Bệnh nhân khỏi cả HIV lẫn UT nhờ gene hiếm của anh trai
Người đàn ông 63 tuổi tại Na Uy vừa khỏi bệnhUT má:u và sạch bóng virus H/I/V sau khi nhận tế bào gốc từ người anh trai mang đột biến gene cực kỳ hiếm gặp.
Ngày 22/4/2026, báo Vnexpress đăng tải bài viết: "Bệnh nhân Na Uy khỏi cả H/I/V lẫn UT nhờ gene hiếm của anh trai" có nội dung như sau:
Ngày 13/4, tạp chí Nature Microbiology công bố trường hợp y khoa mang tên "bệnh nhân Oslo". Người đàn ông đã duy trì trạng thái thuyên giảm HIV bền vững suốt 5 năm qua. Hiện tại, ông không cần dùng thuốc kháng virus (ARV) do hệ miễn dịch mới từ người hiến tặng đã thay thế hoàn toàn hệ thống má:u cũ, quét sạch mọi dấu vết ADN virus hoạt động.
Bước ngoặt xuất hiện khi các bác sĩ Bệnh viện Đại học Oslo tiến hành ghép tủy nhằm điều trị hội chứng rố:i lo:ạn sinh tủy (một dạng UT má:u) cho bệnh nhân. Ban đầu, êkíp y tế thất bại trong việc tìm nguồn hiến sở hữu đột biến kháng H/I/V. Họ quyết định dùng tủ:y của người anh trai 60 tuổi với mục tiêu duy nhất là chữa UT.
Ngay trong ngày phẫu thuật, nhóm chuyên gia bất ngờ phát hiện người hiến tặng sở hữu cả hai bản sao đột biến CCR5 delta 32. Loại gene này tự động xóa bỏ thụ thể CCR5 trên bạch cầu, đóng chặt "cửa ngõ" xâm nhập của mầm bệnh, khiến virus hoàn toàn mất khả năng tấ:n cô:ng cơ thể.
Bác sĩ huyết học Anders Eivind Myhre đánh giá đây là kịch bản vô cùng hy hữu. Thực tế, tỷ lệ anh chị em ruột tương thích chỉ số sinh học đạt 25%, trong khi nhóm người mang đột biến kháng H/I/V chỉ chiếm khoảng 1%. Tiến sĩ truyền nhiễm Marius Trøseid ví von người bệnh như "trúng số hai lần" khi thoát khỏi cả UT tủ:y xươ:ng lẫn căn bệnh thế kỷ.
Trước đó, bệnh nhân Oslo phát hiện nhiễm H/I/V năm 2006 và uống thuốc kiểm soát mầm bệnh từ năm 2010. Đến năm 2018, ông mắc ung thư máu và không còn đáp ứng với các liệu pháp thông thường, buộc các bác sĩ phải tiến hành ghép tủy.
Hai năm sau ca phẫu thuật định mệnh, ông chính thức ngừng thuốc ARV. Các xét nghiệm chuyên sâu gần đây xác nhận mầm bệnh đã biến mất hoàn toàn khỏi hệ đường ruột, nơi virus thường ẩn náu kiên cố nhất. Kháng thể và tế bào phòng vệ của ông cũng không còn ghi nhận bất kỳ mối đe dọa nào từ H/I/V. Cơ thể ông dường như đã xóa sạch mọi ký ức về căn bệnh này.
Dù ghi nhận kết quả đột phá, giới y khoa cảnh báo ngành y tế chưa thể áp dụng phương pháp ghép tế bào gốc đại trà cho người nhiễm H/I/V do tính rủi ro quá cao. Quá trình "tái khởi động" toàn bộ hệ miễn dịch khiến người bệnh dễ nhiễm trùng nghiêm trọng, đẩy tỷ lệ tuvong lên mức 10-20% trong năm đầu tiên. Các bác sĩ hiện chỉ thực hiện thủ thuật này như giải pháp cuối cùng nhằm cứu mạng bệnh nhân UT má:u. Bản thân bệnh nhân Oslo cũng từng trải qua giai đoạn thải ghép "vô cùng khốc liệt" trước khi phục hồi sức khỏe thành công.
Tiếp đến, báo Sức Khỏe & Đời Sống thông tin thêm trong bài đăng: "Được chữa khỏi cả HIV lẫn ung thư nhờ yếu tố không ngờ từ người thân" cụ thể như sau:
Y khoa thế giới vừa ghi nhận một dấu mốc quan trọng khi một bệnh nhân 63 tuổi tại Na Uy đã đạt được trạng thái đẩy lùi cả hai căn bệnh H/I/V và UT sau một quy trình điều trị đặc biệt.
