Phát hiện manh mối máy bay MH370: Nhận 2 cuộc gọi trước nửa đêm nhưng không ai trả lời, tiết lộ hướng bay khả nghi
Trong những giờ đầu của vụ mất tích MH370, Malaysia Airlines đã hai lần gọi tới chiếc Boeing 777 nhưng không nhận được hồi đáp.
Trong những giờ đầu tiên sau khi chuyến bay MH370 biến mất khỏi màn hình radar, Malaysia Airlines đã hai lần cố gắng liên lạc với chiếc Boeing 777 đang chở 239 người. Không có ai bắt máy ở đầu dây bên kia. Tuy nhiên, chính một trong hai cuộc gọi tưởng chừng vô nghĩa đó lại để lại dấu vết kỹ thuật quan trọng, góp phần định hình giả thuyết rằng chiếc máy bay đã đổi hướng và bay sâu xuống phía nam Ấn Độ Dương.
Rạng sáng 8/3/2014, chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines cất cánh từ sân bay quốc tế Kuala Lumpur lúc 0h41 theo giờ địa phương. Trên khoang khi đó có 227 hành khách cùng 12 thành viên phi hành đoàn, thực hiện hành trình tới Bắc Kinh (Trung Quốc).
Khoảng 1h19, khi chuẩn bị rời vùng kiểm soát không lưu của Malaysia để chuyển giao cho Việt Nam, cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah phát đi thông điệp cuối cùng qua vô tuyến: “Chúc ngủ ngon, Malaysia 370”.
Chỉ ít phút sau, các hệ thống liên lạc và nhận dạng tự động trên máy bay lần lượt ngừng hoạt động. Đến khoảng 1h21, MH370 biến mất khỏi radar dân sự, mở đầu cho một trong những bí ẩn lớn nhất lịch sử hàng không hiện đại.
Dù không còn xuất hiện trên hệ thống radar dân sự, chiếc Boeing 777 vẫn để lại một số dấu vết khác. Dữ liệu từ radar quân sự cho thấy một mục tiêu được cho là MH370 đã quay đầu, bay ngược qua bán đảo Malaysia rồi tiếp tục hướng về phía tây. Dấu vết radar cuối cùng được ghi nhận vào khoảng 2h22, tại khu vực phía tây bắc bán đảo Malaysia.
Sau khi mất liên lạc với máy bay, Trung tâm Điều hành Malaysia Airlines đã tìm cách kết nối với buồng lái. Theo báo cáo điều tra an toàn của Malaysia, hãng thực hiện hai cuộc gọi vào lúc 18h39 UTC và 23h13 UTC ngày 7/3/2014, tương ứng với 2h39 và 7h13 sáng ngày 8/3 theo giờ Malaysia.
Cả hai cuộc gọi đều không nhận được phản hồi.
Những cuộc gọi này được thực hiện thông qua hệ thống liên lạc vệ tinh Inmarsat. Dữ liệu thu được từ trạm mặt đất tại Perth (Australia) cho thấy hệ thống liên lạc trên máy bay vẫn có khả năng thiết lập kết nối với mặt đất.
Khi cuộc gọi được gửi tới máy bay, tín hiệu sẽ truyền đến hệ thống liên lạc trong buồng lái, tạo chuông báo và hiển thị thông tin trên bảng điều khiển. Tuy nhiên, nhật ký hệ thống cho thấy thời lượng của cả hai cuộc gọi đều bằng 0, đồng nghĩa không có ai nhấc máy.
Dù vậy, cuộc gọi đầu tiên lại tạo ra một dữ liệu kỹ thuật có giá trị đặc biệt đối với cuộc điều tra.
Cuộc gọi lúc 18h39 và dấu hiệu cho thấy MH370 đã đổi hướng
Trước thời điểm cuộc gọi đầu tiên được thực hiện, dữ liệu vệ tinh ghi nhận lúc 18h25 UTC cho thấy MH370 vẫn có khả năng đang di chuyển theo hướng tây bắc. Trong khi đó, radar sơ cấp đã mất dấu chiếc máy bay từ khoảng 18h22 UTC.
Khi cuộc gọi được thiết lập lúc 18h39 UTC, hệ thống vệ tinh ghi nhận một thông số quan trọng mang tên BFO (Burst Frequency Offset).
BFO phản ánh sự thay đổi tần số của tín hiệu vô tuyến do chuyển động tương đối giữa máy bay, vệ tinh và trạm mặt đất. Mặc dù thông số này không thể xác định chính xác vị trí của máy bay, nhưng nó có thể cung cấp những manh mối quan trọng về hướng di chuyển và trạng thái bay.
Theo phân tích của Defence Science and Technology Group Australia, giá trị BFO ghi nhận trong cuộc gọi lúc 18h39 có sự khác biệt đáng kể so với dữ liệu thu được vào thời điểm 18h28.
