Nestlé cho biết tập đoàn này đang tiến hành thu hồi một số lô sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ sơ sinh, bao gồm các dòng sữa công thức SMA, BEBA và NAN, chủ yếu tại châu Âu, do nguy cơ nhiễm một loại độc tố có thể gây buồn nôn và nôn mửa.

Ngày 7 tháng 1 năm 2025, báo Đời Sống Pháp Luật đăng tải bài viết với tiêu đề "Chi tiết danh sách các dòng sữa NAN bị Nestlé thu hồi". Nội dung như sau:

Đợt thu hồi, vốn đã được triển khai ở quy mô nhỏ từ tháng 12 năm ngoái, đang tạo thêm áp lực lên tân Giám đốc điều hành Philipp Navratil, người vừa tiếp quản vị trí lãnh đạo và đang tìm cách khôi phục tăng trưởng thông qua việc rà soát lại danh mục sản phẩm sau giai đoạn biến động nội bộ của ban quản lý.

Trong thông báo đưa ra muộn vào tối ngày 5/1, Nestlé khẳng định đến nay chưa ghi nhận trường hợp bệnh lý nào được xác nhận có liên quan đến các sản phẩm bị thu hồi. Tập đoàn cho biết sự cố bắt nguồn từ việc phát hiện vấn đề chất lượng ở một nguyên liệu do một nhà cung cấp lớn cung ứng.

Theo Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA), các dòng sữa nằm trong diện thu hồi không giống nhau giữa các quốc gia, mà được xác định theo từng thị trường phân phối và từng giai đoạn sản xuất cụ thể. Danh sách thu hồi được FSA đưa ra như sau:

SMA Advanced First Infant Milk (800g) với các mã lô 51450742F1, 52319722BA, 52819722AA, hạn sử dụng đến tháng 5/2027.

SMA Advanced Follow-On Milk (800g) gồm các lô 52879722AA (hạn tháng 4/2027), 51240742F2 (tháng 5/2027) và 51890742F2 (tháng 8/2027).

SMA Anti-Reflux (800g) với các lô 52099722BA (tháng 4/2027), 51570742F3, 52099722BB, 52739722BA (tháng 6/2027).

SMA ALFAMINO (400g), với các lô 51210017Y1 (Tháng 1/2027), 51220017Y1 (Tháng 2/2027), 51200017Y3 (Tháng 4/2027), 51250017Y1 (Tháng 5/2027), 51390017Y1 (Tháng 5/2027), 51420017Y2 (Tháng 5/2027), 51430017Y1 (Tháng 5/2027), 51460017Y1 (Tháng 5/2027), 51690017Y2 (Tháng 6/2027), 51690017Y3 (Tháng 6/2027), 51700017Y1 (Tháng 6/2027), 51710017Y1 (Tháng 6/2027), 51740017Y1 (Tháng 6/2027), 52760017Y5 (Tháng 10/2027), 52790017Y1 (Tháng 10/2027), 52860017Y1 (Tháng 10/2027), 53100017Y3 (Tháng 11/2027), 53110017Y1 (Tháng 11/2027), 53140017Y1 (Tháng 11/2027), 53140017Y2 (Tháng 11/2027), 53150017Y1 (Tháng 11/2027).

SMA First Infant Milk (400g) với các lô 51350346AA (Tháng 5/2027), 52750346AD (Tháng 10/2027).

SMA First Infant Milk (800g) với các lô 51170346AA (Tháng 4/2027),

51170346AB (Tháng 4/2027), 51340346AB (Tháng 5/2027), 51580346AA (Tháng 6/2027), 51590346AA (Tháng 6/2027), 51590346AB (Tháng 6/2027), 52760346AB (Tháng 10/2027), 52760346AD (Tháng 10/2027), 52780346AA (Tháng 10/2027), 52750346AE (Tháng 10/2027).

SMA First Infant Milk (1,2kg) với các lô  51340346BE (Tháng 11/2026), 52740346BA (Tháng 4/2027), 52750346BA (Tháng 4/2027).

SMA LITTLE STEPS First Infant Milk (800g) với các lô 51220346AD (Tháng 5/2027), 51540346AC (Tháng 6/2027), 52740346AD (Tháng 10/2027).

SMA Comfort (800g) gồm các lô 51240742F3 (Tháng 5/2027), 51439722BA (Tháng 5/2027), 51479722BA (Tháng 5/2027), 51769722BA (Tháng 5/2027), 52049722AA (Tháng 5/2027), 52620742F3 (Tháng 9/2027).

