Khách mua 60 nghìn tiền khoai, đòi hoàn tiền còn thách "có giỏi thì đến mà lấy", chủ shop lái xe 800 km xuyên đêm tới tận nhà đòi hàng
Một đơn hàng khoai lang trị giá gần 60.000 đồng bất ngờ khiến chủ cửa hàng ở Sơn Đông, Trung Quốc, lái xe xuyên đêm khoảng 800 km để tìm gặp người mua. Đằng sau chuyến đi gây chú ý trên mạng xã hội là câu chuyện về những tranh chấp hoàn tiền và nỗi bức xúc của các tiểu thương nhỏ.
Đơn khoai gần 60.000 đồng và chuyến đi lúc 3 giờ sáng
Truyền thông Trung Quốc đưa tin, ngày 7/10, một nữ khách hàng ở Thương Châu, tỉnh Hà Bắc, đã đặt mua 9 cân khoai lang, tương đương khoảng 4,5 kg, từ cửa hàng trực tuyến của chị Tả, một tiểu thương tại Liêu Thành, tỉnh Sơn Đông. Giá trị đơn hàng là 15,31 tệ, tương đương gần 60.000 đồng.
Sau khi nhận hàng, người mua cho rằng sản phẩm không phải loại “khoai mật sầu riêng” cô mong muốn. Vì vậy, cô gửi yêu cầu hoàn tiền nhưng không trả hàng, với lý do khoai thuộc diện “hàng giả, hàng kém chất lượng”.
Phía cửa hàng không đồng tình với phản ánh này. Chị Tả cho biết thông tin trên trang bán hàng đã nêu rõ sản phẩm là khoai Yên Thự 25 có nguồn gốc Sơn Đông, chứ không phải khoai mật sầu riêng. Theo chị, cửa hàng chưa từng kinh doanh loại khoai mà khách hàng yêu cầu.
Chia sẻ với Xinmin Evening News, chị Tả kể: “Chúng tôi vốn không bán khoai mật sầu riêng, chúng tôi bán khoai Yên Thự chính gốc Sơn Đông, vậy mà cô ấy nói chúng tôi lừa đảo rồi đòi hoàn tiền. Chúng tôi liên hệ đề nghị trả hàng rồi hoàn tiền, cô ấy còn trêu lại là có giỏi thì đến mà lấy”.
Lời thách thức khiến nữ chủ shop quyết định trực tiếp đến nhà khách hàng. Chị cùng những người đi chung khởi hành trong đêm, vượt quãng đường mà cả hành trình đi và về vào khoảng 800 km. Đến nơi lúc 3 giờ sáng, họ phát hiện trong số 9 cân khoai ban đầu, người mua đã sử dụng 6 cân, chỉ còn lại 3 cân, tương đương khoảng 1,5 kg.
Một chi tiết khác khiến câu chuyện rẽ sang hướng không ngờ: chị Tả nhận ra người mua ngồi xe lăn và gặp khó khăn trong việc đi lại. Thay vì tiếp tục tranh cãi, chị lấy phần khoai còn lại rồi rời đi, không yêu cầu giải quyết thêm.
Khi được hỏi vì sao chấp nhận bỏ công sức và chi phí cho chuyến đi vượt xa giá trị hàng hóa, chị Tả chỉ nói: “Tôi làm vậy chỉ để trút cục tức này”.
Câu chuyện nhanh chóng trở thành chủ đề được chú ý trên Weibo. Tuy nhiên, trường hợp của chị Tả không phải lần đầu một người bán hàng ở Trung Quốc quyết định đi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cây số để lấy lại món hàng có giá trị nhỏ.
Từ bó rau mùi 33.000 đồng đến đơn sầu riêng hơn 700.000 đồng
Cuối tháng 9/2026, anh Chu, một người bán rau ở Từ Châu, tỉnh Giang Tô, cũng lái xe hơn 1.000 km cả đi lẫn về đến Thượng Hải để lấy lại bó rau mùi có giá 8,59 tệ, khoảng 33.000 đồng.
Người mua cho rằng rau quá già, không giống loại rau mùi nhỏ xuất hiện trong video giới thiệu sản phẩm, rồi yêu cầu hoàn tiền nhưng không gửi trả hàng. Theo anh Chu, riêng tiền xăng và phí đường bộ cho chuyến đi đã vào khoảng 1.000 tệ, tương đương 3,8 triệu đồng, cao gấp hơn 100 lần giá trị bó rau.
Anh thừa nhận nếu tính toán thuần túy về kinh tế thì chuyến đi không đáng, nhưng nếu bỏ qua sự việc, anh cảm thấy không thể yên lòng.
Trước đó, vào tháng 5, một người bán sầu riêng tại Bộc Dương, tỉnh Hà Nam, được cư dân mạng gọi là “chú Trình”, đã hai lần lái xe đến Đức Châu, tỉnh Sơn Đông. Tổng quãng đường di chuyển vào khoảng 1.600 km, xuất phát từ tranh chấp đơn sầu riêng đông lạnh trị giá 190,71 tệ, tương đương khoảng 733.000 đồng.
Khách hàng yêu cầu hoàn tiền với lý do sầu riêng bị mốc. Chú Trình tìm kiếm cả trong thùng rác để kiểm tra bao bì nhưng không phát hiện dấu hiệu sầu riêng hỏng, sau đó trình báo công an.
