Món nước dễ chứa nguồn lây virus Nipah: Rất phổ biến trong các đám cưới
Virus Nipah có thể tồn tại trong loại đồ uống này lên tới 7 ngày.
Chuyên trang Phụ Nữ Số mới đây đã đăng tải bài viết có tiêu đề "Món nước dễ chứa nguồn lây virus Nipah: Chuyên gia cảnh báo ngon, thèm mấy cũng phải tránh", nội dung cụ thể như sau:
Những ngày gần đây, thông tin về ổ dịch virus Nipah tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) khiến nhiều người không khỏi lo lắng. Theo báo cáo ban đầu, đã có 5 ca nhiễm được ghi nhận và hơn 100 người phải cách ly y tế. Trước làn sóng quan tâm mạnh mẽ của dư luận, các cơ quan y tế cho biết cần bình tĩnh, không hoang mang quá mức nhưng cũng không được chủ quan.
Tuy vậy, giới chuyên gia nhấn mạnh việc hiểu đúng về virus và các con đường lây nhiễm vẫn là điều rất cần thiết.
Virus Nipah thuộc họ Paramyxoviridae, chi Henipavirus. Lần đầu tiên virus này được ghi nhận là vào giai đoạn 1998-1999 tại làng Kampung Sungai Nipah, bang Negeri Sembilan của Malaysia. Sau đó, các nhà khoa học đã phân lập được virus từ bệnh nhân và đặt tên theo địa danh này.
Đáng chú ý, virus Nipah có khả năng tồn tại khá lâu ngoài môi trường. Trong nước ép trái cây hoặc xoài, virus có thể sống tới 3 ngày; trong nước nhựa chà là ở nhiệt độ khoảng 22 độ C, thời gian tồn tại có thể lên tới 7 ngày. Trong môi trường trung tính, virus tương đối ổn định. Tuy nhiên, Nipah có thể bị tiêu diệt bằng các biện pháp vật lý và hóa học thông thường như đun nóng ở 100 độ C trong 15 phút, hoặc sử dụng xà phòng, dung dịch chứa natri hypoclorit.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae là vật chủ tự nhiên của virus Nipah. Bản thân dơi không biểu hiện bệnh nhưng có thể mang virus trong thời gian dài. Lợn và một số động vật nuôi khác có thể bị nhiễm virus từ dơi, sau đó trở thành nguồn lây cho con người.
Phần lớn các ca nhiễm ở người xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp, không có bảo hộ, với động vật nhiễm bệnh như dơi, lợn, hoặc với dịch cơ thể của chúng như máu, nước tiểu, nước bọt. Ngoài ra, con người cũng có thể nhiễm virus khi ăn thực phẩm bị ô nhiễm bởi chất bài tiết của dơi, điển hình là trái cây hoặc các loại đồ uống làm từ nhựa cây.
Đáng chú ý, virus Nipah cũng có thể lây từ người sang người, chủ yếu trong phạm vi gia đình hoặc cơ sở y tế, thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp, máu hoặc nước tiểu của bệnh nhân.
“Nước nhựa chà là tươi”: thứ tuyệt đối không nên uống ở vùng có dịch
Trong đợt bùng phát tại Ấn Độ lần này, một số ca nhiễm được cho là có liên quan đến việc uống “nước nhựa chà là tươi” bị nhiễm virus từ dơi. Điều này khiến nhiều người băn khoăn: liệu có còn ăn được chà là hay uống nước dừa, nước trái cây nữa hay không?
Thực tế, “nước nhựa chà là tươi” không phải nước ép quả chà là, cũng không liên quan đến nước dừa. Đây là cách dịch trực tiếp từ cụm từ tiếng Anh “raw date palm sap”, tức là nhựa cây của một số loài thuộc họ cau dừa. Loại đồ uống này được lấy trực tiếp từ thân hoặc cụm hoa của cây, rất giàu đường và thường được uống tươi, nấu thành đường hoặc lên men thành rượu.