Được biết đến với tên gọi "bệnh nhân Oslo", ông là trường hợp thứ 10 trên thế giới được ghi nhận đã chữa khỏi hoàn toàn loại virus gây "căn bệnh thế kỷ" AIDS. Nghiên cứu đột phá này vừa được công bố trên tạp chí Nature Microbiology vào ngày 13/4, mang đến niềm hy vọng mới cho cộng đồng dù phương pháp thực hiện còn nhiều rào cản và thách thức.
Việc "bệnh nhân Oslo" chữa khỏi H/I/V mang đến hy vọng mới cho cộng đồng dù phương pháp thực hiện vẫn còn nhiều rào cản và thách thức. Ảnh minh họa: Leeloo The First/Pexels
Hành trình chiến đấu với b:ệnh tậ:t của bệnh nhân này bắt đầu từ năm 2006, khi ông bị chẩn đoán nhi:ễm H/I/V. Đến năm 2017, cuộc đời ông tiếp tục đối mặt với thử thách lớn khi mắc thêm hội chứng rố:i loạ:n sinh tủy – một dạng UT má:u đe dọa tính mạng.
Để điều trị dứt điểm căn bệnh UT cho bệnh nhân, năm 2020, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện ghép tế bào gốc. Tuy nhiên, do không tìm được người hiến tặng phù hợp trong danh sách cộng đồng, đội ngũ y tế quyết định sử dụng tế bào từ anh trai ru:ột của ông.
Một sự trùng hợp kỳ diệu đã xảy ra ngay trong ngày thực hiện ca ghép, khi các bác sĩ bất ngờ phát hiện anh trai bệnh nhân sở hữu đột biến gen CCR5Δ32/Δ32. Đây là một loại đột biến cực kỳ hiếm gặp, chỉ xuất hiện ở khoảng 1% dân số Bắc Âu, có khả năng ngăn chặn virus H/I/V xâ:m nhậ:p vào các tế bào miễn dịch của cơ thể.
Bác sĩ Anders Eivind Myhre từ Bệnh viện Đại học Oslo (Na Uy), người trực tiếp dẫn dắt nghiên cứu cho biết, cả ê-kíp hoàn toàn không biết về thông tin này trước đó và mô tả đây là một điều thực sự tuyệt vời. Bản thân người bệnh cũng bày tỏ sự ngỡ ngàng khi cảm thấy mình như vừa trúng xổ số hai lần trong đời.
Kết quả sau ca ghép vượt qua cả sự mong đợi, khi hệ miễn dịch của bệnh nhân được thay thế hoàn toàn bởi các tế bào từ người hiến. Sau 2 năm theo dõi sát sao, ông đã được phép ngừng sử dụng thuốc kháng virus.
Đến nay, sau hơn 3 năm kể từ thời điểm ghé:p tạn:g của bệnh nhân, các xét nghiệm chuyên sâu tại má:u, t:ủy xư:ơng và ruộ:t – những khu vực vốn là nơi ẩn náu kiên cố nhất của H/I/V – đều không cho thấy bất kỳ dấu vết nào của virus. Đây cũng là lần đầu tiên y học quan sát thấy sự sạch bóng virus rõ ràng đến vậy ở cả tủ:y xư:ơng lẫn hệ tiêu hóa của một bệnh nhân được chữa khỏi.
Điểm đặc biệt khiến "ca bệnh Oslo" trở thành cột mốc lịch sử chính là việc đây là trường hợp đầu tiên ghép n:ội tạ:ng thành công từ anh em ru:ột. Trước đó, các bệnh nhân nổi tiếng như "bệnh nhân Berlin" (Đức), hay các trường hợp tại London (Anh), New York (Mỹ) và Geneva (Thụy Sỹ) đều sử dụng tế bào gốc từ những người hiến tặng không cùng huyết thống.
Thêm vào đó, việc đạt được kết quả này ở độ tuổi ngoài 60 cũng biến ông thành một trong những người cao tuổi nhất thế giới chiến thắng được HIV. Hiện tại, bệnh nhân đang tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh với nguồn năng lượng dồi dào và không còn cảm thấy mình là một người mang bệnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng đưa ra những khuyến cáo thận trọng rằng phương pháp này hiện chưa thể áp dụng rộng rãi cho hàng triệu người đang sống chung với H/I/V. Ghép tế bào gốc vẫn là một thủ thuật y khoa phức tạp, tiềm ẩn rủi ro cao và thường chỉ được chỉ định cho những người đồng thời mắc UT má:u ở giai đoạn cần can thiệp triệt để.
Dẫu vậy, bác sĩ Myhre khẳng định sự thành công của ca bệnh hiếm hoi này sẽ giúp giới khoa học hiểu sâu hơn về cơ chế hoạt động của virus. Những dữ liệu quý giá từ "bệnh nhân Oslo" được kỳ vọng sẽ mở đường cho các liệu pháp điều trị dễ tiếp cận và an toàn hơn trong tương lai, chẳng hạn như công nghệ chỉnh sửa gen hoặc liệu pháp tế bào CAR-T.
