Vàng vật chất chỉ 500 tỷ USD nhưng giao dịch hàng trăm tỷ mỗi ngày: Ai thực sự điều khiển giá?
Giá vàng lập đỉnh 5.600 USD rồi rơi thẳng 1.000 USD chỉ trong vài giờ, làm dấy lên nghi vấn "cá mập" thao túng, nhưng theo chuyên gia, đằng sau cú rung lắc dữ dội này là cấu trúc thị trường phái sinh khổng lồ và làn sóng gom vàng của các quỹ ETF cùng ngân hàng trung ương toàn cầu.
Báo An ninh tiền tệ đưa tin với tiêu đề: "Vàng vật chất chỉ 500 tỷ USD nhưng giao dịch hàng trăm tỷ mỗi ngày: Ai thực sự điều khiển giá?", nội dung được đăng tải như sau:
Thạc sĩ Hồ Bá Tình, chuyên gia kinh tế
Thị trường vàng vật chất khoảng 500 tỷ USD là không lớn
Mới đây, CafeLand vừa tổ chức talk show: Giá vàng lên - xuống "chóng mặt", tiếp tục đầu tư hay chờ thời "thoát hàng"?.
Talk show đặt vấn đề: ngay những phiên giao dịch đầu tiên sau khi nghỉ Tết Nguyên đán, thị trường vàng thế giới đã có biến động mạnh. Giá vàng đã có lúc vọt lên đỉnh lịch sử 5.600 USD/ounce, nhưng ngay lập tức rơi 1.000 USD chỉ trong thời gian ngắn. Những cú sốc này đang khiến cộng đồng nhà đầu tư xôn xao: liệu đây là đỉnh cao mới của một chu kỳ thịnh vượng hay chỉ là một đợt sóng tâm lý được dàn dựng bởi các "cá mập" trên thị trường?
Chia sẻ về vấn đề trên, Thạc sĩ Hồ Bá Tình, chuyên gia kinh tế lý giải, thị trường vàng vật chất mỗi năm trên thế giới chỉ sản xuất được khoảng 3.500 tấn vàng, tức là lượng vàng khai thác từ các mỏ trên thế giới. Với mức giá vàng hiện nay, 3.500 tấn vàng chỉ trị giá khoảng gần 500 tỷ USD, không phải là một con số quá lớn so với quy mô thị trường.
Chuyên gia cho biết, lượng vàng trên toàn cầu được tiêu thụ bởi ba nhóm nhà đầu tư. Nhóm thứ nhất, mỗi năm tiêu thụ khoảng 1.000 tấn vàng. Nhóm thứ hai dùng cho lĩnh vực kỹ nghệ và trang sức khoảng hơn 2.500 tấn. Còn lại một phần dùng trong các ngành công nghiệp như công nghiệp bán dẫn, điện tử, khoảng gần 1.000 tấn vàng một năm.
"Rõ ràng thị trường vàng vật chất trên thế giới không lớn, chỉ khoảng 500 tỷ đô la, rất thấp so với quy mô GDP toàn cầu. Trong khi đó, lượng vàng giao dịch hằng ngày lại rất lớn. Chẳng hạn, thị trường London mỗi ngày giao dịch khoảng 250–300 tỷ USD. Ở thị trường New York, mỗi ngày giao dịch khoảng 150 tỷ USD. Ngoài ra còn có lượng vàng phái sinh như các hợp đồng tương lai hoặc các CFD (hợp đồng chênh lệch giá) khác; riêng thị trường giao dịch CFD mỗi ngày khoảng 150 tỷ USD.
Như vậy, riêng quy mô giao dịch trên thị trường vàng phi vật chất mỗi ngày đã tương đương lượng vàng sản xuất và giao dịch vàng vật chất trong một năm. Chính cấu trúc này khiến thị trường phái sinh chi phối thị trường vàng rất mạnh", ông Tình nói.
Ai thực sự có ảnh hưởng lớn đến giá kim loại quý?
Ths Hồ Bá Tình cho biết, giá kim loại quý chủ yếu được chi phối bởi các nhà đầu tư trên thị trường quốc tế, đặc biệt là các quỹ đầu tư. Các quỹ ETF trên thế giới hiện nay nắm giữ khoảng 4.000–5.000 tấn vàng.
Có thể hình dung rằng, trên thế giới, một quỹ đầu tư phát hành chứng chỉ quỹ để huy động vốn từ người dân. Người dân không trực tiếp đầu tư vàng như ở Việt Nam mà mua chứng chỉ quỹ. Quỹ sẽ dùng số tiền đó mua vàng vật chất để giao dịch và dự trữ. Như vậy, người dân gián tiếp nắm giữ vàng vật chất thay vì trực tiếp ra hiệu vàng mua như ở Việt Nam.
Chuyên gia cho biết trên thế giới có khoảng 4 quỹ lớn và quỹ lớn nhất là SPDR Gold Trust, nắm khoảng trên 1.000 tấn vàng. Thời gian qua, khi sự biến động giá vàng mạnh, các quỹ này bán ra khoảng 5–6 tấn vàng rồi mua vào, dẫn đến biến động rất lớn.