Tại bang Tây Bengal, người dân thường khoét thân cây chà là rừng để hứng nhựa. Các thùng chứa nhựa ngọt này rất dễ thu hút dơi ăn quả. Nếu dơi mang virus Nipah, virus trong nước bọt của chúng có thể làm ô nhiễm toàn bộ nhựa cây. Nếu nhựa này được nấu chín, virus sẽ bị bất hoạt. Nhưng nếu uống tươi, nguy cơ nhiễm bệnh là rất cao.
Vì vậy, các chuyên gia cảnh báo: tại những khu vực từng ghi nhận dịch Nipah, tuyệt đối không uống các loại nước ép, nước nhựa cây tươi không rõ nguồn gốc bán ở ven đường. Ngoài ra, trái cây bị dơi gặm, rơi xuống đất hoặc có dấu hiệu bị động vật hoang dã ăn dở cũng tiềm ẩn nguy cơ, không nên sử dụng.
Báo điện tử VOV cũng truyền tải thông tin tương tự thông qua bài viết mang tiêu đề "Thức uống phổ biến trong đám cưới bị nghi là nguồn lây virus Nipah ở Ấn Độ":
Trả lời hãng thông tấn ANI ngày 26/1, Tiến sĩ Sayan Chakraborty, cựu cố vấn y tế của chính phủ bang Tây Bengal, Ấn Độ và là chuyên gia bệnh truyền nhiễm cho biết chỉ có 2 trường hợp nhiễm virus Nipah được xác nhận cho đến nay tại bang này. Ông bác bỏ những tuyên bố về một đợt bùng phát rộng loại virus được cho là có khả năng lây lan nhanh và gây chết người này.
Chuyên gia này nhấn mạnh mặc dù có những lo ngại về khả năng gia tăng các trường hợp nhiễm mới, nhưng tình hình vẫn ổn định. Giới chức địa phương đã triển khai tốt việc truy vết tiếp xúc, cách ly những người nghi nhiễm và xét nghiệm. Do đó, không cần thiết phải hoang mang.
Kết quả điều tra dịch tễ bước đầu đưa ra 2 giả thuyết về nguồn lây. Giả thuyết được đánh giá có khả năng cao nhất tập trung vào một trong hai điều dưỡng, từng tham dự một đám cưới tại khu vực biên giới Ấn Độ - Bangladesh vào giữa tháng 12/2025 và có sử dụng mật chà là tươi.
Giới chức y tế nhận định bệnh nhân có thể đã nhiễm virus Nipah do uống mật cây bị lẫn dịch tiết của dơi ăn quả - vật chủ tự nhiên của virus. Điều dưỡng này được cho là lây nhiễm chéo virus cho đồng nghiệp trực cùng ca thông qua tiếp xúc trực tiếp sau đó.
Giới chuyên gia cảnh báo, dù có vẻ vô hại và mang tính giải khát, mật chà là sống có thể trở nên cực kỳ nguy hiểm nếu bị dơi ăn quả làm nhiễm bẩn. Virus Nipah có thể lây từ dơi sang người thông qua loại đồ uống này.
Theo Tiến sĩ Aishwarya R. - chuyên gia tư vấn bệnh truyền nhiễm, loài dơi mang virus Nipah hay ăn quả chà là nói riêng và ăn các loại quả khác nói chung. Do đó, người dân tuyệt đối không nên ăn quả chà là bị rụng, bị cắn, uống nhựa chà là chưa được tiệt trùng.
Quả chà là là một loại trái cây nhiệt đới họ cọ, có vị ngọt đậm, dẻo thơm, mọc thành chùm trên cây và phổ biến ở Trung Đông, Địa Trung Hải. "Virus Nipah không phải điều bạn nghe đến hàng ngày, nhưng chắc chắn là một loại virus cần phải chú ý. Điều đáng sợ là tốc độ lây lan của nó rất nhanh và nguy hiểm", bà Aishwarya R nói.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng đặt ra khả năng tồn tại một bệnh nhân đã tử vong trước đó vì suy hô hấp nghiêm trọng nhưng chưa kịp được xét nghiệm. Cả 2 điều dưỡng có thể đã phơi nhiễm virus trong quá trình chăm sóc ca bệnh nói trên.