Nếu giả định rằng sự thay đổi này phản ánh một lần chuyển hướng của máy bay, các hướng bay về phía nam phù hợp với dữ liệu hơn nhiều so với các kịch bản bay về phía bắc.
Không chỉ vậy, dữ liệu từ cuộc gọi còn giúp các nhà điều tra thu hẹp đáng kể khoảng thời gian MH370 có thể đã đổi hướng.
Australian Transport Safety Bureau (ATSB) cho biết thời điểm chiếc Boeing 777 chuyển sang hành trình hướng nam có thể được giới hạn trong khoảng hơn 11 phút. Nếu chỉ dựa vào những dữ liệu vệ tinh khác, khoảng thời gian này có thể kéo dài hơn một giờ.
Chính vì vậy, cuộc gọi không được trả lời lúc 18h39 đã trở thành một trong những bằng chứng kỹ thuật quan trọng nhất, góp phần củng cố giả thuyết rằng MH370 đã chuyển hướng về phía nam và tiếp tục bay sâu ra Ấn Độ Dương trước thời điểm cuộc gọi diễn ra.
Cuộc gọi thứ hai không giúp xác định vị trí cuối cùng
Cuộc gọi thứ hai được thực hiện lúc 23h13 UTC, tức hơn bốn giờ sau cuộc gọi đầu tiên.
Vào thời điểm đó, các nhà điều tra cho rằng MH370 đã bay nhiều giờ trên hành lang phía nam, nhưng vị trí chính xác của máy bay vẫn là điều chưa thể xác định.
Tương tự cuộc gọi đầu tiên, cuộc gọi này cũng không được trả lời nhưng vẫn tạo ra dữ liệu BFO. Tuy nhiên, theo ATSB, thông tin thu được từ lần liên lạc này không giúp thu hẹp đáng kể phạm vi vĩ độ dự đoán của MH370 tại “vòng cung thứ bảy” - đường cung vệ tinh cuối cùng được xác định từ các tín hiệu trao đổi giữa máy bay và vệ tinh Inmarsat.
Sau đó, hệ thống vệ tinh trên máy bay vẫn phản hồi một truy vấn đăng nhập từ trạm mặt đất Perth lúc 0h10 UTC ngày 8/3.
Đến 0h19 UTC, hệ thống trên máy bay chủ động thực hiện thêm một lần đăng nhập khác. Đây là những tín hiệu cuối cùng được ghi nhận từ MH370.
Khoảng 8h19 sáng theo giờ Malaysia, máy bay được cho là đã phát đi tín hiệu vệ tinh cuối cùng. Chỉ một phút sau, toàn bộ phản hồi từ hệ thống biến mất.
Các nhà điều tra nhận định MH370 nhiều khả năng đã kết thúc hành trình tại khu vực phía nam Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, vị trí chính xác của xác máy bay cho đến nay vẫn chưa được xác định.
Giá trị của những cuộc gọi không lời đáp
Hai cuộc gọi từ Malaysia Airlines không thể cho biết ai đang ở trong buồng lái, điều gì đã xảy ra với phi hành đoàn hay lý do không có ai trả lời.
Các báo cáo chính thức cũng không đưa ra kết luận về những vấn đề này.
Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của cuộc gọi đầu tiên nằm ở những dữ liệu kỹ thuật được tạo ra trong quá trình thiết lập kết nối. Thông số BFO ghi nhận lúc 18h39 đã giúp các nhà điều tra củng cố nhận định rằng MH370 đã chuyển từ hướng tây bắc sang hướng nam chỉ trong một khoảng thời gian ngắn sau khi biến mất khỏi radar.
Nói cách khác, cuộc gọi không thành công ấy không mang lại câu trả lời trực tiếp về số phận của 239 người trên máy bay, nhưng lại góp phần thay đổi hoàn toàn hướng tìm kiếm - từ vùng biển phía tây bán đảo Malaysia sang khu vực rộng lớn và xa xôi ở nam Ấn Độ Dương.
Dữ liệu âm thanh dưới đáy biển bất ngờ được chú ý trở lại
Trong khi bí ẩn MH370 vẫn chưa có lời giải sau 12 năm, một nguồn dữ liệu từng bị lãng quên đang thu hút sự quan tâm trở lại của giới nghiên cứu.
Đó là các bản ghi âm dưới nước được thu thập bởi mạng lưới OHASISBIO do nhà khoa học Jean-Yves Royer thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS) quản lý.
Ngay sau khi MH370 biến mất ngày 8/3/2014, ông Royer nhận thấy hệ thống thiết bị thu âm tự động đặt dưới đáy nam Ấn Độ Dương có thể đã ghi nhận những âm thanh liên quan đến sự kiện này.
Ban đầu, OHASISBIO được xây dựng nhằm phục vụ nghiên cứu địa chất và sinh vật biển. Tuy nhiên, các thiết bị vẫn hoạt động liên tục và ghi âm độc lập dưới đáy đại dương.
