Cả nước có 1,4 triệu thanh niên không làm việc, cũng không học tập
Quý IV-2025, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên không làm việc và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 10,2% tổng số thanh niên.
Báo Pháp luật ngày 7/1/2026 đăng tin: "Cả nước có 1,4 triệu thanh niên không làm việc, cũng không học tập", nội dung bài viết cho biết:
Cục Thống kê (Bộ Tài chính) vừa có báo cáo về tình hình dân số, lao động, việc làm quý IV và năm 2025.
Lực lượng lao động và chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện
Theo Cục Thống kê, thị trường lao động trong nước năm 2025 ghi nhận nhiều dấu hiệu tích cực.
Tính chung cả năm, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,5 triệu người, tăng 589,5 nghìn người so với năm trước. Riêng trong quý IV-2025, con số này là 53,8 triệu người, tăng 488,7 nghìn người so với quý trước.
Tỉ lệ tham gia lực lượng lao động cả năm 2025 là 68,6%.
Chất lượng nguồn lao động ngày càng được cải thiện, thể hiện qua tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ. Tính chung cả năm 2025, ước tính có 29,2% lực lượng lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ.
Về tình hình giải quyết việc làm, tính chung năm 2025, số người có việc làm đạt 52,4 triệu người, tăng 578,3 nghìn người so với năm 2024. Trong đó, khu vực thành thị đóng vai trò động lực chính khi đóng góp khoảng 90% vào mức tăng chung với 20,4 triệu lao động.
Một tín hiệu đáng mừng khác là sự cải thiện về tính chính thức của việc làm. Tỉ lệ lao động có việc làm phi chính thức chung trong năm 2025 là 63,1% (giảm 1,4% so với năm 2024). Dù tỉ lệ này vẫn còn đáng kể, sự suy giảm cho thấy thị trường lao động đang dần chuyển biến theo hướng chính thức hóa, cùng với việc nhiều doanh nghiệp ổn định hoạt động và hiệu quả từ các chính sách bảo vệ người lao động.
Đời sống của người lao động trong năm 2025 được cải thiện rõ rệt thông qua mức tăng trưởng thu nhập. Tính chung cả năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,4 triệu đồng/tháng, tăng 8,9% (tương ứng tăng 685.000 đồng) so với năm trước.
Riêng quý IV-2025, thu nhập bình quân đạt 8,7 triệu đồng/tháng, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước.
|
Tính chung năm 2025, thu nhập bình quân của lao động làm công hưởng lương là 9,5 triệu đồng/tháng, tăng 9,1%, tương ứng tăng 789.000 đồng so với năm 2024. Lao động nam có mức thu nhập bình quân cao hơn mức thu nhập bình quân của lao động nữ (9,9 so với 8,9 triệu đồng). Lao động làm việc trong khu vực thành thị có mức thu nhập bình quân là 10,5 triệu đồng, gấp 1,23 lần mức thu nhập bình quân của lao động khu vực nông thôn (8,5 triệu đồng). |
Thách thức từ thất nghiệp và lao động không sử dụng hết tiềm năng
Bên cạnh những điểm sáng, thị trường lao động năm 2025 vẫn đối diện với những khó khăn nhất định. Tỉ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động cả năm 2025 là 2,22%, giảm nhẹ so với năm trước, với tổng số người thất nghiệp khoảng 1,06 triệu người.
Tình trạng thiếu việc làm có xu hướng tăng nhẹ trong quý IV-2025 với khoảng 784,1 nghìn người thiếu việc làm, tập trung chủ yếu ở lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản.
Đáng lo ngại, tỉ lệ thất nghiệp trong thanh niên (15-24 tuổi) duy trì ở mức cao. Trong quý IV-2025, tỉ lệ này là 9,04%, tăng so với cùng kỳ năm trước và cao hơn đáng kể so với tỉ lệ thất nghiệp chung. Đặc biệt, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị lên tới 11,12%.
Cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo trong quý IV-2025, chiếm 10,2% tổng số thanh niên.
"Tỉ lệ thất nghiệp ở thanh niên và tỉ lệ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo ở Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, phản ánh những khó khăn của thanh niên trong quá trình tìm kiếm việc làm", Cục Thống kê nhận định.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác định hướng nghề nghiệp, phân luồng và liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp.
Ngoài ra, tỉ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng của Việt Nam trong năm 2025 là 3,9% (tương ứng 2,08 triệu người), phản ánh vẫn còn một bộ phận lao động có nhu cầu làm việc nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ.
Quy mô dân số tăng, vẫn duy trì cơ cấu dân số vàng
Quy mô dân số của Việt Nam năm 2025 tiếp tục đà tăng nhưng tốc độ có xu hướng chậm lại. Cụ thể, dân số trung bình đạt 102,3 triệu người, tăng khoảng 1 triệu người so với năm 2024.
Trong đó, dân số nam là 51 triệu người (49,9%), trong khi nữ giới đạt 51,3 triệu người (50,1%).