SMA First Infant Milk dạng pha sẵn dung tích 70ml mã lô 53170742B1 (Tháng 11/2026).

SMA First Infant Milk dạng pha sẵn dung tích 200ml với các lô 52860295M (Tháng 10/2026), 52870295M (Tháng 10/2026), 53030295M (Tháng 10/2026), 53040295M (Tháng 10/2026), 53220295M (Tháng 11/2026), 53230295M (Tháng 11/2026), 53070295M (Tháng 11/2026), 53080295M (Tháng 11/2026).

SMA Lactose-Free (400g) với các lô 51150346AB, 51719722BA, 51759722BA, 51829722BA, 51979722BA, 52109722BA, 53459722BA, 51500346AB và 53299722BA, hạn sử dụng từ tháng 4 đến tháng 8/2027.

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm và Dinh dưỡng Tây Ban Nha (AESAN), các sản phẩm Nestlé bị thu hồi tại thị trường Tây Ban Nha bao gồm:

Alfamino lon 400g và Alfamino Junior lon 400g.

NAN AR lon 800g và NAN AR dạng gói.

NAN Total Comfort 1 lon 800g và dạng gói.

NAN Total Comfort 2 lon 800g.

NAN Optipro 1 lon 800g và hộp 1.200g.

NAN SupremePro 1 lon 800g.

NAN SupremePro 2 lon 800g và dạng gói.

Native 1 lon 800g.

Nidina 1 lon 800g.

Nidina Comfort Digest lon 800g.

Nidina Comfort Digest 1 lon 800g.

Nguyên nhân thu hồi

Nestlé xác nhận đợt thu hồi áp dụng cho các lô sản phẩm được bán tại nhiều quốc gia do nguy cơ nhiễm cereulide, một loại độc tố do một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra.

Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) cho biết cereulide khó bị phá hủy trong quá trình nấu nướng, kể cả khi sử dụng nước sôi hoặc khi pha sữa công thức cho trẻ. Theo bà Jane Rawling, Trưởng bộ phận xử lý sự cố của cơ quan này, độc tố cereulide có thể gây ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng xuất hiện nhanh, bao gồm nôn mửa và đau quặn bụng.

Theo cập nhật mới nhất từ Nestlé, các thông báo thu hồi đã được ban hành tại nhiều thị trường trên toàn cầu. Tại châu Âu, đợt thu hồi áp dụng tại hàng loạt quốc gia, bao gồm Áo, Bỉ, Bulgaria, CH Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp, Hungary, Ireland, Italy, Bắc Macedonia, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Serbia, Slovakia, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Ukraine.

Tại khu vực châu Mỹ, các thị trường nằm trong diện thu hồi gồm Argentina, Chile, Mexico, Paraguay, Peru và Uruguay.

Trong khi đó, tại châu Á, châu Phi và châu Đại Dương, Nestlé cho biết đã ghi nhận thông báo thu hồi tại Trung Quốc đại lục, bao gồm cả kênh thương mại điện tử xuyên biên giới (CBEC), cùng với thị trường Hong Kong.

Cách kiểm tra số lô sản phẩm

Phụ huynh có thể kiểm tra số lô và mã sản phẩm để xác định liệu sữa đang sử dụng có thuộc diện thu hồi hay không thông qua website chính thức của Nestlé.

Đối với sữa bột, mã lô thường được in ở đáy lon hoặc hộp. Với sữa pha sẵn, mã này có thể nằm ở đáy hộp ngoài hoặc ở mặt bên hoặc mặt trên của bao bì.

Cơ quan chức năng cũng lưu ý rằng tại một số quốc gia, các sản phẩm bị ảnh hưởng có thể được bán dưới tên gọi khác. Ví dụ, tại nhiều nước châu Âu, sản phẩm có tên Beba hoặc Alfamino, trong khi tại Anh được bán dưới thương hiệu SMA. Người tiêu dùng cần lưu ý điều này khi kiểm tra sản phẩm.

Nếu trẻ đã sử dụng các sản phẩm thuộc diện thu hồi và xuất hiện triệu chứng bất thường, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất, đồng thời mang theo thông tin về sản phẩm, số lô hoặc hình ảnh bao bì để phục vụ công tác kiểm tra.

Dù Nestlé cho biết lượng vi khuẩn phát hiện trong sản phẩm ở mức rất thấp và khó gây nguy hiểm nghiêm trọng, cơ quan chức năng vẫn khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ và chủ động đi khám nếu có dấu hiệu bất thường.