Do không truyền dữ liệu trực tiếp về đất liền, nhóm nghiên cứu không thể kiểm tra ngay những bản ghi âm được tạo ra trong đêm MH370 mất tích.
Phải đến đầu năm 2015, khi các thiết bị được thu hồi, dữ liệu mới được tải xuống để phân tích. Cuối năm 2016, Royer hoàn thành một báo cáo dài 18 trang, tổng hợp các sự kiện âm thanh được ghi nhận trong khoảng thời gian máy bay biến mất.
Bản báo cáo sau đó được gửi cho các nhà điều tra tại Pháp và Australia nhưng không xuất hiện trong hồ sơ tìm kiếm công khai.
Gần một thập kỷ sau, tài liệu này được Royer cung cấp cho tạp chí Popular Mechanics, đưa nguồn dữ liệu từng bị bỏ quên trở lại tâm điểm chú ý.
Phân tích của ông xác định 5 sự kiện âm thanh xảy ra trong những giờ đầu ngày 8/3/2014.
Trong số này, có hai sự kiện từng được đề cập trong các nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử nghiệm Hạt nhân Toàn diện (CTBTO).
Nhờ phạm vi bao phủ rộng hơn tại một số khu vực so với các trạm thủy âm của CTBTO, mạng lưới OHASISBIO giúp các nhà nghiên cứu có thêm dữ liệu để đối chiếu giữa các hệ thống độc lập.
Tuy nhiên, kết quả phân tích không phát hiện tín hiệu rõ ràng nào cho thấy một vụ va chạm xảy ra tại “vòng cung thứ bảy” - khu vực được xem là trọng điểm tìm kiếm MH370 trong nhiều năm.
Theo một nghiên cứu công bố năm 2024, nếu chiếc Boeing 777 lao xuống mặt biển với tốc độ cao, vụ va chạm sẽ tạo ra tín hiệu âm thanh đủ mạnh để truyền đi hàng nghìn kilomet trong đại dương.
Ngược lại, nếu máy bay tiếp nước theo cách tương đối có kiểm soát, tín hiệu tạo ra sẽ yếu hơn đáng kể.
Vì thế, các chuyên gia cho rằng việc không ghi nhận âm thanh lớn tại vòng cung thứ bảy chưa đủ cơ sở để khẳng định máy bay đã rơi ở nơi khác.
Trước đó, việc phân tích dữ liệu thủy âm từ CTBTO cũng không tìm thấy tín hiệu thuyết phục nào liên quan đến vụ tai nạn.
Do đó, giá trị lớn nhất của dữ liệu Royer nằm ở việc cung cấp thêm một nguồn ghi âm độc lập. Khi những tín hiệu tương đồng được ghi nhận từ hai hệ thống khác nhau, các nhà khoa học có thêm cơ sở để kiểm tra chéo và đánh giá môi trường âm thanh tại Ấn Độ Dương vào thời điểm MH370 biến mất.
Cho đến nay, các mảnh vỡ trôi dạt vào đảo Réunion, bờ biển châu Phi cùng một số đảo khác ở Ấn Độ Dương đã củng cố nhận định rằng máy bay nhiều khả năng nằm đâu đó trong khu vực rộng lớn này.
Tuy nhiên, các mô hình hải lưu vẫn chưa thể xác định chính xác vị trí xác máy bay.
Các chiến dịch tìm kiếm dưới nước do Australia triển khai giai đoạn 2014-2017 trên diện tích khoảng 120.000 km² và cuộc tìm kiếm của Ocean Infinity năm 2018 với phạm vi gần 200.000 km² đều không mang lại kết quả.
Một diễn biến mới xuất hiện vào tháng 6/2026 khi Malaysia gia hạn thỏa thuận với Ocean Infinity thêm một năm. Theo đó, công ty này có thời hạn đến ngày 30/6/2027 để tiếp tục rà soát khu vực đáy biển rộng khoảng 2.868 dặm vuông chưa từng được khảo sát.
Trong bối cảnh đó, dữ liệu vệ tinh Inmarsat vẫn được xem là nền tảng quan trọng nhất để khoanh vùng hành trình cuối cùng của MH370, dù chưa thể chỉ ra chính xác nơi máy bay rơi.
Báo cáo của Jean-Yves Royer không phải bằng chứng cho thấy MH370 đã được tìm thấy, cũng không hé lộ một vị trí rơi mới. Nhưng giá trị của nó nằm ở việc bổ sung thêm một nguồn dữ liệu độc lập từng bị lãng quên.
Sau hơn một thập kỷ, bí ẩn MH370 vẫn chưa có lời giải. Dẫu vậy, mỗi dữ liệu được khôi phục và mỗi manh mối được xem xét lại đều mang đến thêm cơ hội để kiểm chứng những giả thuyết đã tồn tại suốt 12 năm qua.
Tác giả: Thu Hiền
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 10/09/2026 | 08:52)