Ngoài ra, đối với thị trường bạc, quỹ lớn nhất thế giới là iShare Silver đã giao dịch khoảng 500 tấn bạc thời gian qua, dẫn đến sự biến động giá bạc rất mạnh.
Có "cá mập" thao túng giá không?
Ông cho biết năm vừa qua, sự biến động lớn của giá vàng xuất phát từ nhu cầu đầu tư của các ngân hàng trung ương và các quỹ đầu tư. Năm vừa rồi, ngân hàng trung ương của Nga, Trung Quốc và một vài quốc gia khác đã tăng dự trữ vàng rất mạnh bởi sự xáo trộn của nền kinh tế, những chính sách của ông Donald Trump, nước Mỹ can thiệp vào Fed… Tất cả làm cho niềm tin vào đồng đô la giảm xuống, người ta gia tăng nắm giữ vàng như một cách chia sẻ rủi ro bên cạnh việc nắm giữ các đồng ngoại tệ mạnh như USD, Euro hoặc một số đồng tiền khác.
"Thật sự, trả lời câu hỏi "cá mập thao túng giá hay không" là rất khó. Nếu theo một số thuyết âm mưu, rõ ràng việc giá vàng biến động 500–600 đô trong vòng vài tiếng là rất bất thường. Người ta có thể nghĩ rằng các quỹ đầu tư lớn bán ra để thao túng giá. Trên thực tế, chúng ta có thể quan sát trong thời điểm thị trường tăng mạnh, các quỹ đầu tư lớn đều chốt giá, tức là khi giá lên họ bán rất mạnh, sau đó giới đầu tư khác mua vào và đợi giá. Ở một góc độ nào đó có thể xem đây là hành vi thao túng.
Tuy nhiên, trên thế giới nếu cơ quan quản lý phát hiện sự thao túng giá một cách chính thức, chắc chắn sẽ có hình thức xử phạt. Thực tế, một số ngân hàng trước đây đã bị phạt hàng tỷ đô la vì cố tình thao túng giá vàng hoặc một số ngoại tệ", vị chuyên gia phân tích.
Theo ông Hồ Bá Tình, về dài hạn, vàng và bạc tăng giá do cung cầu dài hạn của nền kinh tế và được quyết định bởi các yếu tố vĩ mô như đồng đô la suy yếu, biến động địa chính trị toàn cầu hay rủi ro từ các chính sách mà nước Mỹ đưa ra gần đây. Điều đó khiến ngân hàng trung ương và các quỹ đầu tư tăng dự trữ vàng để đảm bảo rủi ro. Đó là xu thế dài hạn của giá vàng.
Còn về ngắn hạn, vàng luôn biến động theo tin tức kinh tế. Một ngày vàng có thể biến động 2–3%, 6–7% là chuyện bình thường do tâm lý và cung cầu trong nền kinh tế. Chỉ một thông tin về lãi suất của Fed hay một xung đột chính trị ở đâu đó cũng có thể khiến giá vàng biến động 2–3%. Xưa nay thị trường vẫn như vậy. Bạc thậm chí có thể biến động 5–10% trong một ngày là rất bình thường.
"Do đó, sự biến động giá vàng vừa qua là bất thường, nhưng cũng chưa có dấu hiệu nào để khẳng định có thao túng giá. Nếu chứng minh được, những "cá mập" sẽ bị trừng phạt ngay. Vì vậy, chúng ta xem đây là đặc tính biến động của thị trường và khi tham gia thị trường đó, chúng ta phải chấp nhận cuộc chơi như vậy", ông Tình nói.
Báo Báo Văn Hóa đưa tin với tiêu đề: "Gửi thêm 12 triệu nữa là có 370 triệu mua vàng, háo hức vượt 1300km lên lại thành phố, ra ngân hàng thì nhân viên nói: "Về nhà mà hỏi chồng chị"", nội dung được đăng tải như sau:
*Dòng tâm sự trong những ngày đầu năm của một người phụ nữ họ Trần trên mạng xã hội thu hút lượng tương tác cao.
Tôi chưa từng nghĩ, ngày mùng 5 Tết, thời điểm mà người ta thường nói đến may mắn, tài lộc và khởi đầu mới lại trở thành ngày khiến tôi nhớ mãi theo cách không hề vui vẻ.
Tôi 38 tuổi, kết hôn đã hơn 10 năm, có hai con nhỏ. Vợ chồng tôi sinh sống và làm việc tại Thành Đô, Trung Quốc còn quê ngoại tôi ở phía Nam, cách thành phố hơn 1.300km. Nhiều năm nay, cứ đến Tết là tôi lại về quê ngoại, chồng tôi đưa theo các con về quê nội rồi sau đó khoảng mùng 4 hai vợ chồng trở lại thành phố làm việc.
Ảnh minh họa
Năm nay cũng vậy.