Ngoài ra, người tiêu dùng được khuyến nghị kiểm tra hạn sử dụng trước khi mua sản phẩm, lưu giữ hóa đơn hoặc lịch sử mua hàng điện tử để thuận tiện trong trường hợp có thông báo thu hồi, không thử nếm các sản phẩm nghi ngờ và nên trả lại hoặc tiêu hủy nếu không chắc chắn về độ an toàn.

Trên website chính thức, Nestlé khẳng định: “Sự an toàn và sức khỏe của trẻ em luôn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi. Sau khi phát hiện khả năng tồn tại của cereulide trong một số lô sản phẩm cụ thể, chúng tôi đã quyết định chủ động thu hồi như một biện pháp phòng ngừa.”

Tạp chí Tri Thức cũng đăng tải bài viết với tiêu đề "Vì sao Nestlé thu hồi sữa bột tại 25 quốc gia". Nội dung như sau:

Nestlé đang mở rộng thu hồi một số lô sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh tại 25 quốc gia, phần lớn tập trung ở châu Âu, liên quan đến các dòng SMA, BEBA và NAN. Động thái được đưa ra sau khi doanh nghiệp phát hiện sự cố chất lượng ở nguyên liệu dầu axit arachidonic do một nhà cung cấp lớn cung ứng.

Dù mới dừng ở mức phòng ngừa, thông tin này nhanh chóng thu hút sự chú ý khi rủi ro được nhắc tới là khả năng nhiễm cereulide, độc tố nguy hiểm do một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.

Điểm đáng lo của Bacillus cereus nằm ở khả năng tồn tại bền bỉ trong môi trường khắc nghiệt, cho phép vi khuẩn và độc tố của nó vượt qua nhiều công đoạn chế biến thực phẩm.

Hàng loạt sữa bị thu hồi do tồn tại nguy cơ nhiễm cereulide. Ảnh: Nestlé.

“Thủ phạm” của hàng loạt vụ ngộ độc lớn nhỏ

Những vụ ngộ độc thực phẩm do Bacillus cereus hiếm khi gây tử vong, nhưng lại có điểm chung đáng lo là xảy ra đột ngột, lan nhanh và thường liên quan đến bếp ăn đông người hoặc thực phẩm nấu sẵn.

Tại Mỹ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ ước tính Bacillus cereus chiếm khoảng 0,7% số ca bệnh trong nhóm các tác nhân lây truyền qua thực phẩm chính, tương đương hơn 60.000 trường hợp mỗi năm.

Cuối năm 2023 sang đầu năm 2024, Na Uy ghi nhận một ổ dịch bất thường khi hơn 20 trẻ nhỏ từ 5-6 tháng tuổi đồng loạt nôn ói sau khi ăn cháo ngũ cốc dành cho trẻ em mang nhãn Den Sorte Havre. Kết quả điều tra cho thấy tác nhân gây bệnh là Bacillus cereus. Ngay sau đó, Tveter Gård Foredling đã chủ động thu hồi hàng loạt sản phẩm đang được phân phối.

Vi khuẩn Bacillus Cereus là tác nhân của nhiều vụ ngộ độc. Ảnh: Biomerieux.

Một kịch bản tương tự cũng xảy ra tại Uganda vào tháng 7/2023. Tại một trường trung học ở quận Mukono, hàng trăm học sinh đột ngột đau bụng, tiêu chảy chỉ trong vòng hai ngày. Điều tra dịch tễ ghi nhận 267 ca bệnh, tất cả đều là học sinh, với thời điểm khởi phát 6-36 giờ sau bữa ăn tại trường.

Trong nhóm 299 học sinh nội trú, gần như tất cả đều ăn món posho và đậu trong ngày xảy ra vụ việc, và 78% trong số đó phát bệnh. Xét nghiệm mẫu thức ăn còn thừa đã phân lập được Bacillus cereus.

Tại Trung Quốc, trong giai đoạn 2010-2020, hệ thống giám sát an toàn thực phẩm ghi nhận 419 vụ bùng phát ngộ độc do Bacillus cereus, khiến gần 7.900 người mắc, hơn 2.700 ca nhập viện và 5 trường hợp tử vong. Các vụ việc chủ yếu xuất hiện ở bếp ăn tập thể, căng tin trường học.

Trước đó, Canada từng ghi nhận hơn 36.000 ca ngộ độc liên quan đến vi khuẩn này chỉ trong một năm, còn tại Hà Lan và Na Uy, Bacillus cereus từng được xếp vào nhóm nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm.