Qua xác minh, người mua là một cô gái ngoài 20 tuổi, sử dụng tên giả và địa chỉ nhận hàng hộ. Cô bị xác định làm giả hình ảnh sầu riêng mốc nhằm yêu cầu hoàn tiền, sau đó bị tạm giữ hành chính 7 ngày và truy thu số tiền 190,71 tệ.
Khi chuyện hoàn tiền trở thành “món nợ tôn nghiêm”
Nếu xét riêng chi phí và lợi ích, những chuyến đi như trên đều khó có thể xem là quyết định kinh doanh hợp lý. Tuy nhiên, theo một bình luận trên Tứ Xuyên Nông thôn Nhật báo, với những tiểu thương như anh Chu, điều khiến họ quyết tâm không chỉ là số tiền bị mất mà còn là “món nợ tôn nghiêm”.
Cơ chế hoàn tiền vốn được xây dựng nhằm bảo vệ người tiêu dùng, nhưng trong một số trường hợp lại bị lợi dụng để gây sức ép lên người bán. Khi yêu cầu hoàn tiền không đi kèm việc trả lại hàng, tiểu thương có thể vừa mất sản phẩm, vừa phải tự tìm cách chứng minh mình không sai. Cơ chế được ví như “bùa hộ mệnh” cho người mua vì thế có nguy cơ bị biến thành công cụ “vặt lông cừu”.
Đối với người bán nông sản giá rẻ, lợi nhuận từ mỗi đơn hàng thường rất nhỏ. Chỉ một đơn bị yêu cầu hoàn tiền không hợp lý cũng có thể xóa sạch phần lãi tích lũy từ nhiều đơn khác. Bởi vậy, cảm giác bị đối xử bất công đôi khi khiến họ phản ứng quyết liệt hơn giá trị món hàng có thể lý giải.
Vì sao cơ chế chỉ hoàn tiền vẫn gây tranh cãi?
Theo Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương Trung Quốc (CNR), trong giai đoạn 2021-2024, chính sách chỉ hoàn tiền xuất hiện từ Pinduoduo rồi dần trở thành thông lệ tại nhiều nền tảng thương mại điện tử. Cùng với đó, các tranh chấp hoàn tiền ác ý gia tăng, trong bối cảnh cạnh tranh giá rẻ gây áp lực lên người bán.
Tháng 11/2024, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Nhà nước Trung Quốc (SAMR) triệu tập 6 nền tảng, cảnh báo cơ chế này đang thu hẹp dư địa kinh doanh của tiểu thương. Đến tháng 3/2025, nền tảng bán sỉ 1688 của Alibaba chấm dứt chính sách chỉ hoàn tiền. Tháng 4 cùng năm, Pinduoduo, Taobao, Douyin, Kuaishou và JD.com lần lượt thông báo hủy cơ chế này, chuyển quyền xử lý yêu cầu hoàn tiền không trả hàng về cho người bán.
Ngày 1/2/2026, “Biện pháp giám sát quy tắc nền tảng giao dịch trực tuyến” do SAMR và Văn phòng Thông tin Internet Quốc gia ban hành bắt đầu có hiệu lực. Quy định yêu cầu các nền tảng phân định công bằng trách nhiệm chứng minh giữa những bên tranh chấp, đồng thời bảo đảm quyền khiếu nại của người bán.
Dù vậy, quy định trên giấy tờ chưa đồng nghĩa mọi tranh chấp đều được xử lý thỏa đáng. Theo Cover News, trong vụ sầu riêng, chú Trình từng hai lần khiếu nại lên nền tảng nhưng đều bị bác. Nhân viên chăm sóc khách hàng trả lời rằng “hiện không có cổng phúc khảo”.
Một số ý kiến trên Zhihu cho rằng các nền tảng đang mắc kẹt trong “thế lưỡng nan của người tù”: nếu một bên siết chặt quy định để bảo vệ người bán trước, họ có thể đối mặt nguy cơ mất người dùng. Trong khi đó, hệ thống xét duyệt tự động vẫn có thể xử lý yêu cầu hoàn tiền nhanh chóng, còn người bán phải tự thu thập chứng cứ, khiếu nại và tìm cách bảo vệ quyền lợi của mình.
Tuy nhiên, không phải mọi yêu cầu từ người mua đều thiếu cơ sở. Trong vụ rau mùi, ảnh chụp màn hình cho thấy khách hàng đã chọn phương án đồng ý cho người bán thu hồi hàng nếu chịu phí vận chuyển. Một số cư dân mạng cũng đặt vấn đề rằng nếu sản phẩm thực sự không đúng mô tả, người bán không thể mặc nhiên cho rằng khách hàng sai.
Thách thức đặt ra với các sàn thương mại điện tử là phải bảo vệ người mua trước hàng hóa kém chất lượng, đồng thời ngăn việc hoàn tiền bị lợi dụng khiến người bán phải gánh toàn bộ rủi ro.
Chuyến đi xuyên đêm của chị Tả cuối cùng chỉ mang về khoảng 1,5 kg khoai. Khi chứng kiến hoàn cảnh của người mua, chị quyết định không truy cứu thêm. Nhưng câu chuyện vẫn đặt ra vấn đề lớn hơn một đơn hàng chưa đến 60.000 đồng: làm thế nào để những tiểu thương nhỏ được bảo vệ công bằng khi tranh chấp xảy ra, thay vì phải tự mình vượt hàng trăm cây số để đòi lại hàng?
Tác giả: Ngọc Phạm
Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo (Đăng 13/10/2026 | 14h07)
