1 huyện bị các nền tảng đưa vào "danh sách đen", từ chối bán hàng
Một người lợi dụng AI trục lợi khiến cả huyện bị các sàn thương mại điện tử từ chối giao hàng.
Một vụ việc hy hữu xảy ra tại Trung Quốc khi chỉ vì hành vi trục lợi của một người đàn ông, toàn bộ người dân trong một huyện đã gặp khó khăn khi mua hàng trực tuyến. Sau nhiều tháng liên tiếp, các đơn đặt mua hoa quả của người dân đều bị hủy hoặc hoàn tiền ngay sau khi đặt thành công vì khu vực này bị các nền tảng thương mại điện tử xếp vào nhóm có nguy cơ gian lận cao.
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, người dân huyện Hành Sơn (tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc) liên tục phản ánh việc không thể mua hoa quả trên các sàn thương mại điện tử. Hầu hết đơn hàng đều bị từ chối giao hoặc được hoàn tiền ngay sau khi hệ thống xác nhận đặt hàng.
Sau một thời gian, người dân nhận ra toàn bộ huyện Hành Sơn đã bị các nền tảng đưa vào danh sách cảnh báo rủi ro, dẫn đến việc nhiều cửa hàng không tiếp nhận đơn hàng từ địa chỉ tại khu vực này.
Cảnh sát Zhao Siqi thuộc Công an huyện Hành Sơn cho biết, khi hệ thống phát hiện địa chỉ nhận hàng nằm trong huyện Hành Sơn, cơ chế kiểm soát an ninh của các nền tảng mua sắm sẽ tự động dừng giao dịch và đánh dấu đây là khu vực có nguy cơ gian lận cao.
Đến tháng 1/2026, một nền tảng thương mại điện tử đã gửi đơn trình báo tới Công an huyện Hành Sơn để phối hợp điều tra. Kết quả xác minh cho thấy nguyên nhân không xuất phát từ lỗi kỹ thuật hay việc các cửa hàng đồng loạt từ chối bán hàng, mà bắt nguồn từ hành vi của một người đàn ông họ Tan. Người này bị xác định đã sử dụng công nghệ AI để tạo ra hình ảnh trái cây hư hỏng nhằm yêu cầu hoàn tiền sau khi mua hàng.
Người đàn ông bị tuyên án, vụ việc trở thành bài học về lỗ hổng chính sách hoàn tiền
Theo hồ sơ điều tra, trong khoảng bốn tháng, Tan đã thực hiện hơn 100 đơn đặt hàng. Sau khi nhận sản phẩm, người này sử dụng phần mềm AI tạo hình ảnh sầu riêng và cherry bị mốc hoặc hư hỏng, sau đó gửi khiếu nại với lý do hàng kém chất lượng để yêu cầu áp dụng chính sách "hoàn tiền không trả hàng".
Kết quả giám định của Trung tâm Chứng nhận giá huyện Hành Sơn cho thấy Tan đã chiếm đoạt tổng cộng 60 quả sầu riêng Monthong, 5 thùng cherry cùng 75 điện thoại di động phục vụ quá trình thực hiện hành vi. Tổng giá trị tài sản liên quan được xác định hơn 16.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 62 triệu đồng.
"Nghi phạm lợi dụng chính sách hậu mãi để lấy trái cây miễn phí, sau đó bán lại để lấy tiền mặt", cảnh sát Zhao Siqi cho biết.
Giữa tháng 7, Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn tuyên phạt Tan một năm tù cùng khoản tiền phạt 5.000 nhân dân tệ (khoảng 19 triệu đồng) về tội lừa đảo. Dù đã khắc phục toàn bộ hậu quả của vụ việc, người này vẫn phải chấp hành hình phạt do trước đó từng bị kết án về hành vi tương tự vào đầu năm 2024.
Từ vụ án trên, thẩm phán Song Jian thuộc Tòa án quận Tây Thành (Bắc Kinh) cho biết các chủ cửa hàng có quyền khởi kiện và yêu cầu bồi thường dân sự để bù đắp những thiệt hại phát sinh trong quá trình kinh doanh.
Theo các chuyên gia, chính sách "hoàn tiền không trả hàng" ban đầu được xây dựng nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và giảm chi phí vận chuyển hàng hoàn trả. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, những kẽ hở trong cơ chế quản lý đã bị một số đối tượng lợi dụng để trục lợi. Hệ quả là nhiều chủ cửa hàng vừa mất hàng, vừa chịu thiệt hại tài chính, trong khi áp lực lại tiếp tục chuyển sang lực lượng giao hàng thông qua các khoản xử lý nội bộ.
Từ tháng 2, cơ quan quản lý tại Trung Quốc đã ban hành quy định mới, yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử không được ép người bán phải gánh các trách nhiệm hậu mãi thiếu hợp lý. Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia kinh tế cũng đề xuất các sàn cần xây dựng hệ thống đánh giá mức độ tín nhiệm đối với người mua, áp dụng biện pháp khóa vĩnh viễn các tài khoản có hành vi gian lận và thiết lập kênh tiếp nhận khiếu nại nhanh để bảo vệ quyền lợi của người bán.
Hoàng Anh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 15:29, 25/07/2026)
