Vương được xác định là hành vi cá nhân nhằm lừa đảo, không phải hành vi thi hành công vụ. Các phiếu tiền gửi 80.000 NDT và 130.000 NDT là chứng từ giả, không làm phát sinh quan hệ gửi tiền hợp pháp giữa bà Lôi với ngân hàng.
Trong quá trình tái thẩm, ngân hàng xuất trình 3 sổ gốc lưu tại hệ thống kế toán. Các chứng cứ này cho thấy, số tiền thực tế bà Lôi gửi tiết kiệm chỉ gồm 2.000 NDT, 10.000 NDT và 1.000 NDT, tổng cộng 13.000 NDT (hơn 48 triệu đồng). Những khoản tiền này đứng tên các cá nhân khác nhau và được mở tại một chi nhánh khác, không phải chi nhánh ngân hàng mà bà Lôi khởi kiện.
Tòa án nhận định, các chứng cứ này phủ nhận toàn bộ lời khai của bà Lôi về việc gửi 260.000 NDT. Việc bà Lôi đã ký thỏa thuận hoàn trả với chị Vương và nhận tiền hoàn trả cũng được xem là dấu hiệu cho thấy bà nhận thức rõ đây là hành vi cá nhân của cá nhân chị Vương, không phải trách nhiệm của ngân hàng.
Phán quyết cuối cùng
Sau khi xem xét kỹ vụ việc, Tòa án cấp cao tỉnh Giang Tây kết luận: không tồn tại quan hệ gửi tiền 260.000 NDT giữa bà Lôi và ngân hàng; thiệt hại phát sinh là hậu quả trực tiếp từ hành vi lừa đảo cá nhân của nữ nhân viên họ Vương, ngân hàng không phải bồi thường. Bản án phúc thẩm được giữ nguyên và có hiệu lực cuối cùng.
Vụ việc được xem là bài học pháp lý điển hình, cho thấy rủi ro lớn khi người gửi tiền không tuân thủ quy trình chính thức, giao tiền cho cá nhân, dù người đó làm việc trong ngân hàng.