Về phân bố theo khu vực, dân số thành thị là 39,5 triệu người (38,6%), khu vực nông thôn vẫn chiếm đa số với 62,9 triệu người (61,4%).
Tổng tỉ suất sinh (TFR) năm 2025 là 1,93 con/phụ nữ, tăng nhẹ so với mức 1,91 của năm 2024, song xu hướng giảm vẫn được dự báo sẽ tiếp diễn trong những năm tới. Tuổi thọ trung bình của người dân trong năm 2025 là 74,7 tuổi, tương đương với năm trước đó.
Việt Nam hiện vẫn đang trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng khi nhóm dân số trong độ tuổi lao động từ 15-59 tuổi chiếm gần 63% tổng dân số. Tuy nhiên, do mức sinh giảm và tuổi thọ tăng, quá trình già hóa dân số đang diễn ra rõ rệt.
Tỉ trọng nhóm dân số trẻ từ 0-14 tuổi giảm từ 23,5% năm 2024 xuống còn 22,8% năm 2025, trong khi tỉ trọng nhóm dân số già từ 60 tuổi trở lên tăng từ 14% lên 14,5%.
Cạnh đó, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức lớn khi tỉ số giới tính khi sinh năm 2025 là 110 bé trai/100 bé gái, giảm nhẹ so với năm 2024 nhưng vẫn ở mức cao so với mức cân bằng tự nhiên (105 bé trai/100 bé gái).
Báo VnExpress trước đó cũng đưa tin: "1,4 triệu thanh niên 'ba không'", cho biết 3 tháng cuối năm 2025, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên trong tình trạng không việc làm, không học tập, không tham gia đào tạo nghề, chiếm 10% tổng số thanh niên.
Theo báo cáo tình hình lao động, việc làm quý 4 năm nay của Cục Thống kê, số thanh thiếu niên (tuổi 15-24) không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo giảm 169.000 người so với quý trước nhưng tăng 124.000 người so với cùng kỳ năm 2024.
Tỷ lệ thanh niên "ba không" ở khu vực nông thôn cao hơn thành thị, lần lượt là 11,7% và 8%. Nữ thanh niên chiếm tỷ lệ cao hơn nam, ở mức 12% so với 8,3%.
Cục Thống kê cho biết tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên độ tuổi 15-24 trong quý tư 2025 ở mức 9%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước, đồng thời tăng so với quý ba 2025 và cùng kỳ năm trước. Riêng khu vực thành thị, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên vượt 11%.
Theo cơ quan thống kê, tỷ lệ thất nghiệp và số thanh niên "ba không" duy trì ở mức cao phản ánh những khó khăn của người trẻ trong quá trình tìm kiếm việc làm. Do đó, cơ quan chức năng cần chú trọng phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.
Nhìn ra các nước trong khu vực, tỷ lệ này ở mức tương đương hoặc thấp hơn.
Tại Thái Lan, tỷ lệ "ba không" (NEET) của thanh niên dao động trong khoảng 12,8–15% theo số liệu thống kê năm 2024 của WorldBank và UNICEF. Tại Indonesia, con số lên tới 17–18%, đưa nước này vào nhóm các nước Đông Nam Á có tỷ lệ thanh niên "ba không" cao nhất. Philippines cũng có tỷ lệ NEET 12–13%, tập trung chủ yếu vào nhóm thanh niên ở khu vực đô thị nghèo.
Tại Trung Quốc, nguyên nhân hình thành NEET lại tương đối đặc thù. Theo ILO, tỷ lệ ba không của thanh niên Trung Quốc gần đây dao động khoảng 15–17%, cao hơn Việt Nam nhưng thấp hơn mức trung bình toàn cầu.
Thanh niên tìm việc làm ở khu công nghiệp thuộc tỉnh Bắc Giang cũ đầu năm 2023. Ảnh: Hồng Chiêu
Tính chung ở các độ tuổi, quý tư 2025 cả nước ta ghi nhận 2,14 triệu người, tương đương 4% lực lượng lao động, không được sử dụng hết tiềm năng. Tỷ lệ này ở thành thị là 3,8% và nông thôn hơn 4%. Nhóm này gồm người thất nghiệp, thiếu việc làm và ngoài lực lượng lao động nhưng sẵn sàng làm việc.
Cục Thống kê nhận định trong điều kiện kinh tế bình thường, lực lượng lao động không được sử dụng hết tiềm năng luôn tồn tại và thường tăng khi nền kinh tế chịu các cú sốc lớn. Thực tế, tỷ lệ này tăng mạnh từ quý I/2020, đạt đỉnh vào quý III/2021, sau đó giảm dần và dao động quanh mức 4%.
Nhìn chung, thị trường lao động quý IV/2025 cơ bản ổn định song vẫn xuất hiện một số dấu hiệu cần theo dõi khi số người thiếu việc làm tăng nhẹ. Cụ thể, khoảng 784.000 người thiếu việc làm, tăng 88.000 so với quý III/2025 và hơn 19.000 người so với cùng kỳ năm 2024.