Trong những ngày Tết ở quê, tôi vẫn giữ thói quen cũ. Tiền lì xì của các con, tôi gom lại, cho vào một túi riêng. Không phải tôi tham hay muốn giữ tiền của con, mà đơn giản là tôi coi đó như một khoản tiết kiệm dài hạn cho gia đình. Ngoài tiền lì xì, thỉnh thoảng có tiền thưởng, tiền dư sau chi tiêu, tôi cũng gửi thêm vào cùng tài khoản đó. Mỗi lần gửi, tôi đều ghi lại rất cẩn thận. May mắn là khoản gửi này cũng nhỏ và có thể linh động.
Trước Tết, tôi đã tính toán khá kỹ. Tôi dự định sau khi quay lại thành phố, chỉ cần gửi thêm 3,2 nghìn nhân dân tệ (khoảng 12 triệu đồng) nữa là tròn 100 nghìn nhân dân tệ (khoảng 370 triệu đồng).
Mùng 5 Tết - ngày vía Thần Tài, tôi dự định sẽ gửi thêm cho tròn rồi rút số tiền đó đi mua vàng, coi như mua một khoản dự trữ đầu năm, vừa lấy vía, vừa để dành cho tương lai.
Trong đầu tôi, mọi thứ đã được sắp xếp đâu ra đó.
Mùng 4, tôi trở lại thành phố sớm. Chồng tôi nói ở lại quê nội thêm một ngày để giải quyết chút việc, tôi cũng không hỏi nhiều. Các con mùng 10 mới đi học trở lại nên tôi cũng chẳng vội.
Sáng mùng 5, tôi dậy sớm, ghé thẳng ra ngân hàng. Trên đường đi, tôi còn thấy trong lòng khá nhẹ nhõm. Tôi nghĩ, đầu năm làm được một việc “chắc tay” như vậy, tâm lý cũng yên hơn.
Nhưng khi nhân viên ngân hàng kiểm tra thông tin tài khoản, cô ấy nhìn lại màn hình thêm một lần nữa, rồi thông báo luôn: “Chị ơi, khoản tiền này đã được rút rồi.”
Tôi sững lại. Tôi hỏi lại ngay : “Rút rồi là sao? Rút khi nào?”
Ảnh minh họa
Lúc mở sổ tiết kiệm này thì đứng tên cả hai vợ chồng, ai cũng có thể rút được mà ngân hàng không cần thông báo đến đối phương.
Tôi lần mò trí nhớ của mình xem đã quên điều gì không, và tôi vẫn chắc chắn rằng
Tôi không nhớ rõ mình đã cảm ơn rồi rời khỏi quầy như thế nào. Tôi chỉ nhớ, vừa bước ra khỏi ngân hàng, tôi lập tức lấy điện thoại ra gọi cho chồng.
Cuộc gọi được bắt máy khá nhanh.
Tôi không vòng vo. Tôi hỏi thẳng: “Anh rút tiền trong tài khoản tiết kiệm khi nào?”
Ở đầu dây bên kia, anh im lặng vài giây rồi nói: “Ừ, anh rút rồi.”
Tôi đứng ngay trước cửa ngân hàng, tay cầm điện thoại mà run lên. Tôi hỏi tiếp, giọng không giấu được bức xúc: “Sao anh rút mà không nói với tôi một câu?”
Anh trả lời rất thản nhiên : “Có gì đâu mà phải nói. Em trai anh sửa nhà, thiếu tiền, anh cho nó vay tạm. Tiền đó cũng là tiền dư, tiền lì xì của con, đâu phải tiền sinh hoạt hàng tháng.”
Chính câu nói đó khiến tôi không nói nên lời.
Với anh, đó là “tiền dư”. Với tôi, đó là số tiền tôi tích góp từng chút một suốt nhiều năm, là cảm giác an tâm hiếm hoi của một người phụ nữ luôn nghĩ đến tương lai của gia đình. Anh xem đó là khoản nhỏ, nên không cần bàn bạc, không cần thông qua tôi.
Nhưng anh quên rằng, đó là tiền chung, và tôi cũng là người có quyền được biết, được quyết định.
Tối hôm đó, khi anh quay lại Thành Đô, chúng tôi cãi nhau. Lần cãi nhau đầu năm, nặng nề và mệt mỏi hơn tôi tưởng. Anh cho rằng tôi làm lớn chuyện, rằng giúp em trai là điều nên làm. Còn tôi chỉ nói một câu: “Nếu là tiền của anh, anh có tự ý đưa cho người khác mà không nói với tôi không?”
Anh im lặng.
Tối mùng 5, sau khi các con đã ngủ, tôi viết câu chuyện này lên Xiaohongshu.
Tôi không giận vì anh cho em trai vay tiền. Tôi chỉ giận vì trong mắt anh, sự bàn bạc và tôn trọng giữa vợ chồng là không cần thiết.
Tiền có thể kiếm lại. Vàng có thể mua sau. Nhưng cảm giác bị gạt ra khỏi những quyết định chung của gia đình thì rất khó quên.
Giờ đây, nhắc đến ngày vía Thần Tài, tôi không còn nghĩ đến vàng nữa. Tôi chỉ nhớ đến khoảnh khắc đứng trước ngân hàng sáng mùng 5, cầm điện thoại gọi cho chồng, và nhận ra rằng: đôi khi, thứ mất đi không phải là tiền mà là niềm tin.
