Gặp bệnh nhân nội soi đại tràng gắp ra sán dài 70cm, bác sĩ BV Bạch Mai khuyến cáo món ăn "quốc dân" nhiều người thích
Một phụ nữ 48 tuổi ở Lai Châu đến Bệnh viện Bạch Mai khám sức khỏe định kỳ dù gần như không có triệu chứng tiêu hóa bất thường.
Qua nội soi đại trực tràng, các bác sĩ phát hiện ký sinh trùng kéo dài từ đoạn cuối hồi tràng đến đại tràng ngang, lấy ra được khoảng 70cm thân sán. Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm phù hợp với sán dây bò.
Phát hiện ký sinh trùng dài 70cm khi nội soi
Người bệnh H.T.H. (48 tuổi, trú tại Lai Châu) đến Bệnh viện Bạch Mai để khám sức khỏe tổng quát. Trước đó, người phụ nữ hầu như không nhận thấy những biểu hiện bất thường liên quan đến hệ tiêu hóa.
Ngày 30/9/2026, trong quá trình nội soi đại trực tràng toàn bộ có gây mê, ThS.BSNT Vũ Thị Ngọc Bích, Viện Tiêu hóa Bạch Mai cùng ê-kíp phát hiện một dải ký sinh trùng màu trắng, dẹt ở đoạn cuối hồi tràng, kéo dài sang đại tràng ngang.
Các bác sĩ sử dụng dụng cụ nội soi để kéo và lấy ra ngoài một đoạn thân sán dài khoảng 70cm. Mẫu bệnh phẩm sau đó được chuyển đến Khoa Vi sinh, Viện Xét nghiệm Y học, Bệnh viện Bạch Mai để kiểm tra, định danh. Kết quả cho thấy mẫu phù hợp với sán dây bò (Taenia saginata).
Sau thủ thuật, người bệnh được chuyển đến Phòng khám Bệnh nhiệt đới và Viêm gan để đánh giá tình trạng, tư vấn và điều trị đặc hiệu bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Theo ThS.BSNT Vũ Thị Ngọc Bích, người nhiễm sán dây bò thường có ít triệu chứng, thậm chí không nhận thấy dấu hiệu bất thường. Vì vậy, nhiều trường hợp không chủ động đi khám cho đến khi phát hiện đốt sán hoặc tình cờ được phát hiện trong quá trình kiểm tra sức khỏe.
Bác sĩ lưu ý, việc lấy được một đoạn thân sán qua nội soi chưa đồng nghĩa ký sinh trùng đã được loại bỏ hoàn toàn. Phần đầu sán có thể vẫn bám trong ruột non và tiếp tục phát triển nếu chưa được điều trị triệt để.
“Phần đầu sán có thể vẫn bám ở ruột non và tiếp tục phát triển. Vì vậy, người bệnh cần được điều trị bằng thuốc đặc hiệu theo chỉ định. Những người có thói quen ăn thịt bò tái, nếu phát hiện các đốt sán màu trắng trong phân hoặc trên quần áo, nên đi khám sớm”, bác sĩ khuyến cáo.
Sán dây bò lây nhiễm qua đường ăn uống
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), con người có thể nhiễm sán dây bò khi ăn thịt bò sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có chứa ấu trùng. Sau khi xâm nhập cơ thể, ấu trùng phát triển thành sán trưởng thành trong ruột non.
Tại Việt Nam, những món ăn như thịt bò tái, bò nhúng tái, gỏi bò hoặc thịt bò chưa chín kỹ có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh nếu nguyên liệu chứa ấu trùng sán.
Đáng chú ý, sán dây bò (Taenia saginata) khác với sán dây lợn (Taenia solium). Nhiễm sán dây bò chủ yếu xảy ra khi ăn thịt bò có chứa ấu trùng. Loài sán này không gây bệnh ấu trùng sán ở người. Trong khi đó, việc nuốt phải trứng sán dây lợn có thể dẫn đến bệnh ấu trùng sán lợn, gây tổn thương tại nhiều cơ quan, trong đó có não, mắt và cơ.
Do người nhiễm sán dây bò thường không có biểu hiện rõ ràng, việc nhận biết những dấu hiệu bất thường và thăm khám khi cần thiết có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện, điều trị bệnh.
Những dấu hiệu cần lưu ý khi nghi nhiễm sán dây bò
Phần lớn người nhiễm sán dây bò không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện những biểu hiện nhẹ. Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:
-
Đau bụng, khó chịu vùng bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
-
Chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân.
-
Phát hiện các đốt sán màu trắng trong phân hoặc thấy đốt sán tự bò ra ngoài qua hậu môn.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, đốt sán có thể gây biến chứng như tắc ruột thừa hoặc đi vào đường mật, ống tụy.
Với trường hợp người phụ nữ 48 tuổi tại Bệnh viện Bạch Mai, đoạn thân sán dài khoảng 70cm được lấy ra chỉ là phần ký sinh trùng thu được trong quá trình nội soi. Nếu phần đầu vẫn còn bám trong ruột, sán có thể tiếp tục phát triển. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp sau thủ thuật.
Việc chẩn đoán thường dựa trên xét nghiệm phân tìm trứng hoặc đốt sán. Trong một số trường hợp, mẫu đốt sán được thu thập để hỗ trợ xác định loài. Các xét nghiệm cần thiết sẽ do bác sĩ lựa chọn tùy theo tình trạng cụ thể của người bệnh.
Cách phòng ngừa nhiễm sán dây bò
Praziquantel là một trong những thuốc được sử dụng để điều trị sán dây bò. Người bệnh không nên tự ý mua thuốc sử dụng mà cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, đồng thời tái khám theo hướng dẫn để đánh giá hiệu quả điều trị.
Để giảm nguy cơ nhiễm sán dây bò, các bác sĩ khuyến cáo người dân thực hiện những biện pháp sau:
-
Ăn chín, uống sôi: Hạn chế thịt bò tái, gỏi bò và các món thịt bò chưa được nấu chín kỹ.
-
Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thịt có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát vệ sinh thú y.
-
Bảo đảm vệ sinh khi chế biến: Sử dụng riêng dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín; rửa tay sau khi tiếp xúc với thịt sống.
-
Giữ vệ sinh môi trường: Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, tránh để phân người phát tán ra môi trường chăn nuôi.
-
Thăm khám khi có dấu hiệu nghi ngờ: Đến cơ sở y tế nếu phát hiện đốt sán trong phân, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Trường hợp trên cho thấy bệnh ký sinh trùng có thể tồn tại âm thầm mà không gây ra triệu chứng rõ rệt. Khám sức khỏe định kỳ có thể giúp phát hiện những bất thường ngoài dự kiến, trong khi xét nghiệm chuyên biệt và điều trị theo chỉ định đóng vai trò quan trọng trong việc xác định, xử trí bệnh.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 10:18, 14/10/2026)