Loại vi khuẩn có thể tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt

Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm Quốc gia cho biết Bacillus cereus là loại vi khuẩn Gram dương có khả năng di động, tạo bào tử và sinh độc tố. Vi khuẩn này thích nghi tốt với môi trường, có thể sinh trưởng trong khoảng nhiệt độ rộng từ 5 độ C đến 50 độ C, đặc biệt phát triển mạnh ở mức 35-40 độ C.

Điều đáng lo nhất nằm ở bào tử của vi khuẩn. Khi gặp điều kiện bất lợi như khô hạn hoặc nhiệt độ cao trong quá trình chế biến và bảo quản, vi khuẩn có thể chuyển sang dạng bào tử để tồn tại.

Đây là dạng tồn tại có sức đề kháng cao, bám dính tốt và gần như không bị ảnh hưởng bởi các biện pháp vệ sinh thông thường. Chính vì vậy, Bacillus cereus có thể sống sót sau quá trình nấu nướng và tiếp tục tồn tại trong thực phẩm đã được hâm nóng lại.

Bào tử Bacillus cereus có thể tồn tại trong môi trường khắc nghiệt. Ảnh: Microbe online.

Sau khi thức ăn được nấu chín, nếu để nguội trong nhiều giờ ở nhiệt độ phòng, các bào tử này có thể “thức dậy”, sinh sôi và tiết độc tố. Chỉ khi chịu nhiệt ẩm 121 độ C trong 15 phút hoặc nhiệt khô 160 độ C trong một giờ, bào tử Bacillus cereus mới bị tiêu diệt hoàn toàn. Song đây là những điều kiện mà cách nấu ăn gia đình khó có thể đạt tới.

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ, Bacillus cereus gây bệnh thông qua hai nhóm độc tố khác nhau, tạo nên hai “kịch bản” ngộ độc với biểu hiện rất khác biệt.

Ở thể gây tiêu chảy, vi khuẩn chỉ bắt đầu tiết độc tố sau khi đã đi vào ruột non. Người mắc thường đau bụng quặn, tiêu chảy liên tục, ít khi nôn ói. Các triệu chứng xuất hiện muộn hơn, sau khoảng 6-15 giờ, rồi giảm dần trong vòng một ngày.

Ngược lại, thể gây nôn lại diễn ra nhanh và dồn dập hơn. Độc tố đã được vi khuẩn tạo sẵn trong thực phẩm trước khi con người ăn vào, đặc biệt phổ biến ở các món giàu tinh bột như cơm, khoai tây. Chỉ sau 30 phút đến 6 giờ, người bệnh có thể buồn nôn và nôn nhiều, cảm giác mệt mỏi đến rất nhanh.

Cách phòng ngừa Bacillus cereus

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ cho biết thêm Bacillus cereus có thể được phát hiện trực tiếp từ mẫu thực phẩm, phân hoặc chất nôn.

Hiện nay đã có các bộ xét nghiệm giúp nhận diện độc tố gây tiêu chảy, nhưng với độc tố gây nôn, thủ phạm khiến bệnh khởi phát rất nhanh, vẫn chưa có xét nghiệm nhanh đặc hiệu. Vì vậy, trong thực tế, nhân viên y tế thường phải dựa nhiều vào thời điểm xuất hiện triệu chứng, loại thực phẩm đã ăn và bối cảnh bùng phát để đưa ra chẩn đoán phù hợp.

Bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ dưới 4 độ C giúp hạn chế nguy cơ vi khuẩn xâm nhập. Ảnh: Freepik.

Chính vì những khoảng trống trong chẩn đoán đó, phòng ngừa luôn là tuyến bảo vệ quan trọng nhất. Thực phẩm nóng cần được giữ ổn định trên 60 độ C, còn thực phẩm lạnh phải bảo quản dưới 4 độ C. Trước khi ăn, thực phẩm cần được làm nóng lại trên 74 độ C trong ít nhất 15 giây để giảm nguy cơ vi khuẩn “thức dậy” và sinh độc tố.

Song song với nhiệt độ, vệ sinh trong từng khâu chế biến cũng đóng vai trò then chốt. Nguyên liệu dùng cho các món ăn nguội hoặc thực phẩm lên men cần được lựa chọn cẩn thận và rửa sạch.

Khi xuất hiện nghi ngờ nhiễm khuẩn, khu vực bếp và dụng cụ nấu nướng phải được vệ sinh, khử trùng kỹ lưỡng. Đặc biệt, nếu thực phẩm có dấu hiệu bất thường hoặc bị nghi ngờ nhiễm khuẩn, việc loại bỏ ngay lập tức vẫn là lựa chọn an toàn nhất.